Тайваньдағы адам құқықтарының дамуы мен эволюциясы
Human rights in Taiwan
Тайваньдағы адам құқықтары: демократиялық реформалар, сайлау бостандығы, КМТ үкіметінен ДПП-ға ауысу. 1987-88ж. әскери жағдай жойылды. Құқықтар қорғалынып, сайлау арқылы үкімет алмасу мүмкіндігі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тайваньдағы адам құқықтарына шолу
Overview of human rights in Taiwan
Тайвань көп партиялық демократиялық мемлекет. 2000 жылы Демократиялық прогрессивті партиясының (ДПП) президенттік сайлаудағы үміткері Чэнь Шуйбяньнің жеңісі, Гоминьданның (КМТ) 50 жылдан астам билігінен кейін Тайвань тарихындағы бір саяси партиядан екіншісіне алғашқы ауысуды белгіледі. Бұл туралы Үкіметтік ақпараттық кеңсесінің (GIO) веб-сайты «Қытай тарихындағы тұңғыш рет» деп хабарлады. Бұл 1980 және 1990 жылдардағы кезеңде жүзеге асырылған демократиялық реформалардың нәтижесі болды. Атап айтқанда, 1987 жылы әскери жағдай жойылды, ал 1991 жылы Қытай Республикасы Конституциясының Тайваньта күшіне енуі үшін Коммунистік көтеріліс кезеңінде қолданылған уақытша ережелер алынып тасталды. Тайваньдағы адам құқықтарының жағдайы 1990 жылдардан бері айтарлықтай өзгерген деп есептеледі. 2004 жылғы Freedom House баяндамасына сәйкес, Тайвань азаматтары сайлау арқылы үкіметін өзгерте алады және негізгі құқықтарының көп бөлігіне ие. Freedom House Тайванды Азиядағы ең «еркін» елдердің қатарына жатқызады, саяси құқықтар мен азаматтық бостандықтар бойынша 1 балл (1-ден 7-ге дейінгі шкала бойынша, 1 – ең жоғары көрсеткіш). Бұл 1973 жылғы 6,5 көрсеткіштен 2000 жылы 2,1 көрсеткішке дейін өскендігін ескерсек, маңызды жақсаруды білдіреді. Тайваньдағы Гоминьдан (КМТ) режимінің тарихының көп бөлігінде, 1949 жылы материктен қайтқаннан бастап 1970 және 1980 жылдарға дейін мемлекет өте авторитарлық болды және саяси және азаматтық құқықтарды әртүрлі деңгейде қысымға ұшыратты. Заң шығарушы Юань 2009 жылғы 31 наурызда Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіні және Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактіні талқылап, бекітті.
Taiwan is a multi party democracy. The 2000 presidential victory of Democratic Progressive Party (DPP) candidate Chen Shui bian followed more than 50 years of rule by the Kuomintang (KMT) and marked the first transition from one political party to another in the Taiwanese history, reported by a Government Information Office (GIO) website as the "first ever in Chinese history". This followed gradual democratic reforms since the 1980s and 1990s; most notably, martial law was lifted in 1987, and the Temporary Provisions Effective During the Period of Communist Rebellion were repealed in 1991 for Republic of China Constitution to be effective in Taiwan. The human rights record in Taiwan is generally held to have experienced significant transformation since the 1990s. The citizens in Taiwan can change their government through elections and are held to enjoy most basic rights, according to a 2004 Freedom House report. Freedom House rates Taiwan as among the most "Free" nations in Asia, with a 1 in both Political Rights and Civil Liberties (scale of 1 7, with 1 being the highest). This represents a significant improvement, as the 1973 rating was 6.5, rising to 2.1 by 2000. For much of the history of the Kuomintang (KMT) regime in Taiwan, from the retreat from the mainland in 1949 until the 1970s and 1980s, the state was highly autocratic and varying degrees of repression of political and civil rights existed. The Legislative Yuan debated and ratified the International Covenant on Civil and Political Rights and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights on 31 March 2009.
