Португалия тарихы: Абсолютизмнен конституциялық монархияға дейін (1777-1834)

Кіріспе

Португалия және Алгарве корольдігінің тарихы, Сан-Ильдефонсоның бірінші шартынан бастап, 1777 жылы Мария I патшайымның билікке келуінен басталып, 1834 жылы Либералды соғыстардың аяқталуына дейін, бірнеше маңызды саяси және әскери оқиғалардың нәтижесінде абсолюттік режимнің құлауына және елде конституциялық монархияның орнауына әкелген күрделі тарихи кезеңді қамтиды. 1807 жылы Наполеон Португалияға шабуыл жасауға бұйрық берді, одан кейін корольдік отбасы және оның барлық сарайы Бразилияға көшті, ал 1815 жылы Мария I Португалия, Бразилия және Алгарве Біріккен Корольдігін жариялады. Бұл 1822 жылы Бразилияның Педро I тәуелсіздік жариялауының себептерінің бірі болды, бұл Португалиядағы либералды революциядан кейін болды. Либералды кезең қысқа және алалақанды болды, себебі Португалияның Мигель (Педроның інісі) монархияның барлық билігін қайтаруға бағытталған абсолюттік төңкерілді қолдады. Педро ақыры Португалияға оралып, Либералды соғыстарда інісімен күресіп, жеңіске жетті, нәтижесінде либерализм жеңіске шықты және Португалия конституциялық монархияға айналды.

Мария I патшайым

1777 жылы король Жозефтің қайтысы оның үлкен қызы Мария Франсисканың Португалия тағына отыруына мәжбүр етті. Ол 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен әлі де қалпына келіп жатқан 650 жылдық елдің алғашқы патшайымы ретінде әкесінен кейін билікке ие болды. Патшайым болғанға дейін Мария ханшайым мен оның күйеуі Педро инфант саясаттан шетте тұрды, бірақ оның әкесінің бұрынғы премьер-министрі Себастьяно Хосе де Карвалхо э Мелоға, Помбал маркизіне, соңғы 27 жыл бойы елді де-факто басқарған адамға жағымсыз қарайтын. Әкесінің өмірінің соңғы жылдарында ол маркиздің ең қатал қарсыласы болды. Билікке келгеннен кейін, ол оны дереу қызметтен босатып, кейін Помбалға жер аударды. Патшайым маркиздің көптеген министрлерін сақтап қалғанымен, ақсүйектер мен дін қызметкерлерінің көптеген артықшылықтарын қайта қалпына келтірді және Помбалдың көптеген саяси тұтқындарын босатті. Экономика қайта ұйымдастырылды және Помбалдың монополиялары жойылды. Дегенмен, халықаралық жағдайлар Португалияның экономикалық жағдайын жақсартты, өйткені сауда балансы оң болды, шарап экспорты мен британдық тауарлар импортының азаюы оған көмектесті. Бұл кезең саяси тұрақсыздыққа ұшырағанымен, Куэлуз сарайының аяқталуымен, Ажуда сарайының салынысымен, Сан-Карлос театрымен, Эстрела базиликасымен және Вила-ду-Кондедегі Санта-Клара монастырымен белгіленген мәдени жаңару кезеңі болды. 1789 жылы Франция революциясы Еуропада үлкен әлеуметтік дүрбелең тудырды. Португалияның жауабы Каталонияға әскер жіберу және испандық әскермен бірге Пиренейдегі француздарға қарсы Руссильон соғысында (1794) шабуыл жасау болды. Соғыс жақсы жүрмеді, 1795 жылы Испания жеке түрде бейбітшілік туралы келісімге келді, одақ жасады және сыртқы саясатын Ұлыбританияға қарсы бағыттады. Португалия саяси тұрғыдан Ұлыбританиямен бұрынғы одағын сақтау мәселесінде екіге бөлінген болатын, халықтың да көзқарасы екіге жарылды. Интеллектуалдар мен прогрессивтілер Франция революциясын романтикалық тұрғыдан қарады: Бокаж және Француз партиясы француздардың Еуропада либералды революцияны бастай алады деп сенді. Француздар дәстүрлі ақсүйектерге қауіп төндірді, олар қайтадан беделге ие болып, олармен сырттан немесе іштен күресуге дайын болды. 1799 жылдан кейін ол мемлекеттік істерді басқара алмай қалғанда, оның ұлы Брагансалық Инфанте Жоао, регенттің титулын қабылдады. Францияға қарсы дәстүрлі күштер, алайда, Жоаоға емес, оның әйелі Карлота Жуакинаға қолдау іздеді және бір кезде ханзадаға қарсы төңкеріс жасауға тырысты.

