Екінші дүниежүзілік соғыстағы поляк 10-шы броньдық кавалерия бригадасы

Кіріспе

Польшаның 10-шы бронеатты кавалерия бригадасы (10 Brygada Kawalerii Pancernej) – Батыстағы Польша қарулы күштерінің бронеатты құрамасы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы Польша армиясының бір бөлігі ретінде құрылды, негізінен Германия және Кеңес Одағы оккупациялаған Польшадан қашып шыққан 10-шы мотоатқыштар бригадасының ветерандарынан тұрды. Генерал Станислав Мачек басқарып, 1940 жылдың мамыр айында Франция шайқасына қатысты. Кейіннен Ұлыбританияда 1-ші бронетанктік дивизия құрамына қайта құрылды.

1939-40 жылдар

Франко-поляк әскери одағының шарттары бойынша Франция мен Польша Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін одақтас болды. 1939 жылдың қыркүйегінде Польша Германиядан жеңілгеннен кейін көптеген поляк сарбаздары Францияға аттанды, онда немістерге қарсы күресті жалғастыру үшін Францияда жаңа поляк армиясы құрылды. Бұл күштерге Польшаның эмиграциядағы үкіметінің премьер-министрі генерал Владислав Сикорский басшылық етті. Алайда француз генералдары Польшадағы науқанда байқалған неміс блицкригінің тактикасы туралы поляк берген ақпаратқа қызығушылық танытпады. Француз жоғары командасында поляк қарулы күштерінің тиімсіздігіне қатысты жалпы сенім болды, сондай-ақ Мажино желісінің бұзылмайтынына деген сенім де сақталды. Генерал Мачек және оның ардагерлері поляк механикаландырылған дивизиясын құруға тырысқанда, олар жылдам оқу үшін қажетті жабдықты алуға мүмкіндік таппады, сондықтан жаңа бөлім өте баяу дамыды. Бұл жағдай 1940 жылы Германияның Нидерландты басып алып, француз бекіністерін айналып өткенінен кейін өзгерді. Генерал Мачек бөлімшесі бірден қажетті барлық жабдықты алды, бірақ бір шартпен: олар дереу әрекетке кірісуі керек еді. Бұл мүмкін болмады, өйткені көптеген поляк сарбаздары жаңа жабдықтарымен таныс емес еді және оқуға уақыт болмады. Генерал Мачек өзінің ең жақсы даярланған сарбаздарынан шағын күш құрып, олардың қалған бөлігі кейінірек қосылады деп үміттенді. Бұл шағын күш 10-шы мотоатқыштар бригадасының (соққанда "Қара бригада" деп аталған) ардагерлерінен құралды және енді 10-шы бронетанктік кавалерия бригадасы (10 Brygada Kawalerii Pancernej) деп аталды. 6 маусымда бригадада бір танк батальоны, екі мықты мотоатқыштар эскадроны, бір танкіге қарсы батарея және бір зениттік батарея болды. Бригада Реймс маңындағы француздың төртінші армиясына қосылды және оның сол жақ фланкін қорғауға бұйрық берілді. Алайда Мачек бөлімшесі толыққанды неміс бронетанктік дивизияларын сәтті тоқтатуға тым әлсіз болды. Польшалық сарбаздар шабуыл жасап, француздың бір жаяу әскер дивизиясын қорғауға ғана қол жеткізді, олар Чампобер-Монживродағы неміс күштеріне шабуыл жасады. Кейін бригада француз әскерлерімен бірге шегінуге мәжбүр болды және француздың XXIII корпусына қосылды. 16 маусымда бригада түнде Бургундия каналы арқылы Монбар қаласына шабуыл жасады. Мачек сарбаздары немістерді толығымен жайсаң қалдырып, көптеген тұтқынға алды. Осы кезде бригада жалғыз күшпен соғысып жатты, ал екі жақтағы француз бөлімдері жеңіліске ұшырады немесе шегінді. Жеңістің нәтижесін пайдаланатын француз күштері болмады, ал поляк құрамы азайып, жаумен қоршалып, отынсыз қалды. 18 маусымда генерал Мачек жабдығының көп бөлігін жоюға және жаяу шегінуге шешім қабылдады. Кейін сол күні ол бригадасының қалған бөлігін кішігірім топтарға бөліп, жаудың қатарынан оңай өтуі үшін жасады. Мачектің көптеген сарбаздары, соның ішінде генералдың өзі, Ұлыбританияға жетті, онда поляк бронетанктік бөлімі қайта құрылды, ал басқалары Франция мен Бельгиядағы поляк және француз қарсылық ұйымдарына қосылды.