Жапон билігі тұсындағы Тайвань
Жапон үкімшілігі кезінде адам құқықтары үш маңызды кезеңде күрт өзгерді. 1895 жылы Формоза Республикасының жеңілісінен кейін Жапон империясы Тайваньды қосып алды. Жапондықтардың алғашқы әкімшілігі әскери губернаторларды тағайындады. Колониялық саясат көбінесе тайваньдықтардың адам құқықтарын шектеді. 1915 жылғы Тапани оқиғасынан және Жапонияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін отарлық басқару біртіндеп жеңілдетілді. Тайвань Жапонның ішкі аралдарының бір бөлігіне айналды және тайваньдықтар ассимиляция саясаты бойынша білім алды. Жапон үкімшілігінің соңғы кезеңі 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысының басталуымен басталды. Жапония халықаралық әскери істерге белсенді қатысқан сайын милитаризм күшейді. Оның мақсаты Тайваньды толық жапондықтану болды. Осы орайда, тайваньдықтарға Жапон диетасына (парламентіне) мүшелік беруді көздейтін заңдар қабылданды, бұл теориялық тұрғыдан тайваньдықтың Жапония премьер-министрі болуына мүмкіндік берер еді.
The human rights during the Japanese rule era experienced dramatic changes with three major phases. After the 1895 defeat of the Republic of Formosa, the Empire of Japan annexed Taiwan. The early Japanese administration appointed military governors. The colonial policies often limited the human rights of the Taiwanese people. After the Tapani incident in 1915 and Japan's involvement in World War I, the colonial governance was gradually liberalized. Taiwan became an extension of the Japanese Home Islands and the Taiwanese people were educated under a policy of assimilation. The last phase of Japanese rule began with the eruption of the Second Sino Japanese War in 1937. As the Japanese became active in international military affairs, its militarism rose. Its goal now was to fully Japanize Taiwan. In the meantime, laws were made to grant Taiwanese membership in the Japanese Diet, which theoretically would qualify a Taiwanese to become the prime minister of Japan eventually.
Қытай Республикасының Тайвань
Ұлттық Қытайдың алғашқы кезеңіндегі кейбір автократиялық режимдер 1912 жылы құрылғаннан кейінгі алғашқы онжылдықтардағы Тайваньның саяси көзқарастарының жалғасын көрсетеді. Көптеген қытай басшылары Сунь Ятсеннің ойларына сүйене отырып, режимнің алғашқы кезеңінде мықты орталықтандырылған бақылауды, соның ішінде әскери режимді сақтауды қажет деп санайды, өйткені халық толық демократияға "дайын емес" деп санады. Қытай Азамат соғысынан кейін Тайваньға шегінетін Чианг Кай-Шектің басшылығымен материктегі Гоминьданның алғашқы кезеңінде саяси қуғын-сүргін ауыр болды. Сонымен қатар, Тайвань тарихы 1945 жылдан кейін саяси жағдай мен адам құқықтары тұрғысынан Корея Республикасымен (Оңтүстік Корея) көптеген ұқсастықтар көрсетеді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бастап 1980 жылдар аралығында автократия мен орталықтандырудың ұқсас дәрежесі болды, содан кейін екі мемлекет демократиялық жолға түсті. Тайвань мен Оңтүстік Корея Азияның жетекші экономикалық ойыншыларына айналды, Азия жолбарыстарының бір бөлігі, және екеуі де қазіргі уақытта көптеген салаларда адам құқықтары бойынша табысты дамуымен салыстырмалы түрде еркін қоғам ретінде танылған. Азиялық құндылықтар туралы пікірталас, Азияның саяси және мәдени дәстүрлері қоғамның экономикалық дамуын жылдамдату үшін белгілі бір деңгейдегі автократиялық билікті ақтайды деген пікір Тайвань адам құқықтарын қызықты перспективаға қояды. Бұл идеялар 1990 жылдары Малайзия, Сингапур және басқа да елдерде бір партиялық билікпен бірігіп, батыс стиліне ұқсас демократиялық Конституциялардың көптеген маңызды басшылары арасында кең тараған. Сонымен қатар, Қытайдың кейбір өкілдері, соның ішінде Пекин университетінің ғалымы Пан Вэй Бо, Қытай халқы үшін ең тиімді және орынды саяси құрылым – заң үстемдігімен салыстырмалы түрде орталықтандырылған мемлекет, белгілі бір дәрежеде халықтық кеңес беру. Үкіметтің әлеуметтік мінез-құлықты бақылауға құқығы туралы да пікірталастар бар. Мысалы, бір муниципалдық кеңесші Тайваньның төменгі туу деңгейін жұмыс берушілерді үйленбеген және балалы емес жұмысшыларды жазалауға мәжбүр ету арқылы жеңілдетуге болады деп ұсынды; бұл ұсыныс жеке адамның құқықтарын бұзу үшін кеңінен сынға алынды. Тайваньда өлім жазасы бар. Ұлттық полиция және қауіпсіздік органдары азаматтық бақылауда, бірақ адам құқықтарын бұзу туралы жекелеген хабарлар әлі де кездеседі. Тайвань тұрғындарының көпшілігі жоғары өмір сүру деңгейімен және салыстырмалы түрде тең табыс таралуымен қамтамасыз етілген. Үкімет азаматтардың адам құқықтарын құрметтейді, бірақ кейбір салаларда мәселелер бар. Полиция қызметкерлерінің қамаудағы адамдарды зорлау, ресми жемқорлық, әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық және кемсітушілік, балаларды жезөкшелікке салу және зорлау, әйелдер мен балаларды сату сияқты оқиғалар тіркелді. Соңғы жылдары Тайвань заңдары жыныстық кемсітушілікке қарсы күреске, ар-ожданнан бас тартушыларға көбірек мүмкіндік беруге (Қытай Республикасында міндетті әскери қызмет бар) және мәдени және тілдік алуан түрлілікті қолдауға бағытталған.
