Кіріспе

Даму жүйесі
Drive for Diversity (D4D) бағдарламасы – американдық автожарыстар лигасы NASCAR құрған даму жүйесі. Бағдарламаның мақсаты – аз ұлттық өкілдерін және әйелдерді, негізінен жүргізушілер ретінде, сондай-ақ команда иелері, демеушілер және экипаж мүшелері рөлдерінде спортқа тарту, сонымен қатар спортқа көбірек түрлі аудиторияны тарту. Бағдарламаға қабылдау үшін үміткерлердің өтініш-материалдары NASCAR шенеуніктерімен тексеріледі. Бұл жүйе жүргізушілерді дамыту бағдарламасына ұқсас, онда үміткерлер NASCAR-дың үш ұлттық сериясының біріне жол ашуға дайындалу үшін төменгі лигалар мен аймақтық жарыстар деңгейінен өтеді. Бағдарлама 2004 жылғы маусымда NASCAR маркетингтік басшылары тарихи түрде ақ және ерлер басымдығын көрсеткен спортқа әйелдер мен аз ұлттық өкілдерін тарту мақсатымен іске қосылды. Одан бір жыл бұрын Joe Gibbs Racing, бұрынғы спортшылар Reggie White және Magic Johnson бірлесіп осыған ұқсас бағдарламаны бастаған еді.

Тарих және құрылымы

2. Ярашева, Д. (2023, 28 қараша). Спорт, мәдениет және қоғам. "Американдық әлеуметтік ғылымдар және гуманитарлық зерттеулер журналы", 3(11), 152–163. 3. Спаайг, Р. (2009, 10 қараша). Спорттың әлеуметтік әсері: әртүрлілігі, күрделілігі және жағдайлары. Спорт және әлеуметтік мәселелер журналы, 12(9), 1109–1117.

