Кіріспе

Уильям Эдвард Бургардт Дю Бойстың "Америкадағы қара реконструция: Америкадағы демократияны қайта құруға қара халықтың қатысқан рөлінің тарихына қатысты эссе" кітабы, 1860–1880 жылдар аралығындағы Реконструция дәуірінің тарихын баяндайды. Бұл кітап алғаш рет 1935 жылы жарық көрген. Кітап сол кездегі Реконструцияға қатысты стандартты академиялық көзқарас – Данинг мектебінің, осы кезеңнің сәтсіздікке ұшырағанын және афроамерикандықтардың үлесін азайтып көрсетуіне қарсы шықты. Дю Бойс оның орнына Азамат соғысы мен Реконструция кезеңінде қара нәсілділердің және босатылған құлдардың белсенділігін баса көрсетті, ал осы кезеңді құлдыққа негізделген плантациялық экономиканы жұмысшылар демократиясымен алмастыру мүмкіндігін ұсынып тұрған кезең деп сипаттады.

Контекст және басталуы

Дю Бойстың Реконструкция туралы алғашқы жарияланған жазбасы 1901 жылы «Atlantic Monthly» журналында «The Freedmen's Bureau» атты мақаласы болды, ол 1903 жылы «Қара халықтың жандары» кітабында «Азаттықтың шаңырағы» деген атпен қайта басылды. Ол 1924 жылы «Қара халықтың сыйы» кітабында да Реконструкция туралы жазды. Ол осы тақырыпта «Реконструкция және оның пайдасы» атты кеңейтілген мақала жазды, ол алғаш рет 1909 жылдың желтоқсанында Нью-Йорктегі Америка тарихшылар қауымдастығында оқылды. Гарвард университетінің бұрынғы профессоры Альберт Бушнелл Харт оған конференцияға қатысу үшін қаржылай көмек көрсетті. Уильям Арчибальд Даннинг, Колумбия университетінде қалыптасқан Даннинг мектебінің жетекшісі, Дю Бойстың баяндамасын тыңдап, оның жұмысын жоғары бағалады, деді Дю Бойс. Мақала 1910 жылдың шілдесінде жарық көрген «Американдық тарих шолуы» журналында жарияланды, бірақ сол кезде көп әсер етпеді. Осы кездегі академиялық пікір оңтүстіктегі қара нәсілділердің сайлау құқығына ие болуын және Реконструкция үкіметтерін сәтсіздік деп бағалады. Джеймс Пайктің «Құлаған штат» (1878) атты еңбегіне байланысты пікір қалыптасты, ол Реконструкция аяқталғаннан кейін жазылған. Ол Реконструкциядан ешқандай пайда болмағанын айтты. Вудро Вильсонның «Бөліну және қайта бірігу, 1829–1889» (1893) және Джеймс Форд Родстың «Америка Құрама Штаттарының тарихы, 1850 жылғы келісімнен» (1906) сол кезеңде афроамерикандықтардың үлесін төмендетіп көрсетті, бұл көптеген қаралар мен кедей ақтардың оңтүстікте сайлау құқығынан айырылған кезеңде ақ үстемдік көзқарасын бейнеледі. Джеймс Уилфорд Гарнердің «Миссисипидегі Реконструкция» (1901), Уолтер Линвуд Флемингтің «Алабамадағы Азамат соғысы және Реконструкция» (1905), Томас Стейплстің «Арканзастағы Реконструкция, 1862–1874» (1923) және Чарльз Уильям Рамсделлдің «Техастағы Реконструкция» (1910) – Даннингтің ізбасарларының еңбектері, олардың көпшілігі оңтүстік университеттерінде тарихтан дәріс берді. 