Some of the autocracy in early Nationalist China also reflects a continuation of the political attitudes of Taiwan in the early decades after its founding in 1912. Many Chinese leaders, following the thought of Sun Yat sen, held it necessary to maintain strong centralized control, including a militarized regime, during the early part of the regime's history, feeling that the populace was "not ready" for full democracy. Political repression was heavy during the early Kuomintang Taiwan period in the mainland under Chiang Kai shek, who would retreat to Taiwan following the Chinese Civil War. Additionally, the history of Taiwan after 1945, in terms of political situation and human rights, displays multiple similarities with that of the Republic of Korea (South Korea). Between the end of World War II and the 1980s, a similar degree of autocracy and centralization existed, followed by eventual democratization by two states. Both Taiwan and South Korea went on to become leading economic players in Asia, part of the Asian Tigers, and both are now recognized as relatively free societies with successful human rights developments in most areas. The Asian values debate, which holds that the political and cultural traditions of Asia justify a certain degree of autocratic rule to enable the rapid economic development of society puts Taiwanese human rights in interesting perspective. These ideas were prevalent among many important leaders in Malaysia, Singapore, and elsewhere with seemingly Western style democratic Constitutions coupled with authoritarian one party rule, in the 1990s. Moreover, some in mainland China, including Peking University scholar Pan Wei Bo, feel the most effective and appropriate political structure for the Chinese people is a relatively centralized state under rule of law, with some degree of popular consultation. There are also debates as to the government's right to police social behaviours. For instance, a municipal councillor suggested that Taiwan's low fertility rate could be alleviated by making employers penalise unmarried and childless workers; this suggestion was widely rebuked for its infringement of the rights of the individual. Capital punishment exists in Taiwan. National police and security agencies are, however, under effective civilian control, although isolated reports of human rights abuse still surface occasionally. Taiwanese residents generally enjoyed a high standard of living and a relatively equitable income distribution. The government generally respected the human rights of citizens; however, there were problems in some areas. Instances of police abuse of persons in police custody, official corruption, violence and discrimination against women, child prostitution and abuse, and trafficking of women and children occurred. In recent years, Taiwan's laws have focused on combating sexual discrimination, granting greater accommodation to conscientious objectors (Republic of China has obligatory national service), and upholding cultural and linguistic pluralism.
Шетелдік жұмысшылар
Тайваньда 700 000-нан астам мигрант жұмысшы бар. Олардың көпшілігі Индонезия, Вьетнам және Филиппин елдерінен келген. Жұмысқа орналастыру және делдалдық агенттіктердің түсініксіз жүйесі шетелдік жұмысшыларды қарыздық құлдыққа осал етеді. Көптеген мигрант жұмысшылар жұмыс істейтін зауыттардағы немесе осы зауыттардың аумағындағы жатақханаларда тұрады. Бұл жатақханалар нашар жағдайлары мен тығыздығы үшін көп сынға ұшырады. Бір бөлмеде 30-ға дейін жұмысшы болуы мүмкін, бірақ көбінесе бөлмеде төрт-сегіз адамнан кездеседі. Құжаттары ретсіз жұмысшылардың тұрмыс жағдайлары нашарлау болып келеді. Үй шаруасында жұмыс істейтіндер заң бойынша жұмыс беруші отбасымен бірге тұруға міндетті және олардың үйінен тыс тұруға құқығы жоқ. Қарттар мен мүгедектерге күтім жасайтындардың көпшілігі өздері күтім жасайтын адаммен бір бөлмеде ұйықтайды және жеке кеңістігі болмайды. Өндірістік және тұрмыстық салалардағы жұмыс берушілерге қызметкерлерінің жалақысынан тұрғын үй, тамақ сияқты шығындарды шегеруге рұқсат етіледі. 2020 жылдың наурыз айында Тайчунг қаласындағы зауытта болған өртте үш вьетнамдық жұмысшы қаза тапты. Бұл трагедия мигрант жұмысшыларға арналған зауыт ішіндегі жатақханаларды тарату туралы еңбек құқықтарын қорғаушылардың шақыруларын жаңартты.
