Кіріспе

Угандалық канадалық қылмыскер

Джонсон Азига (1956 жылы туған) – Угандада туған канадалық азамат, бұрын Канаданың Онтарио штатындағы Гамильтон қаласында тұрған. Ол екі әйелді білдірмей ВИЧ жұқтырып, олардың қайтысынан кейін Канадада ВИЧ тарату арқылы бірінші дәрежелі кісі өлтіру қылмысы үшін айыпталған және сотталған алғашқы адам ретінде белгілі.

Өмірбаян

Азига Онтарионың Бас прокуратурасында жұмыс істеген. CBC News хабарлауынша, ол 1996 жылы ВИЧ-пен ауырып қалған. Ол кезде үйленген Азига диагнозды білетін әйеліне қорғану шараларын қолданды, бірақ көп ұзамай басқалармен жыныстық қатынасқа түсіп, ажырасып кетті. Ол 11 әйелмен қорғанышсыз жыныстық қатынаста болды, оларға өзінің ВИЧ-пен ауыратынын айтпады. Ол осы уақыт аралығында 50-100 жыныстық қатынаста болғанын мойындады, олардың барлығы ақ түсті. Ол өзінің құрбандарының көпшілігімен Гамильтон аймағындағы барлар мен клубтарда кездесті, олардың көбісі басқа ВИЧ-пен жұқтырған африкалық ер адамдармен қорғанышсыз жыныстық қатынаста болды. Олардың жетінің ВИЧ-пен ауыратынына кейін дәлелденді, ал екеуі 2003 жылдың желтоқсан айында және 2004 жылдың мамыр айында ЖИТС-тен қайтыс болды. Денсаулық сақтау қызметкерлері мен құқық қорғау органдары Азиганың ВИЧ-ті тарату үлгісін білген, бірақ белгісіз себептермен 2003 жылға дейін әрекет жасамаған. Канаданың бірнеше соты жыныстық қатынасқа қатысушысының ВИЧ-пен ауыратынына көз жеткізбеген адамдар жыныстық қатынасқа шынымен келісе алмайды деген шешім шығарды.

Тұтқындау және сотталу

Азига 2003 жылғы тамызда тұтқындалды. 2005 жылғы 16 қарашада Гамильтон судьясы Норман Беннетт Азиганы сотқа тартуға жеткілікті дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Оның сот күні бастапқыда 2007 жылғы мамырға белгіленгенімен, бірнеше рет кейінге жылдырылды. 2008 жылғы мамыр айында сот 2008 жылғы 6 қазанда басталатындығы жоспарланды. Азиганы сотқа тарту туралы шешімді Канаданың АИТВ/ЖҚС құқықтық желісінің директорының орынбасары Ричард Эллиот сынға алды, бұл шешімді «қайырлы емес» деп сипаттап, «АИТВ жұқтырған адамдарды әлеуетті қылмыскерлер ретінде қабылдауға әкелуі мүмкін, бұл дұрыс емес және әділ емес бейнелеу» деп мәлімдеді. Азига – басқа адамдарды ВИЧ жұқтырғанын біліп тұрып, оларға хабарламастан қылмыстық жауапкершілікке тартылған алғашқы канадалық. Ол қауіпті қылмыскер деп танылды. Алдыңғы бір істе, Онтарио штатының Лондон қаласында тұратын Чарльз Ссеньонга денеге ауыр зиян келтіру және салдарынан денеге зиян келтіруге қатысты қылмыстық абайсыздан жасалған қылмыс бойынша сотталды, бірақ ол сот шешімі шығарылмас бұрын менингиттен қайтыс болды. 1999 жылғы R. v. Cuerrier шешімінде Канада Жоғарғы соты қорғалмаған жыныстық қатынас арқылы басқаларды ВИЧ-қа ұқтырған адамдардың қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін екенін айтты, себебі жыныстық серігіне өзінің ВИЧ статусын жарияламауы – алаяқтық болып табылады. Азиганың соты 2008 жылғы қазан айында басталды. 2009 жылғы 4 сәуірде Азига Гамильтон жоғары сотында тоғыз ер және үш әйел кіретін қазылар алқасымен бірінші дәрежелі кісі өлтірудің екі қылмысы, ауыр сексуалдық шабуылдың он қылмысы және ауыр сексуалдық шабуылға талпыныстың бір қылмысы бойынша кінәлі деп танылды. Кісі өлтіру туралы айыптамалар Канада заңнамасына сәйкес, қорғалмаған жыныстық қатынас алдында адамның ВИЧ статусы туралы ақпарат бермеуі серіктің келісімін беруге мүмкіндік бермейтіндігінен туындады (өйткені олар ақылға қонымды адамды қайта қарастыруға итермелейтін ақпараттан әдейі айырылған), нәтижесінде жыныстық әрекет ауыр сексуалдық шабуылға айналады. Канада заңнамасына сәйкес, ауыр сексуалдық шабуылдың салдарынан болған кез келген өлім (яғни, ВИЧ/ЖҚС салдарынан қайтыс болған екі әйел) – бірінші дәрежелі кісі өлтіру болып есептеледі. Азига 25 жылға шартсыз бас бостандығынан айырылды, бұл Канадада бірінші дәрежелі кісі өлтіру үшін міндетті жаза. Азига сот шешіміне шағымдану ниетін білдірді.

Байланысты бейне

Ерекше баяндама: Сіздің ВИЧ статусыңызды заң бойынша ашуға міндетті болуыңыз керек пе?, CBC News: The Hour, 1 желтоқсан 2005.