Кіріспе

Шотландия шіркеуі пресвитериандық басқару жүйесін сақтайды және осылайша шіркеу соттары деп аталатын органдардың иерархиясымен басқарылады. Осы соттардың әрқайсының модераторы мен хатшысы болады.

Модераторлар

Сот отырысын жүргізуші, шіркеу комитетінің отырысын өткізуші сияқты, сот отырысын басқарады. Осылайша, модератор төраға болып саналады және ол сот мүшесі ретінде, біріншілердің бірі (primus inter pares) рөлінде түсініледі. Модератор отырыстарды шақырып, құрады, оған төрағалық етеді және дұға оқып, отырысты жабады. Модератордың шешуші дауысы бар, бірақ кеңесу дауысы жоқ. Отырыс кезінде сот мүшелерінің барлығы модераторды сөз сөйлеу үшін «Модератор» деп атайды, бірақ отырыстан тыс жерде бұл қолданылмайды. Бұл әдет соттың билігіне деген құрметті білдіреді, модератордың жеке тұлға ретіндегі құрметінен гөрі.

Кирк сессиясының жүргізушісі

Кирк сессиясы – қауымның басқару органы. Модератор әдетте қауым пасторы болады, алайда тиісті білімі бар ересектер де Кирк сессиясын басқара алады. Модератор соттағы өзінің әрекеттері үшін Кирк сессиясына емес, пресвитерияға жауапты.

Уақытша модератор

Бос орын туған кезде пресвитериум уақытша модератор тағайындайды, әдетте көршілес приходтың пасторы немесе зейнеткерліктегі пастор. Сессияға төрағалық етумен қатар, уақытша модератор қауымдық құлшылықты өткізеді немесе оны жүргізу үшін қызметкерлерді кезекке қойып ұйымдастырады, ең маңызды рухани және әкімшілік қажеттіліктерге көңіл бөледі және қауымды жаңа пастор тағайындау процесінен өткізеді.

Пресвитериумның жетекшісі

Пресвитериум – жергілікті аумақты басқарушы сот. Модератор әдетте Пресвитериум шегіндегі қауымның пасторы немесе зейнеткерліктегі пастор болады, бірақ ересек жетекші де тағайындалуы мүмкін. Модераторды Пресвитериум өзі тағайындайды және әдетте бір жыл қызмет етеді. Көбінесе модератор, Пресвитериумның ісі саналатын, дін қызметкерлерін қабылдау және басқа да қасиетті рәсімдерде құлшылықты жүргізеді. Егер модератор дін қызметкері болмаса, дін қызметкері (әдетте бұрынғы модератор) дін қызметіне немесе Иеміздің соңғы кешкі асы рәсіміне жетекшілік етеді.

Бас Ассамблеяның модераторы

Бас Ассамблеяның модераторы бір жылға тағайындалады, Ассамблеяның жыл сайынғы бір апталық мәжілісіне төрағалық етеді және жылдың қалған бөлігінде өкілдік қызмет атқарады. Көбінесе модератор – дін қызметкері, алайда модераторлар жиі төрт теологиялық колледждің профессорлық құрамынан таңдалады. Сирек жағдайларда (бірақ шіркеу тарихының соңғы кезеңінде бір рет қана) қарттар тағайындалған. Бас Ассамблеяның модераторы дәстүрлі түрде ерекше киім киеді, бірақ 1980 жылдардан бері бірнеше модератор оның маңыздылығын төмендетуге тырысқан.

Қызметкерлер

Клерк сөзі латын тіліндегі clericus сөзінен туындаған, яғни "қасиетті қызметкер" деген мағынаны білдіреді, бірақ діни емес қолданыста ол "хатшы" немесе "есепші" деген мағынаны ғана алған. Азаматтық және қылмыстық соттарда сот отырысын тіркейтін клерк болады. Шіркеу соттарында клерктер минуттарды жүргізуге, хат алмасуға және басқа да құжаттарға жауапты, бірақ соттар оларға үлкен тәуелді болғандықтан, олар өздерінің міндеттерінен асып, айтарлықтай ықпалға ие болады.

Сессия хатшысы

Сессия хатшысы – Кирк сессиясының хатшысы. Әдетте, хатшы – ақсақал, бірақ кейде зейнеткер бауырлас тағайындалады. Егер басқа тағайындау мүмкін болмаса, модератор хатшы міндетін атқарады, бірақ "бұл тәжірибе қажеттілік болмағанда ең қысқа мерзімге ғана шектелуі керек". Кирк сессиясының мүшесі емес адамды осы лауазымға шақыруға болады, бірақ сессия хатшысы сессияның толық құрамында болмаған жағдайлар өте сирек кездеседі. Хатшыны сессия сайлайды, әдетте мерзімі белгіленбегенге, алайда кейбір сессиялар хатшыны белгілі мерзімге, мысалы, бес жылға тағайындайды. Хатшының заңдық міндеттері хат алмасумен және құжаттармен шектеледі, бірақ көптеген сессияларда хатшы ақсақалдардың міндеттерін ұйымдастыруға және қасиетті дастарқан (коммуния) қызметтерінің логистикасын басқаруға жауапты болады, осының нәтижесінде хатшы көбінесе сессияның басқарушысы ретінде қарастырылады.

Пресвитеридің хатшысы

Пресвитериум хатшысы әдетте приход пасторы болады, бірақ ол сонымен қатар пресвитериум белгісіз мерзімге тағайындайтын ескі ақсақал да болуы мүмкін. Пресвитериум хатшыларының жылдар бойы жинаған тәжірибесіне байланысты, олар көбінесе шіркеу құқығы бойынша жергілікті сарапшылар ретінде қарастырылады, және олардың шешімдеріне Пресвитериум мен Кирк сессиялары көбінесе құрметпен құлақ естітеді. Пресвитериан шіркеуінде (АҚШ) пресвитериум хатшысы немесе ресми хатшысы – пресвитериумның діни әкімшісі.

Ассамблеяның хатшылары

Бас Ассамблеяның бас хатшысы толық жұмыс күнімен жұмыс істейді. 2010 жылға дейін хатшының орынбасары да толық жұмыс күнімен қызмет еткен, бірақ қазір ол жартылай жұмыс күніне көшірілді. Хатшылар Прокурормен және Шіркеудің заң кеңесшісімен бірге Ассамблеяның әрекеттерінің заңдылығын қамтамасыз етеді.