Кіріспе
Талмуд трактаты Бава Метзия ("Орталық қақпа") – Незикин ("Зардаптар") реті бойынша алғашқы үш Талмуд трактатының екіншісі, ал қалған екеуі – Бава Камма және Бава Батра. Бастапқыда бұл үшеуі де "Зардаптар немесе зиян" мағынасындағы Незикин деп аталатын бір трактатты құраған, әр Бава – бөлім немесе тармақ. Бава Метзия мүліктік құқық және өсімдік сияқты азаматтық мәселелерді талқылайды. Сонымен қатар, табылып қалған жоғалған мүлікті сақтау немесе нақты сеніп тапсырылған мүлікті күзетуге қатысты міндеттер де қарастырылады.
Bava Metzia (, "The Middle Gate") is the second of the first three Talmudic tractates in the order of Nezikin ("Damages"), the other two being Bava Kamma and Bava Batra. Originally all three formed a single tractate called Nezikin (torts or injuries), each Bava being a Part or subdivision. Bava Metzia discusses civil matters such as property law and usury. It also examines one's obligations to guard lost property that have been found, or property explicitly entrusted to him.
Мишна
Бава Метзия Мишнасы он тараудан тұрады.
Құрметті сенімгер (Шомер Хинэм), 1-3 тараулар
Құрметті сенімгер – жоғалған мүлікті тапқан адам. Ол оны шомер хинам (басқа біреудің мүлкін ақысыз сақтау) ретінде сақтауға міндетті және оны заңды иесіне қайтара алғанға дейін осылай сақтау керек (Еврейлер кітабы, 22:1–3 (HE)). Табылған затты не деп санау, табылған затты қалай пайдалану, жалған талапкерлерден қалай қорғану, табылған мүлікті қалай күту, затты тапқан адам оны сақтауға қандай жағдайда міндетті және қандай жағдайда міндетті емес – мұның бәрі алғашқы екі тарауда түсіндірілген. Еш төлем алмаған сенімгер, тапсырылған мүліктің сенімгердің кінәсінен (peshi'ah) туған залалы үшін ғана жауапты. Мұндай жағдайлардағы іс-әрекет тәртібі және болашақ айыппұлдар туралы заңдар 2:1-де талқыланады; шомер хинамның жауапкершілігі мен құқықтарына қатысты барлық басқа заңдар 3:4–12-де келтірілген.
Сату және сенім, 4-5 тараулар
Сату мен айырбастауға қатысты түрлі заңдар бар. Ақша төлеу сатылымды аяқтамайды; сатып алушы заң жүзінде сатуды тоқтатуға және сатып алынған затты орнынан "қоздырғанға" дейін ақшаны қайтарып алуға құқылы. Осы "қоздыру" (meshikhah) сатуды толық аяқтайды. Мұндай әрекет орындалмағанша сатушы төленген ақшаның белгілі бір дәрежеде шомер-хинамы болып саналады. Сол сияқты, егер сатып алушы алданып қалғанын білгеннен кейін сатуды тоқтатып, сатып алынған затты қайтаруды және ақшасын қайтарып алуды қаласа, ол сатып алынған заттың шомер-хинамы болуы мүмкін. Алдамшылық немесе алаяқтық (онаа) осы тарауда анықталады. Сатушы бағадан 1/6-дан артық алса, ол алаяқтық немесе артық төленген болып есептеледі. 5-тарауда пайызға қатысты заңдар қарастырылады, олардың шомер-хинам туралы заңдармен ортақ ештеңесі жоқ, бірақ пайыз алу және алдамшылық (4-тараудағы оона) екеуі де тиіс төлемге заңсыз қосымша ақы алу болып табылады. Пайыз алуға тыйым салатын заңдар өте қатаң, және олар кез келген түрде пайыз алуға ұқсас барлық бизнес мәмілелерге қолданылады. Леуіліктер 25:36 (HE) кітабында кездесетін екі термин – нешех (пайыз) және тарбит (өсім) түсіндіріліп, мысалдармен көрнекіленеді (5:1–10). Мишнада айтылғандай, "пайыз беруші, пайыз алушы, қарыз алушы, куәгерлер, кепіл және құжатты жазатын хатшы – барлығы пайызға қатысты заңды бұзғандықтары үшін кінәлі" (5:11). Жүйелік діндегі қарыздар мен пайыз туралы мәліметтерге қараңыз.