1929 жылы Даннинг мектебінің көзқарасын насихаттаған Клод Бауэрстің «Трагикалық дәуір: Линкольннен кейінгі революция» кітабы жарық көргеннен кейін Анна Джулия Купер Дю Бойске хат жазып, оған жауап беруін сұрады. Дю Бойстың зерттеулері азаттықтан кейінгі оңтүстік экономикалық және саяси хаосқа ұласпағанын көрсетті. Келесі тарауларда ол элиталық плантаторлардың бақылауын сақтап, соғыста жоғалтқан мүліктерін (әсіресе жерді) қайтаруға жасаған күш-жігерін атап өтті. Бұл, әрқашан қазіргі кездегі, бүкіл оңтүстікке тараған, жартылай әскери топтар жасаған зорлық-зомбылық аясында болды, олардың көпшілігі бұрынғы кедей ақ күзетшілер класынан шыққан. Бұл топтар 4 миллион сайлаушының болашаққа тигізетін зор ықпалынан қорқып, қара халықтың ұйымдасуын және сайлау құқығын тоқтату үшін террорлық әрекеттерді пайдаланды. Ол қоғамдық денсаулықты сақтау және санитарияны жақсарту, сондай-ақ Реконструкция кезеңінде эпидемиялардың таралуына қарсы күрес үшін қоғамдық денсаулық сақтау департаменттерін құру туралы мәліметтер келтірді. Радикалдық республикашылардың конституциялық конвенцияларда және Реконструкцияның алғашқы он жылдығында нашар жұмыс істегендігі туралы пікірге қарсы, Дю Бойс демократтар 1876 жылы билікті қайта алғаннан кейін, Реконструкция конституцияларын шамамен ширек ғасыр бойы өзгерте қойған жоқ екенін байқады. Демократтар нәсілдік сегрегацияны және Джим Кроу заңдарын қабылдаған кезде, олар жалпы білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыз ету заңдарын, сондай-ақ азаматтардың барлығына пайдасы тиетін конституциялық принциптерді сақтап қалды. Дю Бойс Оңтүстік жұмысшы класының, яғни қара азаттық пен кедей ақтардың, Азамат соғысынан кейін нәсілге байланысты бөлінгенін және ақ иелік етуші тапқа, яғни бұрынғы плантаторларға қарсы бірікпегенін атап өтті. Ол бұл сәтсіздік ақ демократтарға штаттық заң шығарушы органдарды қайтадан бақылауға мүмкіндік берді, Джим Кроу заңдарын қабылдады және 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында көптеген қаралар мен кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды деп сенді. Дю Бойстың бұрынғы Конфедеративтік штаттардың соғыстан кейінгі саяси экономикасы туралы деректерді және бірінші көздерді кеңінен пайдалануы, сондай-ақ 750 беттік осы мақаланың әдеби стилі ерекше. Ол оңтүстікте алғаш рет мемлекеттік білім беруді құру, барлық азаматтарға қамқорлық жасау үшін қайырымдылық ұйымдарын құру, жерсіз ақтарға дауыс беру құқығын беру және қоғамдық инфрақұрылымға инвестиция салу сияқты маңызды жетістіктерді атап өтті.