The death of King Joseph in 1777 forced the accession of Princess Maria Francisca, his eldest daughter, to the throne of Portugal; she succeeded her father as the first Queen regnant of the 650 year old country, which was still recovering from the 1755 Lisbon earthquake. Before becoming queen, Princess Maria and her husband, the Infante Pedro, lived on the sidelines of politics, but were clearly unsympathetic to her father's former Prime Minister, Sebastião José de Carvalho e Melo, the Marquis of Pombal, who had been the de facto ruler of the kingdom for the past 27 years. During her father's last few years, she had been the Marquis' fiercest detractor; once in power, she eagerly dismissed him and then exiled him to Pombal. Although the queen retained many of the Marquis' other ministers, she restored most of the privileges of the nobility and clergy, and released many of Pombal's political prisoners. The economy was reorganized and Pombaline monopolies were abandoned. However, international conditions favored the economic situation in Portugal as the balance of trade was positive, helped by wine exports and a decrease of British imports. The period was, while tainted by political instability, a time of cultural renovation, marked by the completion of the Palace at Queluz, the beginnings of the Ajuda Palace, the São Carlos Theatre, the Estrela Basilica and the immense Convent of Santa Clara in Vila do Conde. In 1789, the French Revolution caused great social upheaval in Europe. The eventual Portuguese reaction was to land forces in Catalonia, and together with the Spanish forces attack the French in the Pyrenees in the War of Roussillon (1794). The war did not go well, and by 1795, Spain had privately sued for peace, signed an alliance and aligned its external politics against Great Britain. Even as Portugal was politically divided between continuing its old alliance with Britain, its people were also divided. The French Revolution, as seen by intellectuals and progressives, was romanticized: Bocage and the Partido Francês (French Party) believed the French could usher in a liberal revolution in Europe. The French represented a threat to the traditionalist nobility who were returning to prominence and were very willing to fight them externally or internally. When after 1799 she became incapable of handling state affairs, her son, Infante John of Braganza, began to use the title of Prince Regent. The traditionalist adversaries of France, however, did not look to John, but rather to his wife Carlota Joaquina for support, and at one point attempted a coup against the prince.

Наполеондық шабуылдар

1806 жылы Наполеон пруссиялықтарға жеңіске жеткеннен кейін, 1803 жылы француздер енгізген континенттік жүйеге қарсы тұрып, бейбітшілікті бұзған ағылшындардың қарсылығы мәселесін қарастырды және Португалиядағы жағдайдың Еуропадағы реформа жоспарына кедергі келтіретінін түсінді. Тағы да, португалиялық порттар британдық кемелер үшін жабылуына бұйрық берілді.

1807 жылдың 27 қазанында Франция мен Испания Португалияны бөлу туралы Фонтенбло шартын жасады. Осы келісім бойынша, Миньо және Дуро өзендері арасындағы Солтүстік Лузитания, құрылған Этрурия Корольдігінің (онда Испания королі Карл IV-нің қызы Мария Луиза) билігімен басқарылатын князьдық болады. Алгарве және Таго өзенінің оңтүстігіндегі барлық португалиялық аумақтар Мануэль де Годой басқарады, бұл Испанияны Франциямен жақындастырудағы рөлі үшін сыйлық ретінде берілді. Португалияның қалған бөлігі, Дуро мен Таго арасындағы аймақ, портының маңыздылығымен стратегиялық аймақ, жалпы бейбітшілік орнағанға дейін Францияның орталық үкіметімен басқарылады. Оның колониялық иеліктері, соның ішінде Бразилия, Испания мен Франция арасында бөлінеді. 1807 жылдың 19 немесе 20 қарашасында генерал Жан Андош Жуно басқаратын француз батальоны Португалияға енді, бұл бір жыл бұрын британ елшісі ханзадаға Португалия тағын Бразилияға көшіру қажеттігін кеңес берген кезде жоспарланған болатын. Корольдік отбасымен бірге, барлығы мемлекеттік басқару және сот жүйесімен қоса, шамамен 10 000 адам Португалияның иелігіндегі Бразилияға көшіп, Португалия империясының астанасын Рио-де-Жанейрода құрды.

