Адаса шайқасы: Маққабейлердің жеңісі және Никанор күні
Battle of Adasa
Адаса шайқасы: б.з.д. 161 ж. Иуда Маккавей бастаған Маккавейлер Селевкид әскерін жеңіп, Никанорды өлтірді. Тарихи жеңіс «Никанор күні» ретінде тойланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адаса шайқасы б.з.д. 161 жылы Адар айының 13-і күні, Бет-Хорнның жанындағы Адасада болды. Бұл шайқас Яһуда Маккабей (Жуда Маккабей) басқарған бүлікші маккабейлер мен Никанор басқарған Селевкид империясы арасында өтті. Маккабейлер шайқас барысында Никанорды ерте өлтіріп, жеңіске жетті. Бұл шайқасқа дейін бірнеше ай бойы саяси тартыстар болды, онда Лисийдің бір жыл бұрын жасасқан бейбіт келісімін жаңа бас діни қызметкер Алким, жаңа әскери губернатор Никанор және Маккабейлердің көшбасшысы Яһуда Маккабей сынап көрді. Шайқас болған күн, еврей күнтізбесі бойынша 13 Адар, жеңісті еске алу үшін Йом Никанор (Никанор күні) деп тойланды.
The Battle of Adasa was fought during the Maccabean revolt on the 13th of the month Adar (late winter, equivalent to March), 161 BC at Adasa , near Beth horon. It was a battle between the rebel Maccabees of Judas Maccabeus (Judah Maccabee) and the Seleucid Empire, whose army was led by Nicanor. The Maccabees won the battle after killing Nicanor early in the fighting. The battle came after a period of political maneuvering over several months where the peace deal established a year earlier by Lysias was tested by the new High Priest Alcimus, the new military governor Nicanor, and the Maccabee leader Judas Maccabeus. The date of the battle in the Hebrew calendar, 13 Adar, was celebrated as Yom Nicanor (Day of Nicanor) to commemorate the victory.
Негізгі дереккөздер
Никанордың Яһудеядағы әскери басқаруы, Кафар-Салама шайқасы және Адаса шайқасы 1 Маққабилер кітабында (Маққабилер 7:26-50 (NRSV)), 2 Маққабилер кітабында (Маққабилер 14:12-33 (NRSV), Маққабилер 15:1-36 (NRSV)) және Иосиф Флавийдің «Иудейлердің ежелгі тарихы» кітабының 12-ші кітабының 10-шы тарауында тіркелген. Кафар-Салама шайқасы туралы ақпарат өте аз; бұл шайқас қысқа да, бір жақты болған, немесе 1 Маққабилер кітабының авторы оған куә болмаған, немесе екеуі де мүмкін. Адаса шайқасы туралы сәл көбірек мәлімет берілген, бірақ негізінен ол өткен географиялық аймақ туралы айтылған. Авторлар одан гөрі Никанор, Алким және Яһуда арасындағы саяси манөврлерге көбірек назар аударды.
Nicanor's military governance of Judea, the Battle of Caphar salama, and the Battle of Adasa are recorded in the book of 1 Maccabees (Maccabees 7:26 50 (NRSV)), the book of 2 Maccabees (Maccabees 14:12 33 (NRSV), Maccabees 15:1 36 (NRSV)), and in Josephus's Antiquities of the Jews Book 12, Chapter 10. The Battle of Caphar salama is portrayed with fairly few details; either it was a short and one sided affair, the author of 1 Maccabees was not an eye witness to it, or both. Slightly more details are written of the Battle of Adasa, but largely of the geographic region it took place in. The writers instead focused more on the political maneuvering between Nicanor, Alcimus, and Judas.
Никанордың билік етуі
Б.з.д. 162 жылы регент Лисий Яһудеяны үкімет бақылауына қайтару және Иерусалимдегі Акра цитаделінің қоршауын жеңілдету үшін экспедицияға жетекшілік етті. Бет-Захария шайқасында жеңіске жеткеннен кейін маккабилер кері шегінуге мәжбүр болды. Бірақ Лисий саяси себептермен Селевкидтердің астанасы Антиохияға асықты. Селевкидтердің Филип атты басшысының қарсылығын жеңгеніне қарамастан, көп ұзамай одан да қауіпті жағдай туды: грек тарихшысы Полибийдің көмегімен Римдегі тұтқындықтан қашып, Сирияға оралған Димитрий I Сотер. Димитрий Селевк IV-тің ұлы еді, ал Антиох IV Селевк IV 175 жылы қайтыс болғаннан кейін таққа отыруы кейбір адамдар тарапынан билікті басып алу деп есептелді. Сонымен қатар, Димитрий шамамен 24 жаста болды, ал патша Антиох V Евпатор әлі бала еді. Димитрий Антиохияның грек басшыларын өз жағына тартып, таққа отырды және Антиох V мен Лисийді тұтқындап, өлім жазасын берді. Бұл Селевкидтер мен Рим Республикасы арақатынастарын нашарлатты; Рим Селевкид империясы ішіндегі бүлік пен келіспеушіліктің кез келген ықтимал көздеріне, мысалы Тимарх, Коммагендік Птолемей және маккабилерге шартты қолдау мен көмек көрсетуді бастады.
