Кіріспе
Американың жергілікті халықтарының әйелдері зорлық-зомбылыққа, сөзбен қорлаудан бастап дене күші қолданып жасалатын зиянға дейін, соның ішінде отбасылық және жыныстық шабуылдарға пропорционалды түрде көп ұшырайды. Мұндай бұзушылықтар оларға ұшыраған адамдарға ұзақ мерзімді зиян келтіріп қана қоймай, бүкіл қауымдастықта резонанс тудырып, әлеуметтік мәселелерді ушықтырады. Бір ұсыныс, жасалған қылмыстарды тергеуде тайпалық билікті қайта орнатуға баса мән береді, бұл стратегия қауымдастықта жауапкершілік пен әділдікті нығайтуға арналған. Белсенділер жергілікті емес еркектердің жергілікті немесе ұлттық заңдар бойынша жауапкершілікке тартылуын қамтамасыз ету үшін заңнамалық өзгерістерді талап етуде.
Халықаралық рақымшылық ұйымының "Әділетсіздіктің лабиринті" туралы баяндамасы
Халықаралық рақымшылық ұйымы "Әділетсіздіктің лабиринті: АҚШ-тағы жергілікті халықтың әйелдерін жыныстық зорлық-зомбылықтан қорғаудың нәтижесіздігі" атты есебінде жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендердің куәліктерін ұсынды. 2005 және 2006 жылдары Standing Rock Sioux резервациясында, Оклахома штатында және Аляскада жүргізілген бұл зерттеуде құрбандармен, тайпалық, штаттық және федералдық құқық қорғау органдарының қызметкерлерімен, прокурорлармен және тайпалық судьялармен сұхбаттасулар өтті. Есепте жергілікті әйелдердің шабуылдарына қатысты шағымданудан қорқулары, нәтижесінде хабарлау көрсеткіштерінің төмен болуы айтылды. Сондай-ақ, жақын туыстар тарапынан жасалған физикалық зорлық-зомбылықтың жоғары деңгейі көрсетілді, респонденттердің 55,5% өмірінде осы түбірдегі зорлық-зомбылыққа тап болған. Сауалнама жүргізілген жылға дейін әйелдердің 8,6% жақын туысының зорлық-зомбылығына ұшырағанын мәлімдеді. Аталған статистика бойынша, бұл адамдардың 83 пайызы, шамамен 3 миллион адам өмірінде қандай да бір зорлық-зомбылыққа ұшыраған. Бұл зорлық-зомбылық психологиялық қысымнан бастап, жақын серіктестердің физикалық зорлық-зомбылығына, қудалауға немесе жыныстық зорлық-зомбылыққа дейін жетеді. Бұл қауымдастағы әйелдер мен ерлердің екеуі де шамамен бірдей деңгейде зорлық-зомбылыққа ұшырайды, әйелдердің көрсеткіші 84,3 пайыз, ал ерлердің 81,6 пайызды құрайды. Дегенмен, әйелдер жыныстық зорлық-зомбылық пен қудалауға ерлерге қарағанда әлдеқайда көп ұшырайды. Өмір бойында зорлық-зомбылыққа ұшырау көрсеткіштері бойынша, америкалық үндістер мен Алясканың жергілікті халықтың әйелдері еуропалық әйелдерге қарағанда 1,2 есе көп, ал осы қауымдастың еркектері еуропалық еркектерге қарағанда 1,3 есе көп зорлық-зомбылыққа ұшырайды. Американың үнді және Алясканың жергілікті халықтың әйелдерінің бес әйелдің екеуінен астамы осы зорлық-зомбылықтың салдарынан дене жарақатын алған, ал шамамен жартысы медициналық және заңдық көмекке мұқтаж болған. Олардың үштен бірінен астамы осы қызметтерді алу мүмкіндігіне ие болмады. Зорлық-зомбылық құрбандарының көпшілігі басқа нәсілдегі адамдар жасаған зорлық-зомбылық әрекетіне бір рет болса да тап болды. Бұл көрсеткіш әйелдер үшін 97 пайыз, ал ерлер үшін 90 пайызды құрайды, ал американдық үндістер немесе Алясканың жергілікті халықтарынан зорлық-зомбылық көргендердің саны азырақ. Бұл федералдық деңгейде мойындалған тайпалардың өздерінің тайпалық жерлерінде жасалған қылмыстар үшін еуропалық емес адамдарды соттауға құқығын қолдауға негіз болады, бұл құқық соңғы кезде ғана мойындалды.
"Тілдік жыныстық зорлық-зомбылық қызметі" бағдарламасы
Tribal Sexual Assault Services Program (TSASP) - бұл АҚШ Әділет министрлігі басқаратын, тайпалық қауымдастықтардағы жыныстық шабуылдың құрбандарына көрсетілетін қызметтерді жақсарту және кеңейтуге бағытталған бастама. Бағдарламаның ауқымы кең, ол Үндістан және Алясканың туысқан тайпаларының ауылдарын қамтиды. TSASP жобалары жыныстық шабуылға ұшыраған құрбандарға тікелей қызметтер көрсету үшін жасалған, мысалы, дағдарысқа араласу, медициналық және сот процедураларында сүйемелдеу, кеңес беру және басқа да қолдау қызметтерін ұсыну. Бағдарлама сонымен қатар тайпалардың, тайпалық ұйымдардың және коммерциялық емес тайпалық ұйымдардың жыныстық шабуыл құрбандарының қажеттіліