Кіріспе

Яковлев Як-25 – советтік әскери ұшағы, Яковлев ОКБ-сы жобалаған алғашқы турбореактивті истребитель. Бұл таңбалау кейіннен басқа бір жойғыш ұшақ жобасы үшін қайта қолданылды. 1947 жылдың 11 наурызындағы Министрлер Кеңесінің директивасымен, ОКБ 115-ке бұрынғы Як-19-ға ұқсас, бірақ Rolls Royce Derwent V қозғалтқышымен жабдықталған тік қанатты истребитель жасау тапсырылды. ОКБ 115 жылдамдықпен Як-25 ұшағын жасады, ол толыққанды қысыммен жабдықталған пилот кабинасы, кондиционер, тасталатын кабина және фюзеляждағы гидравликалық ауа тежегіштері сияқты бірқатар инновациялармен алғашқы советтік истребитель болды.

Даму

ЯК-25 конструкциясы жағынан ЯК-19-ға ұқсас болды, бірақ егжей-тегжейлі бөліктерінде айырмашылықтар бар. Тік қанаттары пішін жағынан ұқсас болғанымен, сәл үлкен және әлдеқайда жұқа болды (барлық бойында 9% т/с), ламинарлық ағын бөлімдерін пайдаланды. CAHI жапсырмалары да гидравликалық жетегімен жабдықталған. Тік құйрық бөлігі ЯК-19-дан алдыңғы жиегінде 40° бұрышпен, ал көлденең құйрық бөлігі 35° бұрышпен артқа қарай бұрылуымен ерекшеленді. Derwent V қозғалтқышы ЯК-19-дағы сияқты орта фюзеляждың артқы бөлігіне орнатылды. Фюзеляж ЯК-19-дан өзгеше дөңгелек емес қимаға ие болғанымен, қанаттың артындағы ұқсас қос бөгет артқы фюзеляжды толығымен алуға мүмкіндік берді, бұл қозғалтқышты алып тастауға немесе жөндеуге қолайлы жағдай жасады. Шасси ЯК-19-ға өте ұқсас болды. Кабина бұрынғы Яковлев ұшақтарының кабиналарына ұқсас болды, бірақ ЯК-25 қозғалтқыштан шығарылатын ауа циклі жүйесі арқылы қысымдалды. Жеке артқы жылжымалы шатыры электрмен жабдықталған. Оқтан қорғалған алдыңғы жел әйнегінің қалыңдығы 57 мм, ал ұшқыштың артынан 8 мм броня қорғады. Катапульдік кресло ЯК-19-ға қарағанда жақсартылған, ұзын стволды қаруы және аяқтарды бағыттайтын құрылғылары болды. Қару-жарақ та жақсартылды, үш NR 23 зеңбірегі, әрқайсысы 75 оқтан тұрды.

Сынау

Як-25 ұшағына "сары 15" шақыру белгісі берілді, ал аэробреме руліне "2" нөмірі салынды. Оны Анохин 1947 жылдың 31 қазаны мен 1948 жылдың 3 шілдесі аралығында зауыттық сынақтарда ұшырды. Ұшу сынақтары осыған ілесіп өтті және Як-25 ұшағының ұшуға оңай, тік қанатты ұшақ үшін ерекше өнімділікке және маневрлеуге ие екенін көрсетті. Алайда, құйрық бөлімінде қолданылған ламинарлық ағын бөлігінің мүлдем жарамсыз екені, 500 км/сағ (310 миль/сағ) жылдамдықпен қатты діріл пайда болатыны тез анықталды. Сынақ пилоты Л. Л. Селяковтың мәлімдемесіне сәйкес, діріл соншалықты күшті болғандықтан, ол кабинада лақтырылып, басын кабина төбесіне соқты, ал барлық ұшу аспаптарындағы көрсеткіштер түсіп қалды. Құйрық бөлігі ауыстырылды, нәтижелер жақсарды. Одан да жаманы, оның Лавочкин La 15 және қарсылас МиГ-15 сияқты екі бәсекелесі де артық өнімділікке ие болды, МиГ-15 жаппай өндіріске алынды, ал La 15 салыстырмалы түрде аз санда (235) өндірілді. Яковлев енді ешқашан ОКБ Микоян-Гуревичтен келген қарсылас ұшақтардан артық бір қозғалтқышты истребитель жасаған жоқ, тіпті ОКБ Лавочкин де жасаған жоқ. Әзірлеу тоқтатылды, бірақ екі прототип сынақ және әзірлеу мақсатында пайдаланылды. Як-25 сол кезде батысқа белгілі болғанымен, ASCC есімдемесіне немесе USAF типтік нөміріне ие болған жоқ.

Эксперименттік жұмыстар

Yak 30 ретіндегі одан әрі дамыту жұмыстары, тік қанатты 35 градусқа иілген қанатпен алмастыруды қамтыды.

Як-25Е

Як-25E (Экспериментальный) – Як-25 II ұшағы, ол ерекше түрде "Туполев Ту-4" стратегиялық бомбалаушы ұшағымен сүйреу үшін модификацияланды. Бұл, Ұзақ қашықтықтағы авиация бас штабының қысқа қашықтықтағы реактивтік истребительдерді сүйреу әдісін іздеу туралы ұсынысына жауап ретінде жасалды, бұл жүйе "Бурлаки" (баржа тасушы) кодын алды. Сериялық өндірістегі ұшақтарда Климов РД-500 қозғалтқыштары қолданылатын болды. Сол кезде АҚШ Әуе күштері де ұқсас жүйемен тәжірибе жүргізіп жатты, ол "Том Том" жобасы деп аталды. АҚШ жүйесі арнайы өзгертілген F-84 немесе XF-85 Goblin паразит ұшағын пайдалануы мүмкін еді.