Кіріспе

Pseudocydonia sinensis немесе қытай шапасы – Роза тұқымдасына жататын, жапырақты немесе жартылай мәңгі жасыл ағаш, Оңтүстік және Шығыс Қытайда өседі. Бұл Pseudocydonia туысының жалғыз түрі және Шығыс Азияда тағам ретінде қолданылады. Ағаштар көбінесе биік болады. Бұл ағаш шығыс Азиядағы Chaenomeles туысына жақын, кейде Chaenomeles sinensis деп жіктеледі, бірақ тікендері болмайды және гүлдері жеке-жеке гүлдейді, шоғырланған емес. Қытай шапасы квинттен, Cydonia oblonga-дан, тісті жапырақтарымен және түксіздігімен ерекшеленеді.

Аттар

Қытайда ағаш пен оның жемісі mùguā (木瓜) деп аталады, бұл атау папайя мен гүлдейтін квинцкеге (Chaenomeles speciosa) да қатысты. Кореяда ағаш могва наму (모과나무) және жемісі могва (모과) деп аталады (могва (목과; 木瓜) – қытай таңбаларының корейше оқылуы). Жапонияда ағаш пен жемісті карин (花梨; сирек 榠樝) деп атайды, бірақ медицинада жемісті қытай және корей атауларынан ва мокка (和木瓜) деп атайды.

Сипаттамалары

Ағаштар 10–18 м биіктікке жетеді, тығыз, бұтақты тәждері болады. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, қарапайым, ұзындығы 6–12 см, ені 3–6 см және тісті жиекті. Гүлдері 2,5–4 см диаметрлі, бес ақшыл қызғылт жапырақшасы бар; гүлдеу көктемнің ортасында өтеді. Жемісі – 12–17 см ұзындығындағы бес қабықшасы бар ірі, жұмыртқа тәрізді жеміс. Күздің соңында піскенде күшті, тәтті иіс шығарады.

Қолданылуы

Жемісі қатты және құнарлы дәмі бар, бірақ қырауда қалғаннан кейін жұмсарып, құнарлылығы азаяды. Одан джем жасауға болады, дәлдей ква сияқты. Кореяда бұл жемістен могва чхонг (консервіленген қайталама) және могва ча (қайталама шайы) дайындайды. Сондай-ақ, бұл жеміс дәстүрлі қытай медицинасында қолданылады.