In 162 BC, Regent Lysias led an expedition to restore government control of Judea and relieve a siege of the Acra citadel in Jerusalem. After winning the Battle of Beth Zechariah, the Maccabees were forced to retreat. Political considerations hastened Lysias's return to the Seleucid capital of Antioch, however. Despite fending off a challenge from a Seleucid leader called Philip, a far greater threat arrived soon after: Demetrius I Soter, who escaped from captivity in Rome with the help of the Greek historian Polybius and returned to Syria. Demetrius was the son of Seleucus IV, and Antiochus IV taking the throne after Seleucus IV's death in 175 BC had been perceived as a usurpation by some. Additionally, Demetrius was a man in his prime, around 24 years old, while King Antiochus V Eupator was still a child. Demetrius successfully swayed the Greek leaders of Antioch to his side, took the throne, and ordered the arrest and execution of Antiochus V and Lysias. This would sour Seleucid relations with the Roman Republic; Rome began offering tentative offers of support and assistance to any potential sources of rebellion and disunity within the Seleucid Empire, such as Timarchus, Ptolemaus of Commagene, and the Maccabees.
Қапар-салама және Адаса
Никанор Иерусалимнен Яһуда мен оның жақтастарын іздеу үшін шағын әскерімен аттанды. Кафар-Саламада шайқас болды; Селевкилер 500-ге жуық жауынгерін жоғалтып, Иерусалимге қайта шегінді. Деректерге сәйкес, Никанор Екінші ғибадатханаға құрметсіздік жасады; ол дін қызметкерлерін Яһуданы табуға көмектесуге мәжбүрледі, әйтпесе ғибадатхананы өртеп жіберумен қорқытты. Бұл оқиғаның шындығы Никанорға деген жағымсыз көзқарасқа байланысты әлі де белгісіз болуы мүмкін; ғибадатханадағы дін қызметкерлері, болжам бойынша, Алкимустың қол астында болған, бірақ 2 Маккавейлер кітабында Алкимустың Никанордың қолына күш түсіргені айтылады. Никанор өз одақтастарына қарсы шығып, өзін-өзі жоқ қылғаны нақты емес, бірақ оның бұл әрекеті көтерілісшілердің наразылығын тудырды. Никанор тағы да атпен Иерусалимнің солтүстік-батысындағы Бет-Хоронға жол тартты, онда Самариядан келе жатқан Селевкилердің қосымша күштерімен кездесуі тиіс болды. Ол өзімен бірнеше ауыр жаяу әскерін алып келген болуы мүмкін. Көтерілісшілер күштерін Адасада Никанорға қарсы жинады. 2 Маккавейлер 15-тарауында Яһуда әскеріне түсінде көрген нәрсесін айтып, оларды рухтандырды. Онда Еремия пайғамбар оған алтын қылыш сыйлап, «Бұл – Құдайдан келген қасиетті қылыш, осы қылышпен жауыңды жеңесің» деді. Шайқас тікелей шабуыл түрінде болды, алдын ала дайындық немесе күтпеген шабуыл болған жоқ; 1 Маккавейлерде «әскерлер шайқасқа түсті» делінген, бұл бұрынғы шайқастардағы күтпеген шабуылды білдіретін сөздерден өзгеше. Никанор шайқастың басында қаза тауып, Селевки әскерін басшысынан айырды, олар үлкен дағдарысқа ұшырады. Грек қолбасшылары әдетте оң жақ қанаттағы атты әскермен соғысқа қатысты, ал Никанордың күші салыстырмалы түрде аз болғандықтан, Яһуда тікелей шабуыл жоспарлағанда оны табу оңай болған болар. Селевки әскері Газараға қарай шегінді, ол батыстағы Селевкилердің ең жақын бекінісі еді. Яһуди әскері оларды қуа жететін болса, ал жақын жердегі еврей партизандары қашқан үкімет әскеріне үлкен шығын келтіріп, олардың шегінуін қиындатты. Димитрий патша шамамен 160 жылдың басында шығыс сатрапияларында Тимархтың көтерілісін басып, Яһудеядағы тәртіпсіздікті басу сияқты басқа да міндеттерге сарбаздарды жіберді. Адасадағы жеңіске қарамастан, бір жылдан кейін Иуда Маккабей Еласа шайқасында жеңіліп, қаза тапты.
