Кіріспе

Хюртль жасушалы неоплазма – қалқанша безінің сирек кездесетін ісігі, көбінесе 70-80 жас аралығындағы әйелдерде байқалады. Егер қатерлі емес болса, ол Хюртль жасушалы аденома деп аталады, ал қатерлі болса – Хюртль жасушалы карцинома деп аталады. Хюртль жасушалы аденома қатерсіз Хюртль жасушаларының (Асканази жасушалары) жиынтығымен сипатталады. Мұндай жиынтық әдетте алынып тасталады, себебі оның фоликулярлық қалқанша безінің қатерлі ісігінің бір түрі болып табылатын Хюртль жасушалы карциномаға айналу мүмкіндігін болжау қиын.

Гистология

Хюртль жасушалары үлкейген эпителий жасушалары ретінде сипатталады. Гематоксилин-эозинмен боялғанда бұл жасушалар қызғылт түсті болып көрінеді. Бұл жасушалардың цитоплазмасындағы көптеген митохондриялар мен түйіршікті эозинофильді заттардың болуына байланысты. Бұл жасушалар көбінесе қалқанша безінде табылады. Қалқанша безі – көсеу түріндегі, метаболизм үшін әртүрлі гормондар өндіретін орган. Бұл жасушалар көбінесе қатерсіз, бірақ қатерліге айналып, метастаздануы мүмкін. Хюртль жасушалары сәулеленуге төзімді, бірақ радиоактивті йодпен емдеу арқылы емдеуге болады.

Диагностика

Бұл массаны трансформация мен метастаздан бұрын анықтап алып тастау мүмкін. Оғрықты көбінесе УЗИ сияқты суреттеу әдістері арқылы анықтайды. Оғрықтың орналасуы мен мөлшері науқасқа қысым мен ауырсыну тудыруы мүмкін. Бірақ көбінесе ісік байқалмай қалады. Анықталғаннан кейін масса инвазивті жұқа инемен биопсия жасау арқылы тексеріледі. Хюртле клеткалы аденома – Хюртле клеткалы карциноманың қатерсіз түрі. Бұл аденома өте сирек кездеседі, егер кездесе, көбінесе әйелдерде болады. Көбінесе аденома зиянсыз, бірақ оның болашақта қалай дамитынын болжау қиын болғандықтан анықталғаннан кейін алып тасталады. Цитопатология Хюртле клеткалы аденоманы Хюртле клеткалы карциномадан ажырата алмайды, сондықтан транскапсулярлық немесе қан тамырларына таралуын анықтау үшін гистопатологиялық зерттеулер қажет. Хюртле жасушаларының гиперплазиясы (Хашимото тиреоидитінде байқалатындай) ядро мөлшері мен айқын нуклеольдерде орташа өзгерістерге алып келуі мүмкін, бірақ Хюртле жасушаларының неоплазмасын көрсететін қосымша белгілерге көптеген Хюртле жасушалары және жасушалардың бірігіспеуі жатады.

Емдеу

Хюртль жасушалы аденомаларды емдеудің үш негізгі әдісі бар. Аденома анықталғаннан кейін, жасушалардың кейін метастаздануын болдырмау үшін түйіндер көбінесе алынып тасталады. Толық тиреоидектомия жиі жасалады, бұл қалқанша безін толық алып тастауға әкеледі. Кейбір науқастарға қалқанша безінің жартысы ғана алынып тасталуы мүмкін, бұл қалқанша безінің лобектомиясы деп аталады. Тағы бір емдеу мүмкіндігі – қалқанша безі гормондарын фармакологиялық түрде басу. Қалқанша безі трийодтиронин (Т3) және тироксин (Т4) гормондарын өндіруге жауапты. Қалқанша безінің функциясы төмендеген науқастарға, гормондардың қалыпты деңгейін сақтау үшін көбінесе пероральді қалқанша безі гормондарын алмастыру (мысалы, левотироксин) қажет болады. Соңғы емдеу әдісі – RAI абляциясы (радиоактивті йод абляциясы). Бұл ем толық тиреоидектомиядан кейін қалған қалқанша безі жасушаларын жою үшін қолданылады. Бұл ем аурудың бағытын өзгерте алмайды, бірақ рецидивтің ықтималдығын азайтады. Сондай-ақ, Хюртль жасушалары RAI-ға жақсы сезімтал болмайды. Дегенмен, дәрігерлер көбінесе Хюртль жасушалы аденомасы және Хюртль жасушалы карциномасы бар науқастарға осы емді ұсынады, себебі кейбір Хюртль жасушалары жауап береді және қалған тіндерді жояды.

Тарих

Алғашқы Хюртль жасушалы аденоманы 1928 жылы доктор Джеймс Юинг тапқан. Хюртль жасушалары 1890 жылдары ашылған және Карл Хюртле мен Макс Асканазидің құрметіне аталған.