Финн МакКолла: Шотландиялық романышы және гаэль тілінің жақтаушысы

Кіріспе

Шотланд жазушысы Фионн Мак-Колла (шын аты Томас Дуглас Макдональд; 4 наурыз 1906 жыл - 20 шілде 1975 жыл) – шотландтық гель тілі мен мәдениетімен тығыз байланысты болған шотланд жазушысы. Ол осы тілдің Шотландияның басты ағымында лайықты орнына қайта оралуы үшін күш салды. Ол Хью МакДиармид пен Хелен Крюкшенкпен жақын дос болды.

Өмір

Мак Колла Монтроуз қаласында Дональд пен Джесси Макдональдтың (құрмет аты – Андерсон Дуглас) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі туған тілі гэль тілі болған, және Мак Колла бала кезінде осы тілді әкесінен білді. Бала кезінде Мак Колланың отбасы Плимут ағайындарына жатқан, бірақ өмірінің кейінгі кезеңінде Рим католиктігіне ауысты. Оқу бітіру емтихандарында елі бойынша бірінші орын алғаннан кейін, Мак Колла 19 жасында Вестер-Росстағы Лайд мемлекеттік мектебінің директоры болып тағайындалды. Келесі жылы ол Біріккен еркін шіркеуге қарасты мектепте тарих сабағын оқыту үшін Палестинаға кетті. Ол Палестинада 3 жыл тұрды, содан кейін 1929 жылы Шотландияға қайтып келді. Мак Колла 1928 жылы құрылған Шотландия Ұлттық партиясының негіс қалаушыларының бірі болды. Ол суретші Эдвард Бэйрдтің жақын досы болды, ол да Шотландия Ұлттық партиясының мүшесі еді. Бэйрд оны ұлттық үлгідегі жартылай әскери киімде "Жас шотландықтың портреті" атты картинасында бейнелеген, бұл картина 2011 жылы Шотландия Ұлттық галереясы сатып алды. Мартин Хопкинсонның сөзіне сүйенсек, "Ұлтшылдарды қолдаған және қазіргі шотланд өнері мен мәдениетінің меценаты болған Сент-Эндрюс қаласындағы америкалық Джеймс Уайт, Бэйрдтің Мак Колланың портретін сатып алған, аталған картина, өкінішке орай, қазір жоғалып кеткен". Оның ең танымал романдары – "Албаннах" және "Таңғы ән салушылар". "Таңғы ән салушылар" романының атауы Киелі кітаптағы Исаны үш рет жалған сөйлеп, оған опасыздық жасаған Петір туралы оқиғадан алынған. Романның басты кейіпкері – Хайленд аймалындағы шіркеу пасторы Сахари, оның қауымы жерінен қуылған. "Албаннах" романы заманауи (20 ғасыр) оқиғаларға негізделген, және қазіргі гэль тілі мен шотландтық көзқарастарға сарказммен қарап, әзіл-қалжың айтады. Фион Мак Колланың есімі Эдинбургтағы Лаунмаркеттегі Жазушылар мұражайының сыртындағы Макарс сотында мәңгіленген. Батыс аралдарында шамамен 20 жыл өмір сүргеннен кейін Мак Колла Эдинбургке оралды, ол 1975 жылдың 20 шілдесінде Эдинбург Корольдік ауруханасында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Макарс сотына үміткерлерді Жазушылар мұражайы, Салтир қоғамы және Шотландия поэзия кітапханасы іріктеп алады.

Mac Colla was born in Montrose to Donald and Jessie Macdonald (née Anderson Douglas). His father was a native Gaelic speaker, and it is from his father that MacColla was made aware of the language as a young boy. As a child, Mac Colla's family were Plymouth Brethren, although he converted to Roman Catholicism in later life. After graduating first in the country for his teaching exams, Mac Colla was appointed headmaster of Laide Public school in Wester Ross at the age of 19. The following year he left for Palestine to teach history for a school run by the United Free Church. He remained in Palestine for 3 years, before returning to Scotland permanently in 1929. Mac Colla was a founding member of the National Party of Scotland from its birth in 1928. He was a close friend of the artist Edward Baird, also a member of the National Party of Scotland, who portrayed him, wearing a nationalist quasi military uniform in Portrait of a Young Scotsman, acquired by the National Galleries of Scotland in 2011. According to Martin Hopkinson, "It was James Whyte, a St Andrews based American supporter of the Nationalists and patron of contemporary Scottish art and culture, who bought Baird's portrait of Mac Colla, a painting that has sadly disappeared." His best known novels are The Albannach and And the Cock Crew. And the Cock Crew takes its title from the gospel story of Peter the disciple who ended up denying and thus betraying Jesus. The protagonist is a minister in a Highland parish, Sachari, whose congregation is being cleared. The Albannach has a modern (20th century) setting, and makes wry comments on contemporary Gaelic, and general Scottish attitudes. Fionn Mac Colla is commemorated in Makars' Court, outside The Writers' Museum, Lawnmarket, Edinburgh. After nearly 20 years living in the Western Isles, Mac Colla returned to Edinburgh, where he died of heart failure in Edinburgh Royal Infirmary on 20 July 1975. Selections for Makars' Court are made by The Writers' Museum; The Saltire Society; The Scottish Poetry Library.

Пікірлер

Нейл, Уильям (1976), «Ro Fhada Mar So a Mi» еңбегіне шолу, Бернетт, Рей (ред.), Calgacus No. 3, 1976 жылғы көктем, 51-бет.