Кіріспе
Босниялық жазушы, доктор Сафвет бег Башагич (6 мамыр 1870 – 9 сәуір 1934), сондай-ақ Мирза Сафвет деп белгілі, босниялық жазушы. Босния тарихшылары оны жиі "Босния қайта өрлеуінің әкесі" деп атайды және 20 ғасырдың басында Босния мен Герцеговинаның ең танымал ақындарының бірі саналады. Башагич "Бехар" саяси журналын бірге құрды, "Гаджерет" мәдени қоғамы мен журналының негізін қалады және 1910 жылы Босния кеңесінің президенті болып сайланды. Ол ондаған жылдар бойы жинаған жеті жүзден астам өмірбаянымен де кеңінен танымал.
Dr. Safvet beg Bašagić (6 May 1870 – 9 April 1934), also known as Mirza Safvet, was a Bosnian writer who is often described by Bosniak historians as the "father of Bosnian Renaissance", and one of the most renowned poets of Bosnia and Herzegovina at the turn of the 20th century. Bašagić co founded the political journal Behar and was a founder of the cultural society and magazine Gajret, and was elected President of the Bosnian council in 1910. He is also well known for his oeuvre which exceeds seven hundred biographies he compiled over decades.
Өмір
Босниялық мұсылман, ол 1870 жылдың 6 мамырында Невесинье қаласында дүниеге келген. Оның анасының әкесі бс, өзі аға Смаил аға Ченгичтің (1780–1840) ұлы болған. Бастауыш білімін Конжич, Мостар және Сараево қалаларында аяқтаған. Вена университетінде араб және парсы тілдерін оқып, доктор ғылымын қорғаған. Башагич 1908 жылы Мұсылман Ұлттық Ұйымының тұңғыш парламенттік президенті болып сайланды. Загреб университетінде Шығыс тілдерін оқытқан және Сильвие Страхимир Краньчевичтің әріптесі болған. Босния диетасының (парламентінің) президенті ретінде Башагич Босния мен Герцеговинаның Хорватиямен бірігуін немесе автономиясын қолдаған. Башагич 1919 жылдан 1927 жылға дейін Сараеводағы Археологиялық мұражайдың кураторы қызметін атқарған. Башагич 1934 жылы Сараевода қайтыс болды және Гази Хусрев мешітінің гареміне жерленді.
Шығармалары
Братислава университеті кітапханасының қорында сақталған Башагичтің ислам қолжазбалары мен ескі кітаптар жинағы 1997 жылы ЮНЕСКО-ның «Әлемдік естелік тізіліміне» енгізілді. Осы жинақтың бір бөлігі Дүниежүзілік цифрлық кітапхана және Братислава университеті кітапханасының цифрлық кітапханасынан онлайн режимінде қолжетімді.
Башагич ислам қолжазбаларының жинағы
Сафвет Бег Башагич – жинақтаушы, әдебиетші, журналист, ақын, аудармашы, профессор, библиограф, мұражай кураторы және саясаткер – босниялық зиялы, ол өзінің еңбектері мен жинақтарында босния әдебиетінің және мұсылман әдеби мұрасының бейнесін сақтап қалды. Оның ислам қолжазбалары мен баспаларының жинағына араб, парсы және түрік тілдеріндегі еңбектер, сондай-ақ араб әрпімен жазылған сирек кездесетін серб және хорват мәтіндері кіреді. Башагичтің жинағында 12-19 ғасырлар аралығын қамтитын ортағасырлық ислам ғылыми және көркем әдебиетінің бірегей қолжазбалары мен маңызды еңбектері, сондай-ақ 1729 жылдан бастап екі ғасырлық баспалар бар. 284 томдық қолжазбалар және 365 томдық басылған кітаптар ислам өркениетінің мың жылдан астам дамуын, 20 ғасырдың басына дейін, көрсетеді. Жинақтың авторлық және тілдік жағы әртүрлі мәдениеттер арасындағы байланыс пен олардың өзара әсерін көрсетеді. Башагичтің ислам қолжазбалары мен баспаларының жинағының тарихы қызықты және оның аяқталуы дерлік сенуге келмейді. Башагич жинақты өз заманының Балқан аймағынан гөрі қауіпсіз жерге орналастыруға тырысты. Балқан елдерінің 19 және 20 ғасырлардағы даулы дамуы кезінде оның құнды жинағы ақырында Братислава университеті кітапханасының қорында тыныштық тапты. Братислава университеті кітапханасы Башагичтің жинағындағы құжаттарды олардың құндылығы мен маңыздылығына сәйкес қорғау үшін барлық қажетті шараларды қабылдады. Жинақтың барлық қоры чех және словак ғалымдарымен сараланды, мұқият сақталады және ғылыми мақсаттарда қолданылады. Түпнұсқа құжаттарды тиісті түрде қорғау және оларды келер ұрпақтарға жеткізу үшін, сонымен қатар, мамандар мен ғылыммен айналыспайтындарға оларды қолдануға мүмкіндік беру үшін кітапхана жинақты цифрландыруға және электрондық түрде жариялауға шешім қабылдады. Жинақтың көптеген бөлімдері онлайн режимінде қолжетімді.