Nicanor left Jerusalem with a small force to track down Judas and the rebels. At Caphar salama, a skirmish was fought; the Seleucids suffered 500 casualties, and retreated back to Jerusalem. Allegedly, Nicanor then blasphemed at the Second Temple; he threatened the priests there to help him find Judas, or else he would return and burn the Temple down. The truth of this matter may be unknown as well due to the hostility of the surviving sources to Nicanor; the priests at the Temple would presumably have been Alcimus's subordinates, although according to 2 Maccabees it had been Alcimus who forced Nicanor's hand in the first place. Whether Nicanor really did turn on his own allies in a self destructive frenzy is unclear, but regardless, he gained the hatred of the rebels. Nicanor rode out again and camped in the region of Beth horon, northwest of Jerusalem, to meet up with Seleucid reinforcements traveling from Samaria. He likely had at least some heavy infantry with him. The rebels set their forces against him at Adasa. According to 2 Maccabees 15, Judas inspired his troops by relating to them a dream vision he had experienced, wherein the Prophet Jeremiah presented a gold sword to him and said, "Take this holy sword, a gift from God, with which you will strike down your adversaries." The battle appears to have been a direct frontal confrontation rather than an ambush or surprise attack; 1 Maccabees simply says that "armies met in battle", unlike phrasings suggesting surprise in earlier battles of the Revolt. Nicanor was killed very early in the battle, rattling the Seleucid force from the loss of its commander. Hellenistic commanders typically fought in the cavalry on the right wing and the force was comparatively small, so Nicanor would likely have been easy to find had Judas planned on attacking him directly. The Seleucid troops retreated toward Gazara, the nearest Seleucid fortress to the west around away. The Jewish army followed in pursuit, and Jewish partisans in the nearby towns harried their retreat, inflicting significant casualties on the fleeing government army. King Demetrius would suppress the rebellion of Timarchus in the eastern satrapies around early 160 BC, freeing up soldiers for other tasks such as suppressing the Judean unrest. Despite the victory at Adasa, in a year Judas Maccabeus would be defeated and killed at the Battle of Elasa.
Талдау
Десаудың орналасқан жері белгісіз, себебі Симон сол жерде Никанормен шайқасқан. Бұл оқиға тек 2 Маққабилер кітабында баяндалады, онда географиялық ешқандай мәлімет жоқ. Кейбір ғалымдар 2 Маққабилерді қысқартқан эпитомист Кафар-саламаны Кафар-десаумен шатастырған болуы мүмкін деп болжайды, бұл бір шайқас болған, бірақ терминдер аса ұқсамайды. 2 Маққабилер кітабында Десаудағы шайқас бүлікшілердің жеңілісі деп сипатталса, 1 Маққабилер кітабында Кафар-салама бүлікшілердің жеңісі деп көрсетілген. 2 Маққабилер кітабында жаудың 35 000 қаза тапқаны айтылады, бұл Яһуданың жеңісін одан да әсерлі көрсету үшін мифтен туған, шамадан тыс үлкейтілген сан. Еремияның Яһудаға Құдайдың құрметін білдіретін белгі ретінде семсер сыйлағандығы туралы әңгіме, египеттік мәдени сенімдер мен яһуди дінінің араласуының нәтижесі болуы мүмкін. 2 Маққабилер кітабының авторы египеттік яһуди болған, ал биліктің кең таралған мотиві – перғауынның патшалық семсерін ұстап тұрған немесе оны қолдануға дайындалып тұрған бейнесін көрсету еді. Бұл оқиға Яһуданың басшы ретіндегі патшалық билігін күшейтуге бағытталған, бірақ Еремия пайғамбарды пайдалану арқылы яһудилерге тән ерекшелік қосылған. Шайқас 13 адар күні болғаны айтылған, бірақ жылы көрсетілмеген. Б.з.б. 161 жыл көрсетілсе, Никанордың губернаторлық қызметі қысқа болған, бірнеше айға ғана созылған. Алайда, б.з.б. 160 жыл көрсетілсе, Адаса мен Бакидтің б.з.б. 160 жылы жасаған екінші жорығы арасында Еласа шайқасына әкелетін уақыт болмаған, ол Адардан кейін келетін нисан айында болған.
The location of Dessau, where Simon fought Nicanor before he assumed the governorship, is unknown. The story is only related in 2 Maccabees, which provides no further geographic clues. Some scholars speculate that the epitomist who abridged 2 Maccabees may have confused Caphar salama with Caphar dessau and they were the same battle, but the terms are not particularly alike, and 2 Maccabees describes the battle at Dessau as a rebel defeat while 1 Maccabees describes Caphar salama as a rebel victory. 2 Maccabees also reports enemy casualties of 35,000, a grossly inflated number discounted as myth making to make Judas's victory seem more impressive. The story of Jeremiah bestowing a divine sword to Judas as a sign of God's favor may possibly be influenced by a synthesis of Egyptian cultural beliefs and the Jewish religion. The epitomist of 2 Maccabees was an Egyptian Jew, and a common motif of authority was to show the pharaoh holding or about to wield a royal sword. This story would be bolstering Judas's king like authority as leader, albeit with a Jewish spin in using the famous prophet Jeremiah. The date of the battle on 13 Adar is described, but not the year. A year of 161 BC implies that Nicanor's governorship was rather short, only lasting a few months. However, a year of 160 BC implies that there was practically no time between Adasa and Bacchides' second expedition in 160 BC that would lead to the Battle of Elasa, which happened in the month of Nisan, the month immediately after Adar.