Кіріспе

Балықшылар ауылы аквакультурасымен әйгілі. Туристер қаладағы устрица шағатын орындарға, порстарға, балық аулау және балық шаруашылығы мұражайына, сондай-ақ тамызда жыл сайын өткізілетін шабдалы жинау мерекесіне (Моссельдаг) келеді. Бұған қоса, ауыл Нидерландының Теңіз зерттеулерi жөнiндегi Королдiк институтының (NIOZ) орналасқан жері болып табылады.

Тарих

Ерсеке жерінде мың жылдан астам уақыт бойы, мүмкін ерте орта ғасырдан бұрын адамдар тұрған болуы мүмкін. 1923 жылы археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылған сүйек қалдықтары Каролинг дәуіріне (7-ден 9-ға дейінгі ғасырларға) жатқызылды. Дегенмен, Ерсеке туралы алғашқы тарихи дерек, ең болмаса, 966 жылдың 24 қаңтарында Рим императоры Отто I (Ұлы) «Герсика» деген атпен шығарған құжатқа (немесе жарлыққа) жатады. Бұл аймақ бастапқыда Фландриядағы аббаттықтардың меншігі болған. Қала бір қырқаға (сол дәуірдегі көптеген елді мекендер сияқты) орналасқан, себебі бөгеттерді тек 13 ғасырда монахтар салған. Алғашқы тұрғындар қой шаруашылығымен айналысып, кейіннен бөгеттер салынғаннан кейін маңындағы батпақтардан торф өндірген. Ауыл шаруашылығы 16 ғасырға дейін қаланың басты қызметі болып келді, сол кезде Сент-Феликс су тасқыны шығысқа қарай орналасқан, қазір жоғалған Реймерсваал сауда қаласының айналасындағы кең аумақты суға батырды. Осының нәтижесінде Ерсеке құрлықтағы ауылдан Шығыс Шелттың жағалауындағы ауылға айналды, бұл оның болашағының көп бөлігін анықтады. Бастапқыда Ерсеке экономикасы көп өзгермеді, бірақ 19 ғасырдан бастап балық аулау және аквакультура халық санының өсуімен бірге маңыздылыққа ие болды. Бұл саланың бастауы жақын маңдағы шағын порты бар Ерсекендам ауылында болды, ол қазір Ерсеке қаласымен біріктірілген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыл көп зардап шекті. 1940 жылдың мамыр айында нацистік Германия басып кірген кезде, көптеген ауыл тұрғындары күтілетін шайқастардан қашып, оңтүстікке қарай Хансвертке қарай созылған Занддийк қорғаныс желісі бойымен эвакуацияланды. Француз теңіз күштерінің батыс Шелттан неміс позицияларына және Zuid Beveland арқылы өтетін каналға жасаған бомбалау шабуылдары қалаға ауыр зақым келтірді. Басты шіркеу, қала орталығымен бірге, дерлік толығымен қирады. Шіркеуден басқа, жиырма бес ғимарат толығымен қиратылды, ал тағы 36-сы ауыр зақымдарға ұшырады, нәтижесінде жетпіс отбасы үйсіз қалды. 1944 жылы ауылды Канада әскерлері азат еткенімен, 1945 жылдың наурыз айында нацистік V 1 зымырандары ауылға түсті. Оккупация кезінде ауылдың еркектері неміс өнеркәсібі үшін Германияға мәжбүрлі еңбекке алынды. 1953 жылғы Солтүстік теңіз су тасқыны қала ішінде су баспады. Алайда, қаланың балық аулау кемелерінің көпшілігі су тасқынына ұшыраған аймақтарға көмек көрсетті.

