Омыртқа-базилярлық жеткіліксіздік: себептері, белгілері және диагностикасы
Vertebrobasilar insufficiency
Мұқарабасылық артерия жеткіліксіздігі – мидың артқы айналымында қан ағынының төмендеуінен туындайтын уақытша белгілер. Симптомдар, себептері, және қауіптері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вертебробазилярлық жетіспеушілік (ВБЖ) – мидың артқы айналымындағы қан ағынының төмендеуіне (ишемия) байланысты уақытша белгілер жиынтығы. Артқы айналым мидың жоғары бөлігін, көпіршігін, ортаңғы миын, шашақты миын және (адамдардың 70-80% -ында) таламус пен төменгі ми қабығына қан жеткізеді. Осының салдарынан, белгілер мидың қай аймағына әсер еткеніне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. "Вертебробазилярлық жетіспеушілік" термині омыртқа және базилярлық артериялардың ауруын сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, бұл өткінші ишемиялық шабуылдар (ТИА) және инсульт сияқты жедел эмболиялық оқиғаларға бейімділікті тудырады. Сонымен қатар, бұл артериялардың тарылуынан (стенозынан) қан қысымының немесе бас позициясының өзгеруімен бірге туындайтын қайталанатын белгілерді сипаттауға да қолданылады. ВБЖ-ні артқы айналымға қатысты басқа жағдайлармен шатастыруға болмайды. Инсульт пен ТИА-ның 25% -ы мидың артқы айналымымен қамтамасыз етілген бөліктеріне әсер етеді, бірақ олардың көпшілігі жүрек немесе басқа көздерден келген эмболиялық болып табылады. ВБЖ-ні шаштараздық синдроммен шатастыруға болмайды, ол шашты жуу кезіндегі экстремалды бас позицияларынан туындаған жедел артериялық диссекциядан туындаған инсульттерді білдіреді.
Vertebrobasilar insufficiency (VBI) describes a temporary set of symptoms due to decreased blood flow (ischemia) in the posterior circulation of the brain. The posterior circulation supplies the medulla, pons, midbrain, cerebellum and (in 70 80% of people) supplies the posterior cerebellar artery to the thalamus and occipital cortex. As a result, symptoms vary widely depending which brain region is predominantly affected. The term 'vertebrobasilar insufficiency' may be used to describe disease in the vertebral and basilar arteries which predisposes to acute embolic events such as transient ischemic attacks (TIAs) and stroke. Alternatively it may be used to describe recurrent symptoms which result from narrowing (stenosis) of these arteries in combination with changes of blood pressure or head position. VBI should not be confused with other conditions which may relate to the posterior circulation. 25% of strokes and TIAs affect parts of the brain supplied by the posterior circulation, but many of these are embolic from cardiac or other sources. VBI should also not be confused with beauty parlour syndrome which refers to strokes caused by acute arterial dissection brought on by extreme head positions, such as those maintained during hair washing.
Белгілері мен симптомдары
Симптомдар мидың артқы айналыммен қамтамасыз етілетін аймақтарындағы бұзылған функциясына байланысты, бұл артқы айналым инсултінде көрінеді. Дегенмен, бұл симптомдар инсульт кезінде байқалатын симптомдардан әлдеқайда қысқа болуы мүмкін. Бас айналу жиі кездесетін симптом болып табылады және ол мишық, сопақ ми немесе (сирек жағдайларда) вестибулярлық жүйені қамтамасыз ететін ішкі есту артериясының ишемиясынан туындауы мүмкін. Бас айналу – вирустық инсульт немесе артқы айналым инсултінің жиі кездесетін белгісі болғанымен, вирустық инсульт тек бас айналумен (басқа неврологиялық белгілерсіз) сирек кездеседі.
Symptoms relate to impaired brain function in areas supplied by the posterior circulation, as seen in posterior circulation strokes. However, symptoms may be far briefer than those seen in stroke. Vertigo is a relatively common symptom that can result from ischemia to the cerebellum, medulla or (rarely) the internal auditory artery which supplies the vestibular system of the inner ear. While vertigo is a common feature of VBI or posterior circulation stroke, VBI only rarely presents with vertigo alone (without other neurological signs).
Патология
ВВИ – артқы қан айналымы артерияларының тарылуынан туындайды, бұл стеноз деп аталады. Артериялық стеноздың ең көп кездесетін себебі – атеросклероз, алайда фибромышектік дисплазия, диссекция, жарақат немесе сыртқы қысым сияқты басқа патологиялар да болуы мүмкін. Жиі кездесетін себеп – ортостатикалық гипотензия, ол пациент дененің қалпын өзгертетін кезде қан қысымының төмендеуіне алып келеді және дәрі-дәрмектермен (әсіресе антигипертензивтік препараттармен), дегидратациямен және ыстық әсерімен күшеюі мүмкін. Іс жүзінде, ортостатикалық гипотензия ВВИ-ға ұқсас белгілерді (мысалы, бас қызылу) тудыруы мүмкін; ВВИ тек стеноз ауыр болғанда және/немесе артқы қан айналымына тән ошақтық неврологиялық симптомдар болғанда ғана қарастырылуы керек. Ең көп кездесетін себеп – мойын омыртқасының сүйек тікені, қарсы омыртқа артериясындағы аурумен бірге. Айналмалы омыртқа артериясы синдромы сирек кездеседі.