Ақылы сенімгер (Шомер Сахар), 6-7 тараулар
Ақылы сенімгер апаттан (жазатайым оқиғадан) туындаған шығындардан басқа, барлық шығындар үшін жауапты. Ол мұндай жазатайым оқиға болғанын ант етуі керек, және содан кейін төлемнен босатылады (7:8–10). Мишнадағы шемер сахар мысалы – белгілі бір материалдан белгілі бір жұмыс жасауға міндеттенген шебердің мысалы. Егер материал бүлініп кетсе немесе жасалған жұмыс келісімге сай болмаса, ол төлеуге тиіс. Жалға алған адам (сохер) шемер сахармен бірдей жауапкершілікке ие болғандықтан, сохерге қатысты кейбір заңдар 6-тарауда келтірілген. Мишна ақылы сенімгерден (7-тарау) жалпы жұмысшыға (по'ел) көшеді, жұмыс уақытын, тамақты реттейді, сондай-ақ жұмысшының жұмыс істеген кезде даланың немесе жүзімдіктің жемісін жеу құқығын да анықтайды (Ескертулер 23:25–26 (HE)).
Қарыз алушы (Шоел), 8:1-3 тарау
Қарыз алушы немесе жалға алушы кез келген түрдегі шығынға, соның ішінде жазадан туындаған шығынға жауапты, бірақ "егер қарыз беруші онымен бірге болса" (Шығу 22:14) жағдайында емес; дәстүрлі түсіндірмеге сәйкес, егер қарыз беруші де онымен бірге жұмыс істесе, ақылы немесе ақысыз маңызды емес.
Жалға алушы (Сокер), 8:6-9 және 9-тараулар
Жылжымалы мүлік туралы заңдар 6-тарауда келтірілген. Мишна 8:6-9 және 9:1-10 жылжымайтын мүлік туралы, үйді жалға алған адам мен үй иесі, ал егінші мен жер иесі арасындағы қарым-қатынастарды талқылайды. Осы қарым-қатынастарды реттейтін заңдардың арасында мыналар бар: Егер жалға алушы үйді бір жылға алса, ал ол жыл артық жыл болса, жалға алушы сол бағаға он үш ай бойы отау жасайды. Жалға алушы Суккот пен Пасха мерекелері арасындағы қыс мезгілінде, қыс басталғанға бір ай бұрын хабарланбаса, үйден шығарыла алмайды. Ірі қалаларда және дүкендер үшін бір жыл бұрын хабарлау қажет. 9:11-12 нақылдары жалдау тақырыбына оралып, тиісті жалақы төлеудің әртүрлі талаптарын реттейді (Леви 19:13 (HE) және Естер 24:14-15 (HE) негізінде). 9-тараудың соңғы бөлімі кредитордың құқықтарын Естер 24:6, 10-13 (HE) сәйкес анықтайды. Соңғы 10-тарауда бірлескен иеленушілер мен көршілер арасындағы қатынастар, тұрғын үйлерде де, егістік жерлерде де реттеледі. Соңғы айтылған жағдай Мишна дәуіріндегі ауыл шаруашылығы сот жүйесінің жоғары деңгейде дамығанын көрсететіндіктен ерекше қызығушылық тудырады.
Тосефта мен Гемара
Бава Метзиядағы Тосефта он бір тарауға бөлінген, олар Мишнаның он тарауына сәйкес келеді: 1-2 тараулар Мишнаның 1-2 тарауына сәйкес келеді; 3 тарау Мишнаның 3-4 тарауларына сәйкес келеді; 4-6 тараулар Мишнаның 5 тарауына сәйкес келеді; 7 тарау – «жұмысшыларды жалдаған» (по’алин) емес, «шеберлерді жалдаған» (умани́н) деп басталатын – Мишнаның 6:1-ге сәйкес келеді; 8 тарау Мишнаның 6-8 тарауларына сәйкес келеді; 9-10 тараулар Мишнаның 9 тарауына сәйкес келеді; 11 тарау Мишнаның 10 тарауына сәйкес келеді. Гемра Мишнаның заңдарын түсіндіре отырып, түрлі ұқсас мәселелерді талқылайды, әсіресе Вавилон Гемрасын; Иерусалим нұсқасы бұл жағынан өте шала. Раввин Зейра Вавилоннан Иерусалимге келгенде, белгілі бір мерзім ішінде жүз рет ораза ұстап, Вавилон Гемрасын ұмытып, Иерусалимнің ұстазы раввин Йохананның үйретімдерін толық түсіну үшін дұға еткен. Раши айтуынша, Иерусалим раввиндары дауласуға бейім емес еді және қиындықтарды көп талқыламастан шешті (38б беттегімен салыстырыңыз: «Сіз Пумбедитадансыз ба, онда ине тесігінен піл өткізеді?»).