Бірінші шабуыл

Генерал Жан Андош Жюно және оның әскерлері 1807 жылдың 18 қазанында Испанияға кірді және Португалия шекарасына жету үшін түбектің бойымен өтті. Жюно ешқандай қарсылыққа тап болмады және 24 қарашада Абрантеске, 28 қарашада Сантаремге, ал ай соңында Португалия астанасына жетті, содан кейін корольдік Бразилияға қашқаннан кейін бір күн өткен соң. Принц-регент кетіп бара жатқанда, регенттік хунтаға француздарды бейбітшілікпен қарсы алуға бұйрық берді. Ол келгеннен кейін, Жюно өзін Португалия халқының құлшылыққа ұшырағандарын азат етуге келген реформатор ретінде таныстырды, прогресс, жолдар мен каналдар салу, тиімді басқару, таза қаржы, кедейлерге көмек және мектептер туралы уәде берді. Оның орнына ол Португалия монархиясының қалдықтарын жоюға кірісті, Браганса үйі Португалияда билік етуді тоқтатты деп жариялады, регенттік кеңесін тоқтатты, португалдық милицияны таратып жіберді, байлардың ең жақсы үйлерінде офицерлерді орналастырды және француздық өтемақы төлеуді жалғастыру үшін португал қазынасын тонады. Осы уақытта 50 мың испандық және француздық әскер елді аралап, азаматтарды тұтқындады, өлтірді, тонады және зорлады. 1808 жылы Жюно португалдық қоғамды қайта құрумен айналысқанда Наполеон Испаниямен одақтастығын қайта қарастыруға шешім қабылдады; ол Испанияның Карл IV және оның ұлы Фердинандты тақтан түсірді және ағасы Жозеф Бонапартты патша етіп тағайындады. Испаниядағы халық көтерілісі бірден Жюноның күштеріне, испандық әскерлерімен бірге тарады және португалдықтардың халық көтерілісін одан әрі қоздырды, ол кейбір шағын табыстардан кейін аяусыз басылды. Келесі жылы Артур Уэлсли (болашақтағы Веллингтон герцогы) қолбасшылығындағы британдық күш испандықтарды қолдау ниетімен Галицияға қонды, бірақ кейін Портоға қарай жылжып, 1 тамызда Фигейра да Фозда қонды. Британдық-португалдық күштер француздарға қарсы жылдам жылжып, оларды Ролиса шайқасында (17 тамыз) және кейіннен Вимейро шайқасында (21 тамыз) жеңді. Келіссөздер жүргізілген кезде екі күндік қарулы келісім сақталды және соғысушылар Португалияның қатысуынсыз Синтра конвенциясына (30 тамыз) ресми түрде қол қойды. Келісімнің бір бөлігі ретінде британдықтар француз әскерлерін Португалияда жасалған тонаудың өнімдерімен Францияға тасымалдады. Конвенция екі тарапқа да пайдалы болды: Франциямен байланыс жасай алмайтын Жюно әскерлері қауіпсіз түрде кері шегіне алды; ал ағылшын-португалдық күштер Лиссабонды бақылауына алды. Португалия халқы француздардың қатыгездігі мен тонауы үшін франкофилдік отандастарынан кек алуға еркін болды. Француздар дереу Португалияның солтүстік бөлігін басып алды және 24 наурызға дейін Портоға қарай жылжыды. Бірінші шабуылдан айырмашылығы, француздық оккупацияға қарсы шаруалар, консервативті дворяндар