Контекст

Автокөлік жарыстарында азшылық өкілдерінің жоқтығына бірнеше фактор себеп болып отыр. Олардың бірі – автожарыстардың жоғары құны және демеушілік қаражатының маңыздылығы, көптеген азшылық отбасыларының жарыс әлеміне ену үшін қажетті капиталға қол жеткізбеуі. Басқалары азшылық жастардың баскетбол сияқты дәстүрлі «таяқ пен доппен» ойнайтын спорт түрлеріне көбірек бейім екенін айтады. Басты фактор – елдегі ашық түрдегі нәсілшілдік, ол басқа спорт түрлеріне де зиян келтірген, бірақ оңтүстіктегі тамырларына байланысты американдық автокөлік жарыстарында ерекше күшті болды. Бұл көптеген жарыс трассаларының ішкі алаңдарында Конфедерация туларының болуын қамтиды. Осы себептерге байланысты NASCAR басқа ірі спорт түрлеріне қарағанда нәсілдік интеграцияға баяу көшкен. Спортта азшылық өкілдері мен әйелдердің жетіспеуіне қарамастан, кейбіреулер NASCAR қағаз жүзінде басқа спорт түрлеріне қарағанда тең мүмкіндіктерді ұсынады деп санайды. Спорттағы алғашқы және ең танымал афроамерикалық жүргізуші – Венделл Скотт, ол 1950 жылдары «түстің кедергісін» бұзып, нашар жабдықтармен және қолдаумен бәсекеге қабілетті болды, сонымен қатар жанкүйерлер мен басқа жүргізушілердің кемсітуіне және қорқытуына қарсы тұрды. Скотттың Кубок сериясіндегі жалғыз жеңісі 1963 жылы Джексонвилл спидвей паркінде тіркелді. Жеңіс және кубок бастапқыда Бак Бейкерге берілді, ал Скотт ресми түрде бір айдан кейін ғана танылды, оған есім тақтасы жоқ ағаш кубок табысталды. Автожарыстарда әйелдер де сирек кездеседі. NASCAR тарихының көп бөлігінде әйелдердің қатысуына тыйым салатын ресми заң болған жоқ. Сара Кристиан 1949 жылы Шарлотта спидвейінде Кубок сериясының (бұрынғы Strictly Stock) алғашқы жарысына қатысты және Кубок сериясы тарихында топ-бестікке ілескен жалғыз әйел. Тағы бір танымал жүргізуші – Луиза Смит, ол «жарыстың бірінші ханымы» деп аталды. Смит қазіргі Кубок сериясында 11 рет жарысқа қатысты және 1940 жылдары NASCAR негізін қалаушы Билл Франс аға NASCAR-дың танымал тұлғасын ілгерілету үшін пайдаланды. Риббс 8 Dodge Motorsports Ram жүк көлігімен (Martinsville-де DNQ) 24 жарыстың 23-ін аяқтады, ұпайлар бойынша 16-шы орынды иеленді, бірақ топ-10-ға ілеспеді. Лестер BHR-дің 4 жүк көлігімен 5 жарысқа қатысып, ең жақсы нәтижесі 18-ші орын болды, 2003 жылы Шарлоттада поул ұтып, екі маусымда тиісінше 17-ші және 14-ші орындарды иеленді. Ол 2003 жылдан кейін демеушілік таппағандықтан BHR-ден кетті. 2005 жылы әйел жүргізуші Дебора Реншоу BHR-дің 8-ші жүк көлігіне ауысып, ұпай бойынша 24-ші орынды иеленді. Эрин Крокер 2005 жылы BHR командасында екі жарысқа қатысып, 2006 және 2007 жылдары Evernham Motorsports командасына өтті. 2003 жылы Joe Gibbs Racing бұрынғы NFL ойыншысы Реджи Уайтпен бірлесіп, автоспорт әлеміндегі азшылық жүргізушілеріне көтерілуге көмектесетін команда құрды. 2004 жылы команда Gibbs-тің Кубок және Busch сериясының демеушілері Home Depot, MBNA және Rockwell Automation көмегімен құрылды. Бастапқы екі жүргізуші – Арик Альмирола (болашақта Кубок деңгейінде жеңімпаз) және Крис Бристол (2006 жылы NASCAR-дың D4D бағдарламасына қосылатын), олар NASCAR Weekly Racing Series-те екі түрлі қысқа трассада 20 және 18 нөмірлі машиналарды жүргізді. Альмирола мен Бристол 2005 жылы қайтып оралды, екі жүргізуші де қайтыс болған Реджи Уайтты құрметтеу үшін 92 нөмірін таңдады. NASCAR Access Marketing & Communications компаниясын жалдады, ол Rev. Джесси Джексонның Rainbow/PUSH бастамасынан алынған қаржымен құрылған, жүргізушілерді іздеуге, сынақтарды өткізуге және жүргізушілерді Dodge Weekly Racing Series қысқа трассаларында бәсекеге қабілетті жарыс жүргізуге стипендия алатын иелерімен байланыстыруға міндеттенді. Бірінші Drive for Diversity сынағы, 12 жүргізуші мен 28 пит-экипаж мүшесінің қатысуымен 2004 жылдың қаңтар айында Солтүстік Каролинадағы Хикори моторлы жылдамдық жолында өтті, онда бес жүргізуші мен алты экипаж мүшесі таңдалды. Екі маусымнан кейін командалардың жеткілікті қаражат алмағаны туралы бірнеше хабарлама пайда болды, ал басқа командалардың иелері NASCAR инвестицияларын қосымша қаражатпен толықтырмады, нәтижесінде тректе шектеулі нәтижелерге қол жеткізілді. Алғашқы D4D сыныптарының тағы бір кемшілігі – қатысушылардың жасы, өйткені көптеген жүргізушілер (мысалы, Морти Баклс және Реджи Примус) 30 жастан асып, өзінің ең жақсы кезеңдерінен өткен. 2008 жылдан кейін NASCAR Access Marketing компаниясымен байланысын үзді және бағдарламаны жаңарту үшін Макс Сигельді (Dale Earnhardt, Inc музыкалық атқарушы және бұрынғы президенті) жалдады. Осылайша бірнеше жүргізуші ұлттық серияға өтті.

