Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
17 ғасырдағы ирланд сауда кемесі
17th century Irish merchant ship
«Оузель галереясы» – 17 ғасырдың соңында Дублиннен теңізге шыққан ирланд сауда кемесі болатын. Келесі үш жылдың ішінде қайтып оралмағандықтан, барлық экипажымен бірге жоғалып кеткен деп есептелді. Алайда, тағы екі жыл өткен соң, кеме түсініксіз түрде толық экипажымен, құнды дәмдеуіштермен, экзотикалық тауарлармен және, айтуынша, қақпайлардың олжасымен қайта пайда болды. Бұл кеме ирланд халық ауыз әдебиетіне еніп, оның түсіндірілмейтін жоғалуы мен күтпеген қайта оралуы әлі де көптеген құпия теориялардың тақырыбы болып табылады.
The Ouzel Galley was an Irish merchant ship that set sail from Dublin in the late seventeenth century and was presumed lost with all hands when she failed to return within the next three years. After a further two years had elapsed, however, she mysteriously reappeared with her full complement of crew and a valuable cargo of spices, exotic goods and, it is said, piratical spoils. The ship has entered Irish folklore, and her unexplained disappearance and unexpected reappearance are still the subject of a number of conspiracy theories.
Жоғалу
1695 жылдың күзінде Дублиндегі Рингсендтен Уотерфордтық капитан Эоган Масси басқаруымен «Оузель» (яғни, қара құс) атты сауда кемесі теңізге шықты. Ол кезде кеменің бағыты Осман империясындағы Смирна порты (қазіргі Түркиядағы Измир) еді, онда кеме иелері – Феррис, Твиг және Кэштің дублиндік кеме компаниясы келесі жылы Дублинге оралуға дейін сауда миссиясын жүзеге асырмақшы болды. Бірақ «Оузель» жоспарланғандай қайтып оралмады; одан кейін де көрінбеді. Үш жыл өткен соң, кеме мен оның экипажының ешқандай белгісі табылмағандықтан, дублин тұрғындары оның барлық адамдарымен бірге теңізде жоғалып кеткенін болжады. 1698 жылы сақтандыру мәселесін шешу үшін қаланың ең беделді саудагерлерінен тұратын комиссия құрылды. Комиссияның шешімі бойынша кеме шынымен жоғалған және оның иелері мен сақтандыру компаниялары тиісті өтемақы алуға құқылы болды. Кеменің отыз жеті экипаж мүшесі мен үш офицері қаза тапқан деп жарияланды және сақтандыру төлемдері жүзеге асырылды.
In the autumn of 1695 a merchant galley called the Ouzel (meaning blackbird) sailed out of Ringsend in Dublin under the command of Captain Eoghan Massey of Waterford. Her destination, it was supposed at the time, was the port of Smyrna in the Ottoman Empire (now İzmir in Turkey), where the vessel's owners – the Dublin shipping company of Ferris, Twigg and Cash – intended her to engage in a trading mission before returning to Dublin the following year. The Ouzel, however, did not return as scheduled; nor was she seen the year after that. When a third year passed without any sign of her or her crew, it was assumed by the people of Dublin that she had been lost at sea with all hands. In 1698 a panel comprising the city's most eminent merchants was set up to settle the question of insurance. The panel's ruling was that the ship had indeed been lost and that its owners and insurers should receive their due compensation. The galley's complement of thirty seven crew and three officers were declared dead and the insurance was paid out.
Қайта пайда болуы
Алайда екі жыл өткен соң, 1700 жылдың күзінде "Оузель" күтпеген жерден пайда болып, Лиффи өзенімен жоғары қарай саяхаттады, оны көрушілерді әңгімеге толы және қуанышқа бөледі. Капитан Масси кейін кеме шығу жолында алжирлік каперлердің құрбаны болғанын айтты. Ұжым Солтүстік Африкаға әкелінді, онда олар кемені басқаруға мәжбүр болды, ал олардың жаңа иелері Кариб теңізінен қайтып келе жатқан немесе Жерорта теңізіндегі үлкен сауда жолдарымен жүретін сауда кемелеріне қараты пираттық шабуылдар жасады. Бес жылдық тұтқындықтан кейін Масси мен оның серіктері мас кеште пайдаланып, өздерін босатып, "Оузельді" қайтарып алды, содан кейін олар дереу Дублинге қайтып келді, кеменің қоймасы әлі де қарақшылардың олжасымен толы болды.