мен кедейлердің халық көтерілісі болды. Бірақ Сульт 12 наурызда Шавесті басып алды, Браганың қорғанысы сәтсіз аяқталды және француз әскерлері шабуыл жасап, 29 наурызға дейін Портоны басып алды. Сульт күштері Портода халықтық қарсылыққа тап болды, оған милиция және көшелерді бөгеп тастаған жергілікті тұрғындар да қатысты. Бірақ Франсиско да Силвейра Шавесті қайтарып алды және ақырында, Уэлсли, тағы да, британдық-португалдық күштердің басында француздарды елдің солтүстігінен қуды. Оған Уильям Карр Бересфорд көмектесті және британдық офицерлер жаттықтырған, жабдықтап, басқарған күшті португалдық контингент қолдады. Ағылшын-португалдық армиясы Сультты екінші Порто шайқасында жеңіп, 29 мамырда Порто қаласын қайта басып алды және француздарды Галисияға шегінуге мәжбүр етті. Уэлсли француздарды қууды көздеді, бірақ испандық Экстремадурадан француз күштерінің өтуімен ол өзінің базасын Абрантеске көшірді. Осыдан кейін оның әскерлері Тежу аңғарына қарай жылжып, Испанияға кірді және Талаверадағы жеңіске жетті, содан кейін ол Веллингтон герцогы болды. Ол одан әрі енуге мүмкіндік бермеді, өйткені Сульт күштері Викторға қосылып, Мадридке жолды бұзады, сондықтан ол француздардың үшінші шабуылға қарсы қорғанысын жоспарлау үшін Торрес-Ведрасқа кетті. Содан кейін Лиссабонға қарай жүріп кетті. Кеңесінің қалауына қарсы Мессена 26 қыркүйекте Бусакода ағылшын-португалдық армиясына шабуыл жасап, 4500 әскерін жоғалтты. Алайда Уэлслидің әскерлері француздардың алдында кері шегінді, оның әскерлері Торрес-Ведрастағы дайындықтарға кіргенше. Бірақ француздар Лиссабонның солтүстігіндегі 152 бекіністен тұратын Торрес-Ведрас сызығында тоқтатылды, Веллингтон жоспарлаған, подполковник Ричард Флетчер бақылаған және португалдық жұмысшылар салған, 40 мың португалдық әскері мен жергілікті халықпен қамтылған. Маршал Массена және оның күштері 14 қазанға дейін сызыққа жетті, бірақ қорғанысты бұзуға тырысты және 1811 жылдың сәуір айында шегінуге мәжбүр болды. Жабдықтар жетіспеді және Массена Бонапартқа жаңа нұсқаулар туралы өтініш жіберді, бірақ нұсқаулар келмей тұрып, шегінуге мәжбүр болды және Сантаремге шегінді. Наполеон ақырында Сультты жіберді, бірақ Массена үшін кеш болды, ол Сантаремді ұстай алмады және 6 наурызға дейін Коимбраға қарай шегінді. Пиреней соғысының соңында Португалия 1809 жылы тартып алынған Француз Гвианасын 30 мамыр 1814 жылы Францияға қайтарды. Португалияның Біріккен Корольдігінің Бразилия және Алгарве корольі Жоао жариялағаннан кейін, 1815 жылдың желтоқсанында Бразилияның жаңа маңыздылығы құрлықтағы Португалияның жағдайын нашарлатты: саяси тұрғыдан ол португал астанасы болды (колония екенін жасырды), ал экономикалық тұрғыдан ол басқа еуропалық державалармен тікелей сауда жасауға қабілетті болды.