Құлдардың жалпы ереуілі

"Қара қайта құру" кітабының "Жалпы ереуіл" атты төртінші тарауында Дю Бойс соғыс күшейгеннен кейін Конфедерация штаттарындағы құлдар жалпы ереуілге шығып, жұмысты тоқтатып, жау шебін өтуге тырысқандығын айтады. Ол бұл оқиғаны соғыстың маңызды бетбұрысы және бірнеше салдардың себебі ретінде көрсетеді: Конфедерациядағы экономикалық дағдарыс, Одақ әскеріне жұмысшылар мен сарбаздардың қосылуы, сондай-ақ құлдардың өмір жағдайларына риза екендігі туралы құл иелерінің таратып айтқан сөздеріне қарсылық білдіру.

Ақ жұмысшылардың қоғамдық және психологиялық жалақысы

Азамат соғысынан кейінгі Оңтүстік туралы бөлімде Дюбуа ақ жұмысшылардың расизм арқасында "қоғамдық және психологиялық жалақы" алғанын, бұл ақ және қара жұмысшылар арасында одақ құруға кедері келтіргенін айтады. Ол бұл терминді материалдық жалақыдан ерекшелеу үшін қолданды. Ол осы ұғымды былай анықтады: "Есте сақтау керек, ақ жұмысшылар төмен жалақы алғанымен, ішінара түрде бір түбірлі қоғамдық және психологиялық жалақымен өтемақы алды. Олар ақ болғандықтан, қоғамдық құрметке ие болып, әдепті атауларға ие болды. Олар ақ нәсілділердің барлық топтарымен бірге қоғамдық шараларға, саябақтарға және ең жақсы мектептерге еркін қабылданатын. Полиция қатарынан олар таңдалды, ал соттар, олардың дауысына тәуелді болғандықтан, оларға заңбұзушылықты ынталандыратынша кешірімділікпен қарады. Олардың дауысы мемлекеттік лауазымдарға адамдарды сайлады, бұл экономикалық жағдайға үлкен әсер етпесе де, олардың жеке өміріне және оларға көрсетілген құрметке маңызды әсер етті. Ақ мектептер қауымдастықтағы ең жақсы мектептер болып есептелді, айқын жерлерде орналасқан және түсті мектептерге қарағанда жан басына екі-он есеге дейін қымбатқа түсті. Газеттер кедей ақтарды мақтайтын жаңалықтарды жариялап, қара нәсілділерді қылмыс пен қысымнан басқа жағдайда толығымен назардан тыс қалдырды." Дюбуаның ақ үлгісінің жасалуы және психологиялық жалақы туралы талдауы ақтандыру зерттеулері саласындағы маңызды ықпал болды. Бұл әдебиеттегі маңызды мәтін, Дэвид Ройдигердің "Ақтандырудың жалақысы" кітабының атауы тікелей Дюбуаның тұжырымдамасынан алынған. Дегенмен, бұл жұмыс жарияланғаннан кейін тарихшылар тарапынан көбінесе назарсыз қалды, өйткені Колумбия университетімен байланысты Даннинг мектебінің көзқарастары Реконструкцияның жарияланған тарихында басым болды. Кейбір сыншылар Дюбуаның Реконструкция кезінде бостандыққа шыққандардың рөлі туралы жазған басқа тарихшыларды сынағанын қабылдамады. Дюбуа Реконструкция кезеңін дұрыс емес көрсеткен деп санайтын көптеген кітаптар мен авторларды тізімдеді. Ол әсіресе нәсілшіл немесе дұрыс ақпаратталмаған еңбектерді анықтады. Дюбуа кейбір тарихшылар оқиғаларды және Реконструкцияның негізгі тұлғаларын дәл баяндаудың орнына "Оңтүстік ақ ертегісін" сақтап қалғанын ойлады. 1960 жылдары және келесі онжылдықтарда тарихшылардың жаңа буыны Дюбуаның және басқа афроамерикандық тарихшылардың еңбектерін қайта қарастыруға кірісті. Олар жаңа зерттеулер жасап, Реконструкцияның тарихнамасын қайта қарастыратын қорытындыларға келді. Бұл жұмыс бостандық іздеудегі қара нәсілділердің өзіндік белсенділігін және бай плантаторлар тобының мүддесін емес, жалпы әл-ауқатты қамтамасыз ете бастаған дәуірдің радикалды саяси өзгерістерін атап өтті. 1970 және 1980 жылдардағы ғылыми зерттеулер Реконструкцияға дейін және оның кезінде ақ саясаткерлердің саяси мақсаттарының сабақтастығын атап көрсету арқылы осы талаптардың кейбірін жұмсартты. Дюбуаның Реконструкцияның революциялық сипатына баса назар аударғаны Эрик Фонердің "Реконструкция: Американың аяқталмаған революциясы, 1863–1877" атты маңызды кітабында расталды. ХХІ ғасырдың басында Дюбуаның "Қара реконструкциясы" "ревизионистік афроамерикандық тарихнаманың негізгі мәтіні" ретінде кеңінен танылды.