Кіріспе

Кубаның қалалық ауыл шаруашылығы жүйесі. Organopónicos немесе органопоника – органикалық бақтарды пайдаланатын қалалық ауыл шаруашылығы жүйесі. Ол Кубада пайда болды және қазірге дейін негізінен сонда шоғырланған. Әдетте, органикалық заттар мен топыраққа толы төменгі бетон қабырғалардан тұрады, ал өсіру ортасының бетіне тамшылатып суару жүйесі орнатылады. Органопоника – еңбекке көп күш жұмсалатын жергілікті ауыл шаруашылығының бір түрі. Органопоника шаруалары зиянкестерді комплекстік жолмен басқару, поликультура және егіс айналымын қамтитын, әртүрлі агроэкологиялық техникаларды қолданады. Көптеген органикалық материалдар да бақша ішінде компосттау арқылы өндіріледі. Бұл мұнайға негізделген аз көлемдегі материалдарды пайдаланып өндіріс жүргізуге мүмкіндік береді. Органопоника алғаш рет Кеңес Одағының ыдырауынан кейінгі арнайы кезеңде азық-түлік қауіпсіздігінің нашарлауына жауап ретінде туындады. Ол меншік, қолжетімділік және басқару тұрғысынан мемлекеттік мекеме болып табылады, бірақ Куба үкіметі тарапынан үлкен көлемде субсидияланады және қолдау көрсетіледі.

Өмірбаян

Салқын соғыс кезінде Куба экономикасы Кеңес Одағының қолдауына зор тәуелді болды. Қанттың орнына Кубаға субсидияланған мұнай, мұнай өнімдері, агрохимиялық заттар (тыңайтқыштар мен пестицидтер сияқты) және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдері жеткізілді. Сонымен қатар, Кубаның азық-түлік тауарынның шамамен 50 пайызы импортқа тәуелді еді. Кубаның азық-түлік өндірісі кеңестік үлгідегі, ірі масштабты, өнеркәсіптік ауыл шаруашылығы кооперативтері негізінде ұйымдастырылды. Кеңес Одағының ыдырауына дейін Куба жылына 1 миллион тоннадан астам синтетикалық тыңайтқыш және 35 мың тоннаға дейін гербицидтер мен пестицидтер қолданды. Мыңдаған жаңа қалалық жеке фермерлер пайда болды, оларды "парселерос" (өздерінің "парселалары" немесе учаскелері үшін) деп атады. Олар фермерлік кооперативтер мен фермерлік базарларын құрып, дамытты. Бұл қалалық фермерлерге Кубаның Ауыл шаруашылығы министрлігі (MINAGRI) қолдау көрсетті, ол биопестицидтер мен пайдалы жәндіктерді қолдану бойынша еріктілерді оқыту үшін университет сарапшыларын ұсынды. Жасанды тыңайтқыштар болмағандықтан, Кеңес Одағынан алынған гидропоникалық жабдықтар қолданысқа жарамсыз болды. Оның орнына, ол органикалық бақша шаруашылығына бейімделді. Алғашқы гидропоникалық құрылғылар – ұзын цементтен жасалған гүлзарлар мен көтерілген металл контейнерлер – компостталған қант қалдықтарымен толтырылды, осылайша "гидропоника" органопоникаға айналды. 1990 жылдардың басында қалалық ауыл шаруашылығының қарқынды дамуына бос жандарды қоғамдық және коммерциялық топтардың иеленуі кірді. Гаванада органопоникалар бос жандарға, ескі тұрақтарға, тастап кетілген құрылыс алаңдарына және тіпті жолдар арасындағы кеңістіктерге орналастырылды.

Ағымдағы жағдай

2009 жылы 35 000 гектардан астам (87 000 акрдан аса) жер Гавана қаласында ғана қалалық ауыл шаруашылығына пайдаланылуда. Гавана өз тұрғындарының әрқайсысына жеміс-жидек пен көкөністен күнделікті бір порциясын қамтамасыз етеді. Гаванадағы қалалық ауыл шаруашылығындағы жұмыс күші 1999 жылы 9 000 адамнан 2001 жылы 23 000 адамға, ал 2006 жылы 44 000 адамнан астамға дейін өсті. Дегенмен, жалпы алғанда, азық-түліктің шамамен 16 пайызы шетелден импортталады. 2018 жылға қарай, органопоникалар Кубаның ауыл шаруашылығы жүйесінің маңызды бөлігі болып қала береді.

Кубадан тыс жерлерде қолданылуы

Венесуэлада социалистік үкімет халыққа қалалық ауыл шаруашылығын енгізуге тырысуда. Каракаста үкімет Венесуэлаға органопониканы жеткізу үшін пилоттық бағдарлама – Organoponico Bolivar I-ді іске қосты. Қалалық ауыл шаруашылығы Каракаста кеңінен қабылдаған жоқ. Кубада органопоника қажеттіліктен туындап, төменнен жоғарыға қарай дамығаннан өзгеше, Венесуэладағы органопоника Кубаның жетістігіне негізделген жоғарыдан төменге қарайғы бастама. Венесуэланың қалалық ауыл шаруашылығындағы тағы бір мәселе – ірі қалалардағы ластану. Organoponico Bolivar I-де техник әр 15 күнде бақтағы ластану деңгейін өлшейтін құралды тексереді.