General Jean Andoche Junot and his troops had entered Spain on 18 October 1807 and crossed the peninsula to reach the Portuguese border. Junot encountered no resistance and reached Abrantes by 24 November, Santarém on 28 November, and the Portuguese capital at the end of the month, arriving a day after the Court had fled to Brazil. Before the Prince Regent departed, he left orders with the Regency Junta to greet the French in peace. Once he arrived, Junot promoted himself as a reformer come to liberate the oppressed people of Portugal, promising progress, the construction of roads and canals, efficient administration, clean finances, assistance and schools for the poor. Instead, he set about removing vestiges of the Portuguese monarchy, declared that the House of Braganza had ceased to reign in Portugal, suspended the Council of Regency, suppressed the Portuguese militia, billeted officers in the finest houses of the rich, and plundered the Portuguese treasury for continuing reparations to the French. Meanwhile, 50,000 Spanish and French troops roamed the countryside arresting, killing, plundering and raping the citizenry. By 1808, as Junot was busy redesigning Portuguese society, Napoleon decided to revise his alliance with Spain; he forced the abdication of Charles IV of Spain and his son Ferdinand, and installed his brother Joseph Bonaparte as King. A popular uprising in Spain immediately spread to Junot's forces, which were accompanied by Spanish troops, and further instigated a popular uprising by the Portuguese that was brutally put down after some minor successes. The following year, a British force commanded by Arthur Wellesley (future Duke of Wellington) disembarked in Galiza with the intent of supporting the Spanish, but later advanced on Porto and landed at Figueira da Foz on 1 August. The British Portuguese forces advanced quickly on the French, defeating them at the Battle of Roliça (17 August) and later the Battle of Vimeiro (21 August). A two day armistice was observed as negotiations proceeded and the belligerents formally signed the Convention of Sintra (30 August), without Portuguese representation. As part of the accord, the British transported the French troops to France, with the product of sacks made in Portugal. The Convention benefited both sides: Junot's armies, incapable of communicating with France, could make a safe withdrawal; and the Anglo Portuguese forces gained control over Lisbon. The Portuguese populace was free to avenge itself on francophile compatriots for the brutality and depredations of the French. The French immediately occupied northern Portugal and advanced on Oporto by 24 March. Unlike the first invasion, there was a popular revolt against French occupation by farmers, conservative nobility and the poor. But Soult occupied Chaves on 12 March, a defense of Braga was unsuccessful and the French troops stormed and captured Porto by 29 March. Soult forces encountered a popular resistance in Porto, that included militia and local residents who barricaded the streets. But Francisco da Silveira recovered Chaves and ultimately, it was Wellesley, again, at the head of the British Portuguese forces who expelled the French from the north of the country. He was aided by William Carr Beresford and supported by a stronger Portuguese contingent, trained, equipped and commanded by British officers. The Anglo Portuguese Army defeated Soult at the Second Battle of Porto, re conquering the city of Porto on 29 May, and forcing the French retreat to Galicia. Wellesley intended to pursue the French, but with French forces crossing from the Spanish Extremadura, he moved his base to Abrantes. From here his forces then marched up the Tagus valley, entered Spain and won the victory at Talavera, after which he was made Duke of Wellington. He could not penetrate further, owing to Soult's forces joining Victor, to bar the way to Madrid, and so withdrew to Torres Vedras to plan for the defense against a third invasion by the French. then marched in the direction of Lisbon. Against the wishes of his council, Messena attacked the Anglo Portuguese Army on 26 September in Buçaco, losing 4500 troops. Yet, Wellesley's forces withdrew in front of the oncoming French, until his troops entered the prepared positions in Torres Vedras. But the French were impeded along the Lines of Torres Vedras, a system of 152 fortifications north of Lisbon, planned by Wellington, supervised by Lieutenant Colonel Richard Fletcher constructed by Portuguese laborers, manned by 40,000 Portuguese troops and members of the local population. Marshal Massena and his forces reached the lines by 14 October, but were unable to penetrate the defenses, and he was forced to retreat in April 1811. Supplies were running low, and Massena sent a request to Bonaparte for new instructions, but was compelled to withdraw before the instructions arrived, and he retreated to Santarém. Although Napoleon finally sent Soult, it was too late for Massena, who could not hold Santarém and withdrew towards Coimbra by March 6. At the end of the Peninsular War, Portugal returned French Guiana (which had been seized in 1809) to France on 30 May 1814. With the declaration by King John of the United Kingdom of Portugal, Brazil and the Algarves in December 1815, Brazil's new importance worsened the situation in continental Portugal: politically, it became the Portuguese capital (shedding the pretense of being a colony), and economically, was now able to trade directly with other European powers.

