Кіріспе
Мунстер патшалары (Rí Mumhan) Ирландиядағы Мунстер патшалығын Ирландия темір дәуірінде құрылғаннан бастап жоғарғы орта ғасырға дейін биледі. Гелл дәстүрлі тарихында, мысалы, «Басқыншылықтар кітабы» сияқты еңбектерде көрсетілгендей, Мунстердің ең алғашқы патшасы Туатха Де Дананнан тайпасынан Бодб Дерг болған. Гелл халықтарынан Эрайн руының Даир тайпасы (кейін Корку Лойгде деп аталды және бүгінде Ó hEidirsceoil өкілдерімен танымал) Ку Рой сияқты бірнеше ерте монархтарды берді. Cath Maige Mucrama шайқасының нәтижесінде Эрайн тайпасы 2-ші ғасырда Еоганахта тайпасының ата-бабалары – Дейргтин тайпасына басыңқылықты жоғалтты. Осы кезеңде Мунстер Лит Моганың, яғни оңтүстік жартысының бөлігі ретінде жіктелді, ал Ирландияның қалған бөліктерін негізінен Коннахта биледі. Озрайдж аймағын шығысқа жоғалтқаннан кейін, Еоганахта тайпасы Кашелді Мунстердің астанасы етіп белгіледі. Бұл әулет 10-ғасырға дейін үзіліссіз билік етті. Бұл кезеңде Ирландияның жоғарғы билігіне Уи Неилл тайпасы басыңқылық танытса да, Мунстердің Еоганахта тайпасы Катал мак Фингуин мен Федельмид мак Кримтайнды күшті үміткерлер ретінде ұсынды. Бұл тайпа әр түрлі руларға бөлінді, ал патшалыққа ең табыстылары – Эоганахт Чайсил (Ó Súilleabháin және Mac Cárthaigh өкілдері), Эоганахт Глендамнах (Ó Caoimh өкілдері) және Эоганахт Айн (Ó Ciarmhaic өкілдері) болды. Олардың билігі Дал гКайс тайпасының Брайан Бóрумасының көтерілісімен әлсіреп, ол Ó Briain тайпасын Мунстердің патшалары етіп тағайындады. Сонымен қатар, Мунстер нормандықтармен күресуге мәжбүр болды. Ақырында патшалық Томонд, Десмонд және Ормондқа бөлінді. Бұл екеуінің өмірі 16-ғасырда Тюдор Ирландия Корольдігінің құрылуымен аяқталды, ал бұрынғы билеушілер Ирландия пэерлігіне қосылды. Фингхин Мак Картахи және Домхналл Кам Ó Súilleabháin Bhéara сияқты Мунстерде билікті қайта орнатуға тырысқан геллдер болды, бірақ олар сәттілікке жете алмады.
The kings of Munster (Rí Mumhan) ruled the Kingdom of Munster in Ireland from its establishment during the Irish Iron Age until the High Middle Ages. According to Gaelic traditional history, laid out in works such as the Book of Invasions, the earliest king of Munster was Bodb Derg of the Tuatha Dé Danann. From the Gaelic peoples, an Érainn kindred known as the Dáirine (also known as Corcu Loígde and represented today in seniority by the Ó hEidirsceoil) provided several early monarchs including Cú Roí. In a process in the Cath Maige Mucrama, the Érainn lost their ascendancy in the 2nd century AD to the Deirgtine, ancestors of the Eóganachta. Munster during this period was classified as part of Leath Moga, or the southern half, while other parts of Ireland were ruled mostly by the Connachta. After losing Osraige to the east, Cashel was established as the capital of Munster by the Eóganachta. This kindred ruled without interruption until the 10th century. Although the High Kingship of Ireland was dominated during this time by the Uí Néill, the Eóganachta of Munster did provide Cathal mac Finguine and Fedelmid mac Crimthainn as serious contenders. This great tribe was broken down into different septs or branches, the most successful in terms of royalty being the Eóganacht Chaisil (represented by the Ó Súilleabháin and Mac Cárthaigh), the Eóganacht Glendamnach (represented by the Ó Caoimh), and the Eóganacht Áine (represented by the Ó Ciarmhaic). Their hold was loosened by the rise of Brian Bóruma of the Dál gCais, who established the Ó Briain as kings of Munster. As well as this, Munster had to contend with the Normans. Finally, the kingdom ended as it was split into Thomond, Desmond and Ormond. The former two came to an end during the 16th century with the birth of the Tudor Kingdom of Ireland, with former rulers joining the Peerage of Ireland. There were a number of Gaelic attempts to reassert their power in Munster, such as that of Fínghin Mac Cárthaigh and Domhnall Cam Ó Súilleabháin Bhéara, but these were not successful.
Кашель, Ирмуман және Мюнстердің тарихи патшалары
VII ғасырдың басына дейін Мунстердің (барлық немесе көп бөлігінің) Еоганахт билеушілері болған жоқ, Корку Лойгде толығымен биліктен құлағаннан кейін, Озраидж Корольдігіне бақылауын жоғалтқаннан соң және Мускрейдж және басқалардың қолдауын жоғалтқаннан кейін. Сондықтан төмендегі бұрынғы патшаларды Кашель патшалары, Ярмуман патшалары немесе Эоганахта патшалары деп атау дұрыс. Файлбе Фланн мак Аэдо Дуиб Мунстерден тысқары жерге күшті ықпал еткен алғашқы Еоганахт болды, бірақ оның Ярмуманмен байланыстары сол кезде Кашельге күшті қарсылас болды, ал Катал мак Фингуинге дейінгі оның көптеген ізбасарлары туралы жеткілікті мәлімет жоқ, бірақ бұл үшін сақталған деректердің фрагменттілігі де кінәлі болуы мүмкін. Осы кезеңде жартылай тәуелсіз Уи Фидженти және Уи Лиатейн гүлденді, олардың ресми тегі 8-ғасырда Еоганахттың саяси құрылымы мен генеалогиялық схемасына біріктіру үшін жасалған жартылай сәтті (бірақ оның қажеттілігі күмәнді) әрекеттермен түзетілген сияқты. Еоганахттың күші, байлығы және шеберлігінің арқасында Уи Фиджентимен тиімді қарым-қатынас пен одақ орнатылды, бірақ белгісіз себептермен Уи Лиатейн Еоганахт Глендамнахтан басқасымен тиімді байланыс күйінде қалды. Еоганахтта, егер басқаша көрсетілмесе.