Кіріспе
Гвинеялық жазушы Камара Лайе (1 қаңтар 1928 – 4 ақпан 1980) – Гвинеядан шыққан жазушы. Ол өзінің балалық шағына шала-шала негізделген «Африкалық бала» (L'Enfant noir) және «Патшаның сәулесі» (Le Regard du roi) романдарының авторы. Екі роман да франкофондық африка әдебиетінің алғашқы маңызды туындыларының қатарына жатады. Кейін Камара Лайе жаңадан тәуелсіздік алған Гвинея үкіметінде жұмыс істеді, бірақ саяси мәселелерге байланысты өз еркімен елден кетіп қалды.
Camara Laye (January 1, 1928 – February 4, 1980) was a writer from Guinea. He was the author of The African Child (L'Enfant noir), a novel based loosely on his own childhood, and The Radiance of the King (Le Regard du roi). Both novels are among the earliest major works in Francophone African literature. Camara Laye later worked for the government of newly independent Guinea, but went into voluntary exile over political issues.
Ерте өмір
Камара Лайе сол кездегі Француз Гвинеясының колониясы болған Курусса қаласында дүниеге келді. Оның отбасы Малинке этносына (Манде тілінде сөйлейтін халық) жатты және ол дәстүр бойынша ұста және зергерлікпен айналысқан ата-бабаларының жолын жалғастыруға міндетті болды. Оның анасы Тиндикан ауылынан шыққан, ал оның алғашқы балалық шағы француз мәдениетінің күшті ықпалында болған жоқ. Ол Куруссадағы Құран және француз тіліндегі бастауыш мектептерде оқыды. 15 жасында білімін жалғастыру үшін колониялық астана Конакриге кетті. Ол механика мамандығы бойынша кәсіптік білім алды. 1947 жылы механиканы оқуын жалғастыру үшін Парижге сапар шекті. Ол инженерлік сала бойынша қосымша курстар оқып, бакалавриат деңгейіне жету үшін жұмыс істеді.
Жазушылық мансап
Камара Лай 1953 жылы өзінің алғашқы романын жариялады, автобиографиялық «L'Enfant noir» («Африкалық бала», сондай-ақ «Қараңғы бала» деп жарияланды). Онда оның Куруссадағы балалық шағы, Конакридегі білімі және Францияға кеткені туралы баяндалады. 1954 жылы бұл кітапқа Шарль Вейлон сыйлығы табысталды. «L'Enfant noir» романынан кейін келесі жылы «Le Regard du roi» («Патшаның сәулесі») жарық көрді. Кваме Энтони Аппиа «Патшаның сәулесін» «колониалдық кезеңдегі Африка романдарының ең ұлыларының бірі» деп сипаттады. 1956 жылы Камара Лай Африкаға оралды, алдымен Дагомейге, содан кейін Алтын жағалауға, және ақырында жаңадан тәуелсіз Гвинеяға, онда бірнеше мемлекеттік қызметтер атқарды. 1965 жылы саяси мәселелерге байланысты Гвинеядан Сенегалға кетіп, туған еліне қайтып оралмады. 1966 жылы Камара Лайдың үшінші романы «Драмаус» («Африка арманы») жарық көрді. 1978 жылы оның төртінші және соңғы еңбегі «Le Maître de la parole – Kouma Lafôlô Kouma» («Сөздің сақшысы») жарық көрді. Роман Мали империясын XIII ғасырда құрған Сундиата Кейта туралы гриот Бабу Конде айтқан Мали эпосына негізделген.
Авторлық дау
Камара Лэйдің "L'Enfant noir" және "Le Regard du roi" кітаптарының авторлығын әдебиеттанушы Адель Кинг өзінің 2002 жылғы "Камара Лэйді қайта оқу" кітабында сарапқа салды. Ол "Жас бала" романын жазуда оның айтарлықтай көмек алғанын, ал "Патшаға қара" романының ешбір бөлігін өзі жасамағанын мәлімдеді. Ол бельгиялық әдеби сыншы Франсис Сулие "Le Regard du roi" кітабының нағыз авторы болса, ал Лэй болса тек аралық буын болды деп санайды. Ғалым Ф. Абиола Иреле "Камара Лэйді іздеу" атты мақаласында бұл талаптар Лэйдің аталған туындының авторы емес екенін жеткілікті дәлелдемейді деп тұжырымдайды. Кристофер Л. Миллер өзінің "Импосторы: әдеби алдасулар және мәдени нағыздылық" кітабында осы дауды қарастырды; ол Кингтің Лэйдің авторлық үлесі минималды болды деген айыптауларына сенімділік танытты.
Өлім
Камара Лай 1980 жылы Дакарда бүйрек инфекциясынан қайтыс болды.