Абсолютизм

Иоанн VI ағасы, Бейра ханзадасы Жозеф 27 жасында шешек ауруынан қайтыс болғанға дейін таққа таласпаған. Ол кезде 21 жастағы Иоанн аң аулауға құмар болған және мемлекеттік істерге қызығушылық танытпаған. Бірақ төрт жыл өткен соң, королева Мария I-нің психикалық денсаулығының нашарлауына байланысты регент ханзада болды, ал 1816 жылы корольдік отбасы Рио-де-Жанейрода тұрғанда оның қайтысынан кейін Иоанн VI король атанды. 1821 жылы ол экономикалық және саяси тұрақсыздыққа толы елге қайта оралуға мәжбүр болды, жақында құрылған конституциялық монархияны басқару үшін. Қайтып келген Король сарайы мен елді басқарған Португалия Кортесі арасында үлкен дау туды. Жоғары топтың азат ойлы Винтистары билік жүргізгенімен, жаңа "заманауи дәуір" тек атпен ғана сақталды: кедейлердің бұрынғы жағдайы өзгермеді, олар монархияны қолдаушы, дінге берілген болып қалды, бірақ өмірін өзгертуге күштері жетпеді.

Вилафранкада

1823 жылы континенттік Еуропадағы жағдай өзгерді. Испаниядағы оқиғалардың ықпалымен, либералдыққа қарсы Санта Альянс абсолюттік монархияны қайта орнатқаннан кейін, монархиялық күштер королева Карлота Хоакина де Борбонға жиналды. Королева өте консервативті, амбициялы және қатыгез болды, сонымен бірге күйеуінің саясатын, мінез-құлқын және тұлғасын жек көрді. Бразилияда болған кезде ол Латын Америкасындағы испандық иеліктерін басқаруға тырысып, Бразилияның тәуелсіздігіне қатысты түрлі құпия сөздерге қатысты. Патша мен патша сарайының оралуы Конституция мен парламенттік үкіметке қарсы дін қызметкерлері мен ақсүйектерді күштендірді. Королеваның көзқарастарын бөліскен Мигель ханзадасы, революцияны құлату үшін оның құралы болды. 1823 жылдың 27 мамырында ханзада либералдық конституцияға қарсы бүлік ұйымдастырды; Лиссабон гарнизоны Мигельге Вила-Франка-де-Ширада қосылды, және сол жерде абсолютизм жарияланды. Патша 1822 жылғы Конституцияны тоқтата тұрып, «жеке қауіпсіздік, мүлік және жұмыс орындары» кепілдігін беру үшін жаңа заң шығаруға уәде берді. Бұл бүлік Вилафранкада деп аталды (Вила-Франкада болған оқиғалар). Королева Карлота мен Мигельдің мақсаттарының бірі король Джонның тақтан бас тартуы болды, ол абсолютизмді қабылдағанмен, либералдық Конституцияға адал болды. Ақырында патша абсолютизмді қабылдады, өйткені әскери шенеуніктер мен азаматтардың қозғалысы оны либералдық идеалдардан бас тартуға шақыру үшін Бемпоста сарайын қоршады.

