Кіріспе

Мысырдың Орта Мемлекетінің ескерткіш мүсіні

Блок мүсіні – Мысырдың Орта Мемлекетінде алғаш пайда болған ескерткіш мүсінінің бір түрі. Блок мүсіні Жаңа Мемлекет және Үшінші аралық кезеңде кең таралды, ал Кейінгі кезеңде осы типтегі мүсін ең көп кездесетін болды. Бұл мүсіндер әдетте храмдарда патша емес, бірақ маңызды тұлғалардың жерлеу ескерткіштері ретінде қолданылған. Жаңа Мемлекеттен алынған бастапқы деректерге сәйкес, мүсіннің позасы храм қақпасында отырған күзетшіге ұқсату үшін жасалған болуы мүмкін. Сонымен қатар, олардың қарапайым пішіні құрбандықтар мен тілектер жазылған жазулар үшін жеткілікті жазық беттерді ұсынып тұрды. Блок мүсіндер тізелерін көкірекке дейін бүгіп, қолын тізелерінің үстіне қойып отырған адам бейнесінен тұрады. Көбінесе бұл адамдар "кең жамылғы" киіп, кейіпкердің денесін қарапайым блок пішіндес түріне дейін азайтады. Көптеген егжей-тегжейлер бейнеленген адамның басына арналған. Кейбір жағдайларда мүсінші дене мүшелерінің пішінін сақтап қалған. Блок мүсіндердің екі негізгі түрі бар: жамылғымен толық жабылған аяқтары бар және аяқтары ашық қалғандары. 1903 жылы француз археологы Жорж Легрен «Карнак жасырын қоймасынан» 350-ден астам блок мүсінін тапты.

Тарихи сиқыр: отырған мүсін "тоқтады"

Мысырлықтардың сенім жүйесі сиқырға толы әлемде қалыптасқан және өнерді ресми түрде бейнелеудің шеңберіндегі ұғымдарды қамтығандықтан, блок мүсінінің сиқырлы мақсаты болды. Әрине, идеялар өзгерді, бірақ соңында мүсін әрқашан отырып, бір сәтте тік тұрып, "күнге шығуға" болатындығы туралы түсінік пайда болды. Бұл түсінік "Өлілер кітабында" айтылғанмен ұқсас, онда адам: қайта оралып, (Нетер Херт зиратына/зираттан) кіреді, күнделікті керемет оқиғаларға қатысу үшін, жақындарына, қалыптасқан әдеттеріне (барлығына) оралады, залда отырып, Сенет ойнайды, тірі жан (Ба) ретінде оралады, VII тарау, 1-3.5 жолдар. ("Өлілер кітабы", тақырыбы: Күнделікті шығу). Көшкен мысырлық адам күнделікті міндеттерін орындау үшін әр күні қайта оралады. Бұл бұрынғы "жалған есік" түсінігімен де үйлеседі, онда Ба жаны күнделікті тамақ сыйлығын табу үшін қайта оралатын.

Блок мүсін: мысалдар

Келесі мысалдар "Әдебиеттер тізімі" бөлімінде келтірілген:

Бакенхонсу (Бак, eN, Чонс, нсу) үшін блок мүсіні, ол "Амонның бас жұбысы" болған, Рамсес II үшін, ол осы блок мүсінін қолға түсірген болуы мүмкін. Рамзес II туралы мәліметтерді қараңыз. Сатепихудың блок мүсіні, Абидостан, 18-ші династия. Көптеген иероглифтер: көлденең, алдыңғы беті; екі жағында тік бағаналар. Вилкинсонның сілтемесін қараңыз, 30-бет. Жазушы Рейдің мүсіні. Шағын мүсін; оның иероглифтері аз, бірақ алдыңғы бетінде ол систра пішіндес киіз үйді (наос) ұстап тұрғаны бейнеленген. Везер Хайдың блок мүсіні, Карнак, 19-шы династия. Бұл блок мүсін блок мүсіннің пішінін "киіз үйдің" (Киіз үй #1, Жоғарғы Египет киіз үйі) пішінімен біріктіреді. Тіреуінің негізінде алдыңғы жағынан ортадан басталатын, сол және оң жаққа созылатын бір қатар иероглифтер бар. 12-ші династияның шенеунігі Сенвосрет Сенебефнидің блок мүсіні, орташа қоңыр кварциттен жасалған. Алғашқыда мүсінді 1799 жылы Наполеон Францияға әкелген; қазір ол Бруклин мұражайында сақталады. Мүсіннің кең иероглифтік әңгімесі бар, ал оның әйелінің кішкентай мүсіні алдыңғы жағында, негізде орналасқан. Ривздің сілтемесін қараңыз, 14-бет. Сенемут пен ханшайым Неферуре, Хатешпсут патшайымының қызы, – Жаңа мемлекет, 18-ші династия, биіктігі 1.005 м, орташа қара гранит, жоғары жылтырлық. Көптеген иероглифтер: екі жағы, алдыңғы жағы, жоғарғы жағы және алдыңғы негіздегі аяқтарының жоғарғы бөлігі. (Алдыңғы жағы: 7 көлденең "қатар", және аяққа дейін 6 тік.) Hagen сілтемесін қараңыз, 60-бет. Аменемхаттың блок мүсіні, Аменемхат II (?), – 18-ші династия, биіктігі 0.8 м, қара гранит, жоғары жылтырлық. Алдыңғы жағы: сегіз (8) иероглифтердің көлденең қатары. Hagen сілтемесін қараңыз, 101-бет.