Кіріспе

Джайнизмде ғибадат ету үшін қолданылатын мистикалық диаграмма – Сиддхачакра. Бұл джайнизмде ғибадат ету үшін қолданылатын танымал янтра немесе мандала (мистикалық диаграмма). Светамбара дәстүрінде ол Навапада деп, ал Дигамбара дәстүрінде Навадевта деп те аталады. Светамбара дәстүрінде ол Намокар мантрасымен байланысты. Ол Шрипала патша мен оның әйелі Маянасундари туралы аңызбен байланысты. Ол гүлдеген лотостың түйіні бар Калаша түрінде бейнеленген, ортасында Навапада орналасқан, ал жапырақшаларында оны қорғайтын құдайлар бейнеленген. Кейбір рәсімдерде қолданылады.

Этимология

Сиддха – босаған жан, ал чакра – дөңгелек. Сиддхачакраға табыну нирвана деп аталатын әмбебап "дөңгелектегі" өмір циклінен құтылуға көмектеседі деп есептеледі.

Тарих

Джайнизмнің екі негізгі ағымы – Светамбара және Дигамбара – Сиддхачакра тұжырымында өзгешеліктер бар. Бірінші бес құдай, Панч Пармештхи (бес жоғарғы жаратылыс) деп аталатын бұл құдайлар екі дәстүрде де ортақ, ал қалған төртеуі – әртүрлі. Олар дәстүрлі түрде Светамбара ағымында Навапада, ал Дигамбара ағымында Навадевта деп белгілі болған. Қалған төрт пада кейінірек қосылған болуы мүмкін. Ачарья Динкара (1411 ж.) Нандияврата мандаласында Навападаны сипаттаған. Нирванкалика (шамамен 11 ғасыр) оны сипаттаған, бірақ Тапаны Сучи Видьямен алмастырған. Соңында ол Праджапал патша билік еткен Уджайин қаласына келді. Қызы Маянасұндариге көрсетілмеген құрметке ашуланып, ол оны тері ауруына шалдыққан Шрипалға үйлендірді. Олар джайнизмнің жолын ұстанған Муничандра ақынымен кездесіп, ол оларға Сиддхачакрадағы орталық Навападаға арналған Аямбил Оли атты қасиетті амал жасауға кеңес берді. Бұл амал Шрипалды және тағы 700 тері ауруына шалдыққан адамды жазып шығарды. Кейін ол Уджайин мен Шампанагар қалаларын жаулап алды.

Дигамбара

Навдевата Немичандраның (шамамен 15 ғасыр) "Пратишта Тилака" еңбегінде Пратиштха видхи мандала ретінде бейнеленген. Ол сондай-ақ Ашадардың "Пратишта Сиродара", Индранандидің "Джин самхита" (шамамен 10 ғасыр) және Кумудчанраның "Паратиштха Кальпа Типпанам" кітабында да сипатталған. Екасамдхидің "Джинасамхитасы" (шамамен 1250 ж.) оны егжей-тегжейлі сипаттап, Брихад Сиддхачакраға ұқсас етіп көрсеткен.

Түрлері

Сиддхачакраның екі түрі бар. Кіші түрлерінде тек орталық бөлігі бейнеленген, ол Нав-паданы көрсетеді және Арихант, Сиддха (бостандыққа қол жеткізген жандар), Ачарья (басшылар), Упадхьяя (ұстаздар) және Садху (санырауылдар) сонымен қатар тағы төртеуін қамтиды. Үлкен түрлері төменде сипатталған барлық құрылымдарды қамтиды, олар Брихад Сиддхачакра немесе Сиддхачакра Махаянтра деп аталады. Кіші түрлері джайнистік храмдарда және мүсіндерде жиі кездеседі, ал үлкен түрлері жезден жасалған табақтар түрінде немесе арнайы жағдайлардағы рәсімдерде әртүрлі дәннен жасалады.

Навапада

Навапада – лотостың өзегі. Навапада қасиеттері бар бес жоғарғы тұлға, Гуни немесе Панч Пармештхи және Светамбара дәстүрі бойынша төрт дұрыс қасиет, Гуналардан тұрады. Олардың сипаттамалары 108 жазбада келтірілген. Дигамбара дәстүрінде Панч Пармештхиі сол, бірақ қалған төрт элементі басқа. Жалаятра деп аталатын қалаларда Сиддхачакра шеруі жүргізіледі.

Сиддхачакра Пуджасы

Бұл жарты күнге созылатын күрделі рәсім, онда еденге бұршақтан толық Сиддхачакра салынады. Мантралар оқылады және пужа орындалады, ол Сиддхачакраның ортасынан басталып сыртқа қарай жүргізіледі.