Бітірушілер

Программаны ең сәтті өткен жүргізуші, әдетте, 2012 жылы бітірген Кайл Ларсон болып есептеледі. Ол спорттағы ең талантты жас жүргізушілердің бірі саналады. Бұрынғы Кубок чемпионы Дейл Джаррет Ларсонның қабілетін 4 мәрте чемпион атанған Джефф Гордонмен салыстырды, ал Гордонның өзі жас жүргізушіге қызығушылық танытты. 2012 жылы Чип Ганасси Ресингпен келісімшартқа отырғаннан кейін Ларсон 2013 жылы Тернер Скотт Моторспортс үшін Nationwide Series-те «Жыл жаңашылы» атағын жеңіп алды және 2014 жылы сериядағы алғашқы жеңісін тойлады. Ол 2014 жылы Ганассидің No. 42 Sprint Cup Series көлігіне көшті, «Жыл жаңашылы» сыйлығын иеленді және 2021 жылы Хендрик Моторспортспен чемпиондыққа қол жеткізді. Афроамерикандық тегі бар екі нәсілді жүргізуші Даррел Уоллес-младший де табысқа жетті. Уоллес-младший 2012 жылы Nationwide Series-те Джо Гиббс Racing командасы үшін төрт стартта топ-10-ға енді. 2015 жылы Уоллес Roush Fenway Racing командасы үшін Xfinity Series-те жарысқа қатысты. 2018 жылы Уоллес Monster Energy NASCAR Cup Series командасы Richard Petty Motorsports-пен келісімшарт жасады. Қазіргі уақытта ол Майкл Джорданның бірлескен иелігіндегі 23II командасы үшін жүргізеді және 2023 жылы Кубок тізімінде алдыңғы ондыққа енді. Уоллестің мансабы ұлттық деңгейде тұрақты корпоративтік демеушіліктің болмауынан бұрынғыдан тоқталды. Суарес 2016 жылы NASCAR Xfinity Series чемпионатында жеңіске жетіп, NASCAR ұлттық сериясының чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы шетелдік жүргізуші болды. Суарес 2017 жылы JGR командасымен Monster Energy NASCAR Cup Series-ке ауысты, ал 2019 жылы Стюарт Хаас Racing командасына өтті. Қазіргі уақытта ол Trackhouse командасы үшін жүргізеді. Дегенмен, бағдарламадан «бітірген» кейбір жүргізушілердің мансабы тоқтап қалды. Олардың қатарында бағдарламаның алғашқы үш жеңісін бағындырған Пол Харрака және Nationwide Series-те демеушілік таба алмағандықтан Джо Гиббс Racing командасынан кеткен Марк Дэвис бар. 2007 жылдың ортасында JGR командасынан кеткен Альмирола Nationwide Series-те бір жеңіске қол жеткізді. 2009 жылы демеушіліктің болмауына байланысты жарыстан шығарылғанға дейін ол Ginn Racing-тің 01 және Earnhardt Ganassi Racing-тің 8 көліктерін Sprint Cup Series-те жүргізді. Карьерасын жүк көлік сериясындағы Billy Ballew Motorsports және Nationwide Series-те JR Motorsports командаларымен қайта жаңғырған Альмирола 2012 жылы RPM командасымен келісімшарт жасады және 2014 жылдың шілдесінде Дейтона халықаралық жылдамдық жолында жеңіске жетті. Бұрынғы IndyCar Series жарыскері Даника Патрик 2012-2017 жылдары Стюарт Хаас Racing командасы үшін No. 10 Chevrolet SS көлігін жүргізді, оның ұзақ жылдар бойы серігі болған Go Daddy компаниясы да оған қосылды. Ол толық маусымдық келісімшартқа қол қойған алғашқы әйел Кубок жүргізушісі. IRL жарыстарында жеңіске жеткен Патрик 2012 жылы Стюарт Хаас командасымен келісімшарт жасағанға дейін ARCA Racing Series және Nationwide Series-те JR Motorsports командасы үшін де жарысқан, ал 2013 жылы Кубок сериясында толық уақытқа көшкен. Патрик Дейтона 500 жарысының пол позициясын жеңіп алған алғашқы әйел және 2002 жылы Джимми Джонсоннан бері пол позициясын жеңіп алған алғашқы жаңашыл. Патрик сондай-ақ 500 жарысының ең жылдам уақытын 23 жыл ішінде 45.817 секундқа жеткізді. Дженнифер Джо Кобб – Патриктен басқа соңғы жылдары үш үздік жарыс сериясында толық уақытқа жарысқан сирек әйел жүргізушілердің бірі. Кобб 2004 жылы Nationwide Series-те дебют жасады және қазіргі уақытта Camping World Truck Series-те жарысады. Кобб толық уақытты жүргізуші ғана емес, сонымен қатар Jennifer Jo Cobb Racing командасының No. 10 жүк көлігінің иесі, ол Circle Bar Racing және ppc Racing командаларының мұрагері. Команда екінші No. 0 жүк көлігін старттық және тоқтатуға арналған көлік ретінде де пайдаланады, бірақ 2013 және 2014 жылдары Эльдора спидвейінде толық жарысқа қатысуға тырысты, оған Дженнифердің әкесі Джо Кобб қатысты. Команда толық уақыт жұмыс істесе де, қаржыландырудың жетіспеушілігі және екінші қолдан алынған жабдықтар (көбінесе зауыттың қолдауысыз ескі Dodge Rams) Коббтің көбінесе топтың соңында қалуына себеп болады. Хуан мансабында екі жеңіске жетті (екеуі де жол жарыстарында), және бірнеше рет овал трассаларда жеңіске жақын болды. Осыған қарамастан, ол бір рет қана ұпай бойынша алғашқы 10-ға енді және 2013 жылдан кейін NASCAR жарысынан толық уақытқа қатысуын тоқтатты. Тағы бір бұрынғы ашық дөңгелекті жүргізуші, бразилиялық Нельсон Пике-младший жүк көлік сериясында екі жеңіске қол жеткізді және жартылай уақытқа бүкіл ел бойынша маусымда бір жеңіске жетті, бірақ 2013 жылы өзінің алғашқы толық ұлттық маусымында күресті және Тернер Скотт Моторспортс командасынан босатылды. Пике-младший 2014 жылы Кубок сериясында дебют жасады. NASCAR-да жарысқан басқа латындық бұрынғы ашық дөңгелекті жүргізушілердің қатарында Мишель Жордан және Адриан Фернандес бар, олар тиісінше ppc Racing және Hendrick Motorsports командаларымен Busch Series кестесінде жарысқан.