There are more than 700,000 guest workers in Taiwan. Most are from Indonesia, Vietnam, and the Philippines. A murky system of recruitment and brokerage agencies leaves foreign workers vulnerable to debt bondage. Most foreign workers live in dorms either inside the factories they work at or on the grounds of these factories. These dorms have faced significant criticism for sub standard conditions and overcrowding. Up to 30 workers may share a single room, though numbers of four to eight per room are more common. Undocumented workers often have particularly bad living conditions. Domestic workers are required by law to live with their employing family and can not live outside their home. Many caretakers for the elderly and disabled sleep in the same room as the person they are caring for and lack their own space entirely. Employers in both industrial and domestic setting are allowed to deduct the cost of housing, food, etc. from their employee's wages. In March 2020 a fire at a factory in Taichung killed three Vietnamese workers living in the onsite dormitory. This tragedy renewed calls from labor rights activists for the abolishment of onsite dorms for foreign workers.
Адам саудасы
АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2020 жылғы Адам саудасы туралы баяндамасында Тайвань 1-ші деңгейге жатқызылған, яғни Тайвань адам саудасына қарсы күрестің минималды стандарттарын толық орындап отыр. Баяндамада Тайвань билігі "[есеп беру кезеңінде] қатаң және тұрақты күш-жігер көрсетіп келе жатыр" делінген, осының нәтижесінде департамент Тайванды 1-ші деңгейде қалдырды. Тайваньның ресми деректері бойынша, тайваньдық кемелерде 26 мың шетелдік жұмысшы жұмыс істейді, бірақ ҮЕҰ және АҚШ үкіметтік органдары бұл көрсеткішті шамамен 160 мыңға бағалайды. Шетелдік балықшылар жиі жалақы алмау, ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеу, сондай-ақ капитан мен офицерлер тарапынан сөздік және физикалық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын хабарлайды, ал олардың көпшілігі – тайваньдықтар. Сонымен қатар, 8 кеме дельфиндерді акулаларға жем ретінде пайдалану үшін арқанмен ұстаған, кемелердің жартысы акулаларды қанаттарын кесіп, денелерін теңізге тастаған, ал 7 кеме жалған қасқыр киттерін аулап өлтірген. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, қазіргі заңнамада борыштық құлдықтың жалғасуына мүмкіндік беретін кемшіліктер бар, мысалы, жұмысқа орналасу үшін шексіз төлем алуға және нақты айқындалмаған "қызмет ақысына" рұқсат ету. Алайда, бұл ақпарат халыққа ашық емес және заң бұзушылықтар туралы сирек хабарланады немесе іс жүзінде қудаланбайды. 2016 жылы Тайваньның Ауыл шаруашылығы кеңесі Алыс сулардағы балық шаруашылығы туралы заңды қабылдады. Заңның 1-бабында "[Бұл заң теңіз биоресурстарын сақтауды қамтамасыз ету, алыс сулардағы балық шаруашылығын басқаруды күшейту, заңсыз, хабарланбаған және есептелмеген балық аулауды тоқтату, сондай-ақ балық аулау және балық өнімдерін іздеуді жақсарту мақсатында, алыс сулардағы балық шаруашылығының тұрақты дамуын ілгерілету үшін қабылданады]" делінген. 2019 жылы Еуроодақ Тайваньға қатысты "сары карточка" белгісін алып тастады, бұл үкіметтің ІҚЖ балық аулаумен күресу және саланы реформалау жөніндегі күш-жігерін күшейткенінен кейін болды. "Қызыл карточка" белгісі Тайваньнан Еуроодақ нарығына экспортты тоқтатуға әкеп соғар еді. NOAA-ның 2021 жылғы Конгреске баяндамасында "Халықаралық балық шаруашылығын жақсарту" тақырыбында Тайвань кемелерінің 2018, 2019 немесе 2020 жылдары WCPFC, IATTC және ICCAT конвенциялық аймақтарындағы сақтау шараларын бұзғаны және тиісті түзету шараларын қабылдамағаны туралы мәлімделген.