Under the terms of the Franco Polish Military Alliance, France and Poland were allies in the lead up to World War II. After Poland was defeated by Germany in September 1939, many Polish soldiers made their way to France where a new Polish Army in France was created to continue the fight against the Germans. These forces were commanded by General Władysław Sikorski, who was also Prime Minister of the Polish government in exile. French generals were not, however, interested in Polish information about the German tactics of Blitzkrieg displayed in the campaign in Poland. There was a general belief among the French High Command that the Polish armed forces had been incompetent, as well as a continuing belief in the impregnability of the Maginot Line. When General Maczek and his veterans tried to create a Polish mechanized division, they were not able to procure the equipment necessary for rapid training, so the new unit developed very slowly. This state of affairs changed when Germany invaded the Low Countries in 1940, out flanking the French fortifications. General Maczek's unit suddenly received all the equipment they had asked for on condition: that they go into action immediately. This proved impossible because many Polish soldiers were unfamiliar with their new equipment and there was no time for training. General Maczek decided to lead a small force of his best trained men, hoping that the rest of his unit would join them later. That small force, comprising veterans of the 10th Motorized Cavalry Brigade (the so called "Black Brigade"), was now renamed the 10th Armoured Cavalry Brigade (10 Brygada Kawalerii Pancernej). On June 6, the brigade had one tank battalion, two strong motorized cavalry squadrons, one anti tank battery and one anti aircraft battery. The brigade was attached to the French Fourth Army near Reims and ordered to cover its left flank. However, Maczek's unit was much too weak to hold back full German armoured divisions successfully. Polish soldiers managed to cover only one retreating French infantry division by attacking German forces in Champaubert Montgivroux. Later, the brigade had to withdraw along with French troops and joined the French XXIII Corps. On June 16 the brigade attacked by night the town of Montbard over the Burgundy Canal. Maczek's soldiers completely surprised the Germans and took many prisoners. The brigade was by this time fighting alone, with the French units on both flanks either routed or in retreat. There were no French forces to exploit its victory and the decimated Polish unit found itself surrounded by the enemy and without fuel. On June 18, General Maczek decided to destroy most of his equipment and withdraw on foot. Later that day he split the remnants of his brigade into small groups, so they could pass more easily through enemy lines. Many of Maczek's men, including the general himself, found their way to Great Britain where a Polish armoured unit was eventually recreated, while others joined the Polish and French resistance organizations in France and Belgium.

Британияда қалыптасу және суық соғыстан кейінгі кезең

10-шы бронеатты кавалерия бригадасы шағын құралым болды; оның көптеген сарбаздары Ұлыбританияға жеткен соң, 1942 жылдың ақпан айында құрылған генерал Мачектің 1-ші бронеатты дивизиясының құрамына кірді. Бригада 1944-1945 жылдары Солтүстік-Батыс Еуропада 1-ші бронетанкті дивизияның құрамында шайқасты, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін таратылды. Дегенмен, 1995 жылы қайта құрылып, кейін Германиядан сатып алынған Leopard 2 танктерімен жабдықталды (қ. :pl:10 Brygada Kawalerii Pancernej (III RP)). Қазір ол штаб-пәтері Жагань қаласында орналасқан 11-ші бронеатқыштар дивизиясының құрамында.