Two years later, however, in the autumn of 1700, the Ouzel made her unexpected reappearance, sailing up the River Liffey to scenes of both disbelief and jubilation. Captain Massey later described how the ship had fallen victim to Algerian corsairs on its outward journey. The crew were taken to North Africa, where they were forced to man the ship while their new masters engaged in acts of piracy against merchant vessels returning from the Caribbean or plying the lucrative Mediterranean shipping lanes. After five years of captivity, however, Massey and his men took advantage of a drunken carousal to free themselves and retake the Ouzel, which they then promptly sailed back to Dublin, its hold still full of the pirates' booty.
Аңыздар
Көп ұзамай Дублиннің айналасында Смирнаға сауда миссиясы алдын ала жоспарланған әрекет болды және Масси мен оның экипажы ашық теңізде қарақшылықпен айналысқан деген қауесет тарады. Алжирлік корсарилер туралы және Солтүстік Африкада бес жыл тұтқында болған оқиғалар, тіпті бүкіл экипаждың кездейсоқ түрде қашып құтылуы да шындыққа сене алмайтын шамадан тыс болып саналды. XVIII ғасырдың соңында ирландиялық кемелердің Батыс Үндістанда сауда жасауына тыйым салынғандықтан, Смирна кеменің бағыты ретінде жалған жарияланып, Масси Кариб теңізіне адал сауда жасау ниетімен жүзіп кеткен болуы мүмкін. Сол кезде Батыс Үндістан пираттықпен әйгілі болды, ал ирландтар осы іске ерікті түрде де, мәжбүрлі түрде де қатысқан. Бұл мәселенің шындығы қандай болса да, "Узел" кемесінің жүгіне қатысты дау туды. Ол олжа болғандықтан, заң бойынша экипаж арасында бөлінуі мүмкін емес. 1698 жылы сақтандыру мәселесін шешкен төрелік орган мәселені зерттеу үшін қайтадан жиналды. Кейінгі жазбаларда, кеме иелері мен сақтандыру компанияларына толық өтемақы төленгеннен кейін қалған барлық қаражат Дублиннің "мүсірқақ саудагерлерінің" кедейлігін жеңілдету үшін арналған қор ретінде бөлінгендігі айтылады. Экипаждың бірнеше мүшесі үшін бұл шешім олардың қиын жағдайын одан бетер нашарлатты. Көптегендер Дублинге оралғанда, әйелдері қайтадан үйленгенін немесе олардың мүлкі жақын туыстары арасында бөліскенін көрді. Тіпті кемеге оралған теңізшілердің кейбіреулері үйлерінде оларды күтіп отырған жаңа балаларды тапты деседі. Бүгінгі күнге дейін Рингсендте ерекше жағдайда туған балаларды "оузелер" деп атайды.
Soon rumours began circulating around Dublin that the trading mission to Smyrna had been a blind all along and that it was Massey and his crew who had been engaged in piracy on the high seas. The tall story of Algerian corsairs and a five year captivity in North Africa, not to mention the fortuitous escape of the entire crew, was considered too far fetched to be true. In the late eighteenth century it was illegal for Irish ships to trade in the West Indies, so it is possible that Smyrna was falsely declared as the ship's destination and Massey sailed to the Caribbean with every intention of trading honestly. In those days the West Indies was notorious for its piracy, and Irishmen are known to have engaged in the practice, both willingly and unwillingly. Whatever the truth of the matter, the ownership of the Ouzel's cargo became a matter of dispute. As plunder, it could not be legally divided amongst the crew. The arbitration body which had settled the question of insurance in 1698 was reconvened to inquire into the matter. Later accounts recall how the panel decided that all monies remaining after the ship's owners and insurers had been properly compensated should be set aside as a fund for the alleviation of poverty among Dublin's "decayed merchants". For several members of the crew this outcome only exacerbated the straitened circumstances in which they found themselves. Many had returned to Dublin only to discover that in their absence their wives had remarried, or their estates had been divided among their next of kin. It is even said that some of the returning shipmates found new children awaiting them at home. To this day in Ringsend, children born in unorthodox circumstances are referred to as "ouzelers"
Оузель калей қоғамы