Аквакультура

Бұл аймақ өзінің аквакультура және балық шаруашылығымен аймақта және одан тыс жерлерде, әсіресе Бельгияда кеңінен танымал: әсіресе Шығыс Шелттен мидия, устрица, первинкл және лобстер өсірумен. Устрица және мидия өндірісінен туған экономикалық табыс пен байлыққа байланысты Ерсеке "Зеландтың Клондайк" деген лақап ат алды, ал мидия кейде "қара алтын" (zwart goud) деп аталады. Шамамен 1870 жылдан бастап ауыл устрицаны кең көлемде өсіруді бастады, бұл француздық жоғары сұранысқа жауап ретінде болды. Осы мақсатта, Шығыс Шелттегі учаскелер шаруашылыққа жалға берілді, ал бөгеттердің сыртындағы шұңқырлар устрица дернәсілін өсіру үшін черепица плиткаларын пайдаланды. Бұл шұңқырлар 20-шы ғасырда тасталып, портқа жақын бөгеттерде салынған шұңқырлармен ауыстырылды, онда черепица плиткаларының орнына заманауи сөрелер орнатылды. Шұңқырлар сонымен қатар сағалардан жиналған устрицаларды тазалауға да қолданылады және ескі, ерекше қоймалармен қоршалған. Устрица өнеркәсібі байлық әкелгенмен, көптеген кері кетулер мен құлпыраларға ұшырады, сондай-ақ әлеуметтік теңсіздіктерді тудырды. 1885 жылы кейбір устрица фермерлері үлкен мүмкіндіктер іздеп, Лонг-Айлендтегі Вест-Сейвиллге (Нью-Йорк) көшіп барды, онда жабайы устрицалар көп болған. 20-шы ғасырда, әсіресе 1963 жылы болған қатал қыстар және Шығыс Шелтті бөгетпен жабу қаупі устрица өнеркәсібінің құлдырауына әкелді. 1980 жылы Bonamia ostreae бактериясы таралған жалпақ устрицаларды жұқтырып, өнеркәсіпті қайтадан құртты. Бұл Тынық мұхиты устрицасының енгізілуіне әкелді, қазіргі устрицаның ең көп өсірілетін түрі, оны кейбіреулер инвазивті түр деп санайды. Мидия әрқашан жағалау бойындағы негізгі тағам болған, бірақ 19-шы ғасырдың соңында ғана өндірісті стандарттауға бағытталған күш-жігер жұмсалды. Соғыстан кейін мидия экономикалық маңыздылығын арттырып, устрицаны басып озды. Бұл ауылдағы әлемдегі жалғыз мидия аукционының болуымен көрінеді. Бұрын мидиялар шағын желкенді кемелермен, яғни "хугаар" және "хенгст" кемелерімен ауланып, жиналған. Бүгінде өте жетілген және үлкен кемелер пайдаланылады, олар тек Шығыс Шелттегі өнімді басқаруға ғана емес, сонымен қатар Уадден теңізіне де жетеді, онда 1950 жылдан бері мидиялар себіліп, жиналады, Шығыс Шелттегі өнімге зиян келтіретін паразит болғаннан кейін. Мидиялар теңізде өсіріледі және көбінесе табиғи жолмен жиналады. Ерсеке порты 19-шы ғасырдан бастап балық шаруашылығымен бірге үнемі кеңейіп келеді. Ерсекендамның бастапқы порты, бастапқыда Толен аралына баратын ауыл шаруашылығы өнімдерін тиеу док, балық аулау кемелерін орналастыру үшін кеңейтілді. 1965 жылы оған үлкен порт қосылды, ол сол кездегі Тақ ханшайымы Беатрикстің есімімен аталды. 1981 жылы ашылған, сол кездегі патшайым Джулиананың есімімен аталған әлдеқайда үлкен порт ең үлкен және ең заманауи кемелерді қабылдауға жеткілікті тереңдікте және техникалық қызмет көрсету үшін құрғақ докпен мақтана алады. Ескі "мидия шаруасының" мүсіні 18 маусымда 1981 жылы принцесса Джулиананың ашылуын еске алады. 1953 жылы Солтүстік теңіз су тасқынынан кейін болашақта су тасқынын болдырмау үшін Дельта жұмыстарының бір бөлігі ретінде Шығыс Шелттің бастапқыда ұсынылған жабық топырақ бөгеті ашық дауыл тоғысының кедергісіне өзгертілді. Бұл инженерлік жұмыс сағаның экологиясын (ішінара) қорғауға және оның үнемі су ағыны қозғалысына байланысты қаладағы маңызды балық шаруашылығына қызмет етті. Ерсеке мен оның балықшыларының, сондай-ақ экологиялық қорғаушылардың қарсылығы Шығыс Шелттің толық жабылуына жол бермеді. Жыл сайын тамыздың үшінші сенбісінде ауыл жыл сайынғы Моссельдагпен мидия жинаудың ресми басталуын атап өтеді, бірақ бұл күндері маусым ертерек басталады. Іс-шараға шамамен 50 000 келуші келеді, олар мидия жеп, мидия кемелерінде тегін круизге шығады және базарлар, сыра шатырлары, шерулер мен марш-арқалар, сондай-ақ аймақтық киімдермен қатар, дәстүрлі аймақтық іс-шаралар. Іс-шарадан бұрын жұма күні кешке би фестивалі ұйымдастырылады. Жыл сайынғы сауық-сауық сауытының орнына бірнеше жылдан кейін қайтадан белгілі Мосселрокке барады. Балық шаруашылығы көптеген кәсіпорындар мен ұйымдарға қолдау көрсетеді. Ерсекеде Эстуарлық және теңіз экологиясы орталығы (CEME, Centrum voor Estuariene en Mariene Ecologie) орналасқан, ол бұрын ГИДРОБИОЛОГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУДЫҢ ДЕЛТА МӘСІЛІМЕНДЕГІ НИОО, НИДЕРЛАНДИЯЛЫҚ ЭКОЛОГИЯ МӘСІЛІМЕНДЕГІ НИОО болып табылады. CEME Еуропа, Африка, Азия және полярлық аймақтардағы сағалар мен жағалау суларында зерттеулер жүргізеді, сондай-ақ бірнеше терең теңіз жобаларына қатысады. Негізгі шіркеуге жақын орналасқан мұражайда қаланың тарихы, балық шаруашылығы және Шығыс Шелттің табиғи ортасы туралы мәліметтер берілген. Ауылдағы бірнеше теңіз тағамдарына арналған мейрамханалар балық шаруашылығын көрсетеді, соның ішінде жақында жабылған Nolet het Reymerswale, көп жылдар бойы Мишлен жұлдызына ие болған (іргелес Nolet's Vistro ашық және бірдей асхананы бөліседі).