VBI results from narrowing of posterior circulation arteries, known as stenosis. The most common cause of arterial stenosis is atherosclerosis, however other pathologies such as fibromuscular dysplasia, dissection, trauma or external compression may occur. A common cause is orthostatic hypotension which results in a fall in blood pressure when the patient changes posture and may be exacerbated by medicines (particularly antihypertensives), dehydration and heat. In reality, orthostatic hypotension can cause vague symptoms (e. g. dizziness) which are similar to those caused by VBI; VBI should only be considered where the stenosis is severe and/or there are focal neurological symptoms specific to the posterior circulation. The commonest cause is a bone spur from a cervical vertebra, in combination with disease in the opposite vertebral artery. Rotational vertebral artery syndrome is rare.
Диагностика
Артқы қан айналымының инсульті немесе ТИА диагнозы науқастың анамнезі және физикалық тексеру нәтижелері негізінде қойылады, онда пациенттің белгілерінің басқа себептерін жоққа шығару және атеросклероз тәуекел факторларын ескеру қажет. Вертебробазилярлық жеткіліксіздікті (ВБЖ) растау үшін артқы қан айналымын зерттеуге арналған бейнелеу зерттеулері жүргізілуі мүмкін. Жедел инсульт немесе ТИА жағдайында КТ көбінесе алғашқы зерттеу болып табылады, себебі ол бас сүйегі ішіндегі қан кетуді жоққа шығаруда тиімді, бірақ МРТ артқы қан айналымындағы ишемиялық инсульттерді анықтауда артықшылыққа ие. КТ-ангиография және Магниттік-резонанстық ангиография (МРА) атеросклерозды және артқы қан айналымы артерияларындағы басқа ауруларды анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Екеуі де стенозды жоғары бағалауы мүмкін. Атеросклерозтың жиі кездесетін жағдай екенін және оның болуы науқастың белгілерінің себебі осы екенін растамайтынын есте ұстаған жөн.
The diagnosis of posterior circulation stroke or TIA can be made on the basis of history and physical examination, which should include exclusion of alternative causes for the patient's symptoms and consideration of risk factors for atherosclerosis. To confirm VBI, imaging studies of the posterior circulation can be performed. CT is often the first study performed in acute stroke or TIA, as it is effective at excluding intracranial haemorrhage, however MRI is better at detecting ischemic strokes in the posterior distribution. CT angiography and Magnetic Resonance Angiography (MRA) can be used to detect atherosclerosis and other diseases in the posterior circulation arteries. Both can over estimate stenosis. It is also important to remember that atherosclerosis is a common finding, and its presence does not confirm that this was the cause of the patient's symptoms.
Альтернативті диагноздар
ВВИ пациенттің бас айналуына шағымданған кезде жиі қарастырылады. Вертигодан туындаған бас айналуды, жеңіл басы ауырған сезімінен ажырату маңызды, себебі соңғысы көбінесе басқа жағдайлардың нәтижесі болып табылады. Бас қозғалыстарынан туындайтын қысқаша вертиго эпизодтары, қате пароксизмалық позициялық вертиго болуы мүмкін. Бас бұрылғанда мойын киімге тиген жағдайда, каротид синусының жоғары сезімталдығы бас айналуы мен құлауға себеп болуы мүмкін.
VBI is often considered when a patient complains of dizziness. It is important to distinguish dizziness caused by vertigo from the sensation of being light headed, as the latter is more commonly a result of other conditions. Brief episodes of vertigo brought on by head movements are more likely to be Benign paroxysmal positional vertigo. Alternatively, carotid sinus hypersensitivity can cause episodes of dizziness and collapse on head turning if the neck brushes against clothing.
Емдеу
ВИЖ-нің негізгі емдеуі – атеросклерозға тән қауіп факторларды, мысалы темекі шегу, гипертония және диабетті жою болып табылады. Пациенттерге көбінесе антитромбоцитарлық препараттар (мысалы, аспирин, клопидогрел) немесе кейде антикоагулянттар (мысалы, варфарин) тағайындалады, бұл болашақта инсульт даму қаупін азайтуға көмектеседі. Егер ВИЖ симптомдары стенозға байланысты туындаса, оның себептерін болдырмауға бағытталған өмір салтын өзгерту (мысалы, дегидратациядан сақтану, отырудан немесе жатудан күрт тұрудан аулақ болу) симптомдарды азайтуға мүмкіндік береді. Тарылған омыртқа артериясын қайта ашу үшін ашық хирургиялық ота немесе стент салу жүргізілуі мүмкін, сондай-ақ ішкі қаңқадағы стенттер де сәтті қолданылған. ВИЖ-мен ауыратын пациенттердің қайсысы емге жақсы жауап беретінін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.
The main treatment for VBI is to address risk factors for atherosclerosis such as smoking, hypertension and diabetes. Patients are often started on an antiplatelet (e. g. aspirin, clopidogrel) or occasionally an anticoagulant (e. g. warfarin) to reduce the risk of future strokes. Where VBI is causing reproducible symptoms due to stenosis, lifestyle modification to avoid provoking factors (e. g. dehydration, standing rapidly from sitting or lying) may reduce symptoms. Open surgical repair or stenting can be performed to re open stenosed vertebral arteries, and intracranial stents have also been successfully used. Further research is required to determine which patients with VBI are likely to benefit.