Кіріспе

Эрнст Триггер (27 қазан 1857 – 23 қыркүйек 1943) – швед заңгері, профессоры және консервативті саясаткер. 1923–1924 жылдары Швецияның премьер-министрі қызметін атқарды. 1928–1930 жылдары Арвид Линдман үкіметінде Сыртқы істер министрі болды. 1898 жылдан 1937 жылға дейін швед Риксдағының бірінші палатасының мүшесі және 1913 жылдан 1933 жылға дейін сол палатадағы консерваторлардың жетекшісі болды.

Өмірбаян

Эрнст Триггер Швецияның астанасы Стокгольмдегі Скеппшолмен аралында дүниеге келді. Оның әкесі әскери офицер Альфред Триггер болған. Жас Эрнст Уппсала университетінде таңғажайсып мансапқа қол жеткізіп, 1889 жылы заң профессоры атанды. 1891 жылы Эрнст Триггер Сигне Сёдерстрёмге үйленді, олардың үш баласы болды. 1914 жылы олар Стокгольмдегі Дипломатстаден ауданында, қазір Швеция адвокаттар алқасы орналасқан, үлкен жеке вилла салдырды. Риксдагтың бірінші палатасына сайланғаннан кейін Триггер терең консервативті көзқарастары бар, жақсы дебатшы ретінде танылды. Ол Норвегиямен одақ шарттарын қайта қарау үшін құрылған 1895-98 жылдарғы комитеттің мүшесі болды. 1909 жылы Триггер бірінші палатадағы консервативті топтың жетекшісіне айналды. 1913 жылы оңшылдар бірігіп, бірінші палатаның Ұлттық партиясын құрғанда, Триггер швед саясатындағы біріккен оңшыл күштердің көшбасшысы болды және осы ретте 1910-шы жылдардағы демократия мен парламентаризмнің жаңа ықпалына қарсы тұрды. Оның консервативті көшбасшы ретіндегі бәсекелесі – Швеция Парламентінің екінші палатасындағы оңшыл консервативті партияның негізгі тұлғасы Арвид Линдман болды. 1914 жылғы «Сот алаңындағы дағдарыс» кезінде король Густав V-тің соңғы билік көрсетуі кезінде Эрнст Триггер құпия түрде патшаның кеңесшісі болды. Бірақ, тең сайлау құқығына жол ашқан конституциялық реформалардан кейін (алғаш рет 1921 жылы қолданылды), Триггер жаңа, демократиялық саяси жағдайды қабылдады.

Премьер-министр

1923 жылы әлемдегі тұңғыш әлеуметтік демократ ретінде сайланған Хьяльмар Брантингтің кабинеті отставкаға кеткен кезде король Густав (патшалық билігінде қалған санаулы өкілдердің бірі) Триггерді үкімет басшысы етіп тағайындады. Триггердің осы лауазымға ие болу мүмкіндігі 1920 жылы туған, бірақ Линдман бұған кедергі келтірді, ол алдағы сайлаулардан бұрын саяси бейтарап үкіметті қалаған. Триггердің үкіметте болған кезеңдегі басты мәселе – қорғаныс және бағытталғандық мәселесі болды. Азшылық кабинетінің басшысы Триггер «ақылды бейімделу» («intelligent anpassning») арқылы көпшілік қолдауына ие болатын шешімге жетуге тырысты. Бірақ социал-демократтар мен либералдардың қолдауы болмағандықтан бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1924 жылғы сайлауда оңшылдардың қолдауы артты, дегенмен социал-демократтардың сайлауда одан да үлкен жеңіске жеткенінен кейін Брантинг кабинет құрды. Брантингтің үстемдігіне тағы бір себеп – либералдар мен социал-демократтар қолдаған қорғаныс мәселесін шешуге мүмкіндік тууы болды. 1923 жылдың күзінде болған бір оқиғадан кейін Триггердің кабинетіне халықаралық мәселелердегі сенім де біршама төмендеді. Сыртқы істер министрі Карл Хеддерштерна швед журналистері алдында сөйлеген сөзінде, Ресей-Финляндия арасындағы дау туындаған жағдайда Финляндиямен қорғаныс одағын құптауға дайын екенін ашық айтты. Бұл сауда келіссөздері басталуға азық қалған кезде Ресей-Швеция қарым-қатынасына нұқсан келтірді және Швецияның жасырын бейтараптық принципіне қайшы келді. Хеддерштерна орнына граф Эрик Маркс фон Вюртемберг тағайындалды.

Кейінгі өмірі

1928–1930 жылдары Линдман үкіметінде Сыртқы істер министрі қызметін атқарғаннан кейін Триггер саяси белсенділігін азайтты және академиялық жұмыстарға көшті. Ол Уппсала университетінде құқық білімін жаңартты және керемет лекторы ретінде танымал болды. Эрнст Триггер 1943 жылы 85 жасында аяғы сынғаннан кейін туындаған салдарлардан көз жұмды.