Кіріспе

Каари Марджатта Утрио (28 шілдеде 1942 жылы туған, ресми тегі Утрио Линнила, бұрын Виркаярви) – фин жазушысы. Ол 35-тен астам тарихи роман және тарихи тақырыптарға арналған 13 ғылыми еңбек жазған. Ол – тарихшы, Хельсинки университетінің өнер магистрі дәрежесін алған және Финляндия мемлекеттік көркем өнер комиссиясының қызметіндегі профессор лауазымынан зейнетке шыққан.

Жеке өмірбаяны

Каари Утрио Хельсинкиде орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген. Оның әкесі – фин, Қысқы соғыстан кейін фин баспасының бас директоры болып жұмыс істеген. Анасы Мери Маржатта Утрио (қызметтес аты Витикайнен) – редактор, журналист және фин тіліне аударма жасаушы. Утрионың балалық шағындағы үйінде төрт мыңнан астам кітап болған, ал оның отбасында әдебиетке құрметпен қараған. Утрио бала кезінде әдебиетпен танысқан, анасы оған төсек басында Киплинг пен Шекспир сияқты әлемдік әдебиет классиктерін оқыған. Жеті жасында Утрио өз бетінше алғаш рет "Jokamiehen maailmanhistoria" ("Әркімге арналған әлем тарихы") атты ауыр кітапты оқыған. Утрио мектепте жақсы оқыған, әсіресе шығарма жазуда, бірақ сол кезде жазушы болуды жоспарламаған. Оның орнына тарихшы болғысы келген. Карл Гримбергтің "Кансоген тарих" ("Халықтар тарихы") кітабы жас Утриоға тарихты көрнекті түрде бейнелеген. Финляндия Республикасының президенті лауазымына әйелді сайлауға бағытталған оның күш-жігері ерекше болды: 1994 жылы Элизабет Реннің (шамалы айырмамен жеңіліске ұшыраған, яғни 1994 жылғы президенттік сайлауда аз дауыспен жеңілген) науқанында волонтерлік жұмыс істегеннен кейін, 1999 жылы профессор Утрио Тария Халоненнің науқанына қосылды, 1999–2000 және 2005–2006 жылдары партиялық емес саяси әрекет етуші азаматтар делегациясының (PAC) төрағасы болып қызмет етті. Тария Халоненнің жеңісіне (2000 және 2006 жылдары сайланды) үлкен үлес қосты. Утрио өзінің еңбегін мойындау үшін 1995–2000 жылдары өнер профессоры болып тағайындалды. Утрио 2000 жылдан бері Väinö Tannerin säätiö-ның ғылыми қызметкері болып табылады. Ол 2002 жылы өмірлік еңбегі үшін Tiedonjulkistamisen valtionpalkinto мемлекеттік сыйлығымен және 1993 жылы Pro Finlandia медалімен марапатталды. Утрио өзінің шығармаларында қазіргі уақытты сирек қолданады. Утрионың ғылыми еңбектері әйелдер мен балалар тарихына арналған, олардың өмірі көбінесе тарихи деректердің жетіспеуіне байланысты жасырын қалады және тарихи баяндамаларда көбінесе талқыланбайды. "Eevan tyttäret" ("Еваның қыздары") – Утрионың ең танымал ғылыми кітаптарының бірі. Бұл кітап ежелгі Таяу Шығыстан және ежелгі Грекиядан бастап қазіргі заманға дейінгі әйелдер тарихын баяндайды. Кітап халықаралық деңгейде танымал болды және жеті тілге аударылды. Оның жарық көрген авторлық мансабы шамамен елу жылға созылды. Ол 1967 жылы алғашқы романын жазуға кірісіп (1968 жылы жарық көрді). Утрио жыл сайын жаңа роман жариялауға тырысты. 2019 жылы Утрио жұмыс істеу күндері аяқталғанын хабарлады. 2017 жылы жарық көрген кітабы оның соңғы жарияланымы болды. 1968 жылы жарық көрген алғашқы романынан бастап ол Финляндияның ең көп оқылатын авторларының біріне айналды және тұрақты түрде жарияланып тұрды. Кирьясампо (Финляндиядағы мемлекеттік кітапханалардың өкілі) веб-сайтында ол фин әйелдерінің ойлауын қалыптастырған ең ықпалды автор болды деп айтылады. Оның 1968 жылы жазған романы алғашқы жылы он мыңдаған оқырмандарға жеткен. 1968 жылдан бері жүздеген мыңдаған фин әйелдері Утрионың кітаптарындағы көзқарастарымен танысып, оларға әсер еткен, мысалы, жыныстар арасындағы теңдік қажеттігі, әйелдердің күш-қуатының болуы, практикалық отбасылық құндылықтар, дінге жатпайтыны, сондай-ақ өткен ғасырлардағы жағдайларды, менталитетті және адам өмірінің жағдайларын фактілерге негізделген түсінік.