Ерсеке Моер

Қаланың басты табиғи ерекшелігі – Моер (моор), қаланы ішінара қоршап, шығыс Шелда жағалауымен батысқа қарай, ал канал бойымен Влейк ауылына дейін оңтүстік-шығысқа қарай созылады. Бұл табиғи аймақ – бұрынғы тұзды сулы батпақ, шамамен 1200 жылы монахтар оны теңізден бөгеттермен бөліп, егін шаруашылығы және торф өндіру үшін пайдаланған. Ол кезде тұздың мөлшері жоғары болған (орта ғасырлардағы құнды тауар). Содан бері өндіріс есебінен қазіргі ерекше ландшафт қалыптасқан: қалың торф қабатының үстіндегі бай, көлемі аз шалғындықтар, ғасырлар бойында жолдар мен жолдар салынған құмды арналармен араласады. Топырақ пен құмның әртүрлілігіне байланысты, әртүрлі жануарлар дүниесі қалыптасты және бұл аймақ қорғалатын құс қорығына айналды. Моор арқылы жүретіндерге арналған жол көрсеткіш бар.

Оқиғалар

Моссельдаг, тамыздың үшінші сенбісі: шабақ өнімін жыл сайын тойлау. Жыл сайын шарапқа 50 мыңға жуық адам келеді. Көбінесе келушілер Бельгия, Германия және Франциядан болады.

Көлік

Ауылға Голландия темір жолдары қызмет көрсетеді, Амстердам мен Влиссингенге жарты сағат сайын пойыздар қатынайды. Станция оңтүстікке қарай 4 шақырым қашықтықта, көршілес Круинген қаласының жанында орналасқан, және тұрақты автобус бағдарлары арқылы оған жетуге болады. А58 тас жолы, темір жол станциясына жақын шығу орындарымен, еліміздің тас жол желісіне қосылады. Ауылдың кішкентай болуы оны жаяу және велосипедпен оңай аралауға мүмкіндік береді.