The 2020 Trafficking In Persons Report by the U. S. State Department classifies Taiwan as Tier 1, meaning that Taiwan meets the minimum standards for combating trafficking in persons. The report states that Taiwanese "[a]uthorities continued to demonstrate serious and sustained efforts during the reporting period," leading to the department to keep Taiwan at Tier 1. Official Taiwanese sources put the number of foreign workers aboard Taiwanese vessels at 26,000 but NGOs and US government agencies put the figure around 160,000. Foreign fishermen frequently report non payment, long work hours, and verbal and physical abuse at the hands of their captains and officers, who are often Taiwanese. In addition, 8 vessels were reported harpooning dolphins to use as shark bait, half the vessels finned sharks and discarded the bodies, and 7 of the boats captured and killed false killer whales. The U. S. State Department also reports that current regulations still contain loopholes that can perpetuate debt bondage, such as allowing unlimited fees for recruitment and unspecified “reasonable service items.” However, this information is not open to public inquiry and infractions are rarely reported or enforced. In 2016, Taiwan's Council of Agriculture announced the Act for Distant Water Fisheries. Article 1 states that "[t]his Act is enacted to ensure the conservation of marine fisheries resources, strengthen distant water fisheries management, curb illegal, unreported, and unregulated fishing, and improve traceability of catches and fisheries products, so as to promote the sustainable operation of distant water fisheries." In 2019, the EU lifted its IUU "yellow card" designation for Taiwan, following increased efforts by the government to address IUU fishing and reform the industry. A "red card" designation would have resulted in exports from Taiwan being banned in the EU market. NOAA's 2021 Report to Congress on Improving International Fisheries Management cites Taiwanese vessels continuing to violate "conservation measures in the WCPFC, IATTC, and ICCAT convention areas in 2018, 2019, or 2020 and for failing to take appropriate corrective actions."
Оқиғалар
2015 жылы индонезиялық Суприянто есімді балықшы Тайвань тілді Fu Tzu Chun кемесінде күмәнді жағдайда қайтыс болды. Тайваньның балық шаруашылығы агенттігінің алғашқы баяндамасына сәйкес, ол инфекциядан қайтыс болған. Бірақ оның денесі теңізге тасталып, Тайвань жағалауынан қайта табылды, ал кемедегілер капитан мен екі кемешінің зорлық-зомбылығы салдарынан қайтыс болғанын растады. 2019 жылдың ақпан айында Тайвань тілді Wen Peng балық аулау кемесіндегі сегіз шетелдік экипаж мүшесі Шри-Ланканың оңтүстік жағалауынан шамамен 900 теңіз шақырымы қашықтықта өз офицерлерімен өлтірілді. Екеуі кемеде қаза тауып, ал алтауы теңізге лақтырылды, олардың денелері табылған жоқ. Тайвань тілді немесе меншігіндегі балық аулау кемелерінде төрт балық аулау бақылаушысы жоғалып кетті немесе қайтыс болды, және бұл істер әлі де ашылмаған.
In 2015, an Indonesian fisherman named Supriyanto died aboard the Taiwan flagged Fu Tzu Chun under suspicious circumstances. The initial report by Taiwan's FA reported that he died of an infection. However, his body was thrown overboard, resurfacing in Taiwan, and fellow crew members corroborated that his death was due to the abuse by the captain and two crew members. In February 2019, eight foreign crew members were murdered by their officers aboard the Taiwan flagged fishing vessel Wen Peng approximately 900 nautical miles off the south coast of Sri Lanka. Two were killed on the vessel and six were forced overboard, their bodies were never recovered. Four fisheries observers have disappeared or died on Taiwanese flagged or owned fishing vessels, and the cases are still unsolved.
Тайваньдағы ЛГБТ құқықтары
Тайвань 2017 жылғы сот шешімінен кейін бір жынысты некелерді заңдастырды, соның нәтижесінде Азиядағы бұл мәселені алғаш рет шешкен ел болды.
Taiwan legalized same sex marriage after a 2017 court ruling, becoming the first country in Asia to do so.
Сөз бостандығы
2020 жылы Тайвань Филиппиннің президент Родриго Дутертеге онлайн сын айтқан филиппин азаматын экстрадициялау туралы өтінішін қабылдамады. Тайвань Сыртқы істер министрлігі бұл өтінішті қабылдамау себебін, оның Тайваньда заңды түрде жүргенде, кез келген тайваньдық азамат сияқты сөз бостандығына құқығы бар екендігімен түсіндірді.
In 2020 Taiwan denied a Filipino extradition request for a Filipino domestic worker wanted for criticizing President Rodrigo Duterte online. Taiwan's Ministry of Foreign Affairs which denied the request stated that she has the same right to freedom of speech while legally in Taiwan as any Taiwanese citizen.