Абрилада

Португалияда, Испаниядағыдай, конституциялық құрылыстың қарсыластары екі топқа бөлінді: радикалды және орташа топ. Король Жоао орташа топқа тәуелді болды; Вилафранкададан кейін таңдаған министрлері келісімшіл әкелік абсолютизм мен тартымды орташа либерализм арасында тебілді. Корольді құлатуға жасалған бұл екінші әрекет Абрилада деп аталды ("апрель" португал тілінде). Әрекеттерімен Мигел британдық және француз елшілерінің сезімталдығын қынжырлатты, олар Жоаоды Кашиастағы британдық "Виндзор" соғыс кемесіне жеткізді. Ол Мигелді шақырып алып, әскердің бас қолбасшысы лауазымынан шеттетуге және елден қуғынға жіберді. 14 мамырда Жоао Бемпошта сарайына оралып, либералдық үкіметті қайта құрды. Дегенмен, сол жылдың 26 қазанында жаңа қастандық ашылды. Королева либералдарды корольді улауға тырысқан деп айыптады, ал олар оның өзі жасады деп күдіктенді: осы жолы ол Келузға жер аударылды. Корольдік билігі кезінде Жоао өнерді (әсіресе әдебиетті), сауда мен ауыл шаруашылығын дамытты, бірақ Еуропаға қайта оралуға және Бразилияның тәуелсіздігінен кейін туындаған сарайлық интригаларды бақылауға мәжбүр болды. Ол бақытсыздыққа толы адам болды және 1826 жылы Абрилададан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Өмірінің соңында ол Бразилияның тәуелсіздігін мойындады (15 қараша 1825 ж.) және ұлы Педрудың Португалия тағына мұрагерлік құқығын қалпына келтірді. Өлер алдында ол Инфанта Изабел Мария төрағалық ететін регенттік кеңес тағайындады, ол корольдің таққа отыруына дейін елді басқаруға тиіс болды.

Азамат соғысына

Король Жоау VI-ның қазасы конституциялық дағдарысты тудырды, себебі оның заңды мұрагері, Педро ханзадасы Бразилия императоры еді. Абсолютистер үшін Бразилияның тәуелсіздігін жариялау жаңа мемлекет құрды, осылайша Педроның азаматтығын және таққа отыру құқығын жойды. Жоау өзінің қызы, ханшайым Изабел Марияны регент ретінде қалдырды. Принц Мигел либералдар үшін де қолайсыз таңдау болды; ол әкесін құлатуға жасаған бірнеше әрекеттері үшін жер аударылған еді және либералдар мен орташа топтың көпшілігі қорқынышпен қараған анасы, королева Карлотаның консервативті саясатын қолдады. Бразилияда Педро жаңа мемлекеті үшін де басқа да қиындықтарға тап болды; халық колониялық статусына және Португалияның анағұрлым кішкентай патшалығының саясаты мен экономикасына бағынуға қайта оралуға ниет білдірмеді. Бразилия конституциясы императорға екінші тәжді қабылдауға тыйым салды; осы факті Педроны Португалия мен Бразилияның арасынан таңдау жасауға міндеттеді. Жариялаудан кейін абсолютизмді қолдау демонстрациялары мен либерализмді қайта орнатуға бағытталған сәтсіз төңкерістер болды. Оқиғалар тізбегі Мигел бастаған абсолютизмнің жақтастары мен либерализмнің жақтастары арасындағы Либералдық соғыстарды бастады. Мигел өзінің ісіне халықаралық қолдау алуға тырысты, бірақ АҚШ және Мексика оның билігін мойындағанына қарамастан, британдықтардың қысымынан нәтиже шығармады. 1828 және 1834 жылдар аралығында прогрессивті либерализмді қолдаған күштер Мигелдің абсолюттік монархиясымен күресті. Портудағы либералдық көтеріліс, Педро де Соуза Холштейн (кейін Палмеланың 1-ші герцогы), Жоао Карлос Сальданха де Оливейра Даун (кейін Сальданханың 1-ші герцогы) және Антонио Жозе Северим де Норонха (кейін Терсейра герцогы) басшылығымен, Мигелдің күштерімен тез жеңіліске ұшырады, ал Азор аралдарындағы және Мадейрадағы ұқсас көтерілістер де сәтсіз аяқталды (либералдық күштер тек Терсейрадағы аумақты ұстап тұра алды).