1705 жылы Оузель кемесінің ісі бойынша төрелік жасаған саудагерлер тобы, осындай кеме қатынастарына қатысты дауларды шешу үшін тұрақты төрелік орган ретінде ресми түрде құрылды. Осы жаңа орган мұндай дауларды сотқа жүгінбестен шеше алады деп үміттенілді, себебі сот ісіне байланысты артық заң шығындары туындауы мүмкін еді. Оузель галереясы атақты кемеден атын алып қана қоймай, оның құрамындағы қырық адамға сәйкес мүшелік саны да реттелді. Қоғам мүшелері капитан, боцман, катерник сияқты теңіздік лауазымдарды иеленді және қоғамды ұстау үшін жыл сайын жарна төлеуге міндетті болды; қоғамның төрелік жұмысынан түскен қаражат түрлі қайырымдылық мақсаттарға жұмсалды. Мүшелер көбінесе қаланың белгілі саясаткерлері мен кәсіпкерлерінен таңдалып алынды, олардың арасында Артур Гиннес және Джон Джеймсон да болды. XVIII ғасырдың көп бөлігінде қоғам «Роза және Бөтелке», «Феникс тавернасы», «Пауэрдің қонақ үйі» немесе «Джудтың қонақ үйі» сияқты қоғамдық орындарда жиналатын, деп Джеймс Джойс «Finnegans Wake» романында айтады. 1783 жылы қоғам жаңадан құрылған Дублин сауда палатасының құрамына ішінара енді, оның отырыстары көбінесе Колледж Гриндегі Коммерциялық ғимараттарда өтті. №10 үйдің кіреберісіндегі тақтада әлі де осы қоғамға арналған ескерткіш тақта сақталған, ол бұрынғы Коммерциялық ғимараттардың жанында орналасқан. Оузель галереясы 1888 жылы таратылды. Кейін Дейм көшесіндегі Коммерциялық ғимараттардың жертөлерінде «Оузел Галле Лаунж» атты бар мен мейрамхана ашылды. Аталған бар 1970 жылдары Сэм Стивенсонның Ирландия Орталық банкінің құрылысымен байланысты жабылды.
In 1705 the panel of merchants which had arbitrated in the case of the Ouzel Galley was formally established as a permanent arbitration body to deal with similar shipping disputes that might arise. It was hoped that the new body could resolve such disputes without having recourse to the courts, which would have resulted in excessive legal fees. Not only did the Ouzel Galley Society take its name from the famous vessel, but its membership was also regulated to match that ship's complement of forty men. The society's members bore naval titles such as captain, coxswain, boatswain, etc., and were expected to pay an annual subscription for the upkeep of the society; fees charged for the society's arbitration work were donated to various worthy causes. The members were generally drawn from among the city's most eminent politicians and businessmen – among them Arthur Guinness and John Jameson. For much of the eighteenth century the society met in public houses – "the Rose and Bottle or Phoenix Tavern or Power's Inn or Jude's Hotel", as James Joyce recounts in Finnegans Wake. In 1783 the society was partially subsumed by the newly formed Dublin Chamber of Commerce, whose meetings generally took place in the Commercial Buildings on College Green. A stone plaque commemorating the society can still be seen above the doorway of No. 10, next door to the no longer extant Commercial Buildings. The Ouzel Galley Society was eventually wound up in 1888. A bar and restaurant named the Ouzel Galley Lounge later opened in the basement of the Commercial Buildings on Dame Street. The bar later closed in the 1970s with the development of Sam Stephenson's Central Bank of Ireland building.
Қайта құрастыру
Бірақ дәл бір ғасыр өткен соң, 1988 жылы Дублиннің "мыңжылдық" тойлаулары барысында Оузел Галле қоғамы қайта құрылды, негізінен қайырымдылық ұйымы ретінде. Қазіргі мүшелеріне сауда палатасының бұрынғы президенттері және "астана экономикасына маңызды үлес қосқан" деп танылған басқа да адамдар кіреді. 2005 жылы Мэри Финан қоғамның тұңғыш әйел капитаны болып сайланды.
Precisely one century later, however, during Dublin's "millennium" celebrations in 1988, the Ouzel Galley Society was reconstituted, primarily as a charitable institution. The membership now comprises former presidents of the chamber of commerce and others who are deemed to have "made a significant contribution to the economy of the capital". In 2005 Mary Finan was elected as the society's first female captain.