Португалиядағы азаматтық соғыс

1830 жылы саяси жағдай өзгеріске ұшырады. Экономикалық дағдарыс кезінде бірнеше министрдің қызметтен босатылуынан кейін Педроның билігіне қарсы халықтың наразылығы оны 1831 жылдың 7 сәуірінде Бразилиядағы тәжін ұлы Педро II-ге беруге мәжбүр етті. 1833 жылдың маусым айында Портуда қоршауда қалған либералдар Терсейра герцогы басқаратын күшті Алгарвеге жіберді, оларға Чарльз Непьер басқаратын теңіз күштері қолдау көрсетті, ол Карлос де Понза есімімен танылды. Терсейра герцогы Фароға қонды және 1833 жылдың 24 шілдесінде Лиссабонды басып алу үшін Альентехо арқылы солтүстікке қарай жорық жасады. Осы уақытта Непьердің теңіз күштері Сент-Винсент мүйісі жанында абсолютисттік флотқа кездесіп, Сент-Винсент мүйісі шайқасында оларды жеңді. Либералдар Лиссабонды басып алып, Мигельдің Порту қаласын қоршауын тоқтатуға мүмкіндік алды. Тоғыз айлық тоқырау орнады. 1833 жылдың соңында Мария да Глория патшайым жарияланды, ал Педро регент болып тағайындалды. Оның бірінші әрекеті Мигельді қолдағандардың барлық мүлкін конфискациялау болды. Ол барлық діни ордендерді де таратып, олардың мүлкін конфискациялады, бұл әрекет Рим Папасымен достық қарым-қатынасты шамамен сегіз жылға, 1841 жылдың ортасына дейін үзіліске ұшыратты. Либералдар Португалияның ірі қалаларын – Лиссабон мен Портоны басып алды, онда олар орта тап арасында кең қолдауға ие болды. Ал абсолютистер ауылдық аймақтарды бақылады, онда олар аристократия мен шаруалар тарапынан қолдау алды. Мигелистерге қарсы операциялар 1834 жылдың басында қайта басталды және олар Асейсейра шайқасында жеңілді. Дегенмен, Мигель әскері әлі де есепке алынуға тиіс күш болып қала берді (шамамен 18 000 адам), бірақ 1834 жылдың 24 мамырында Эворамонте келісімінде Мигель Португалия тағына кез келген талаптан ресми түрде бас тартты, оған жылдық зейнетақы кепілдік берілді және Португалиядан қуылды, ешқашан қайта оралмады. Педро Конституциялық хартаны қалпына келтірді және көп ұзамай, 1834 жылдың 24 қыркүйегінде қайтыс болды, ал оның қызы Мария II Португалия тағына отырды.

The political climate began to change in 1830. Popular opposition to Pedro's reign in the aftermath of the dismissal of several of his ministers during a growing economic crisis forced him to abdicate his throne in Brazil in favor of his son, Pedro II, on 7 April 1831. In June 1833, the liberals, still encircled at Porto, sent out a force commanded by the Duke of Terceira to Algarve, supported by a naval squadron commanded by Charles Napier, using the alias Carlos de Ponza. The Duke of Terceira landed in Faro and marched north through Alentejo to conquer Lisbon on 24 July 1833. Meanwhile, Napier's squadron encountered the absolutist fleet near Cape Saint Vincent and decisively defeated it at the Battle of Cape St. Vincent. The liberals were able to occupy Lisbon, making it possible for them to repel the Miguelite siege in Porto. A stalemate of nine months ensued. Towards the end of 1833, Maria da Glória was proclaimed Queen regnant, and Pedro was made regent. His first act was to confiscate the property of all who had supported Miguel. He also suppressed all religious orders and confiscated their property, an act that suspended friendly relations with the Papal States for nearly eight years, until mid 1841. The liberals occupied Portugal's major cities, Lisbon and Porto, where they commanded a sizable following among the middle classes. Meanwhile, the absolutists controlled the rural areas, where they were supported by the aristocracy and the peasantry. Operations against the Miguelists recommenced in early 1834, and they were defeated at the Battle of Asseiceira. The Miguelite army, however, was still a force (about 18,000 men) to be reckoned with, but on May 24, 1834, at the Concession of Evoramonte, peace was declared under a convention by which Miguel formally consented to renounce all claims to the throne of Portugal, was guaranteed an annual pension, and was banished from Portugal, never to return. Pedro restored the Constitutional Charter and died soon after, on 24 September 1834, while his daughter assumed the throne as Maria II of Portugal

Тарихнама

Фернандес, Пауло Хорхе; Менсес, Филипе Рибейро де; Байоа, Мануэль. "XIX ғасырдағы Португалияның саяси тарихы", «Португалия тарихы журналы» (e JPH), 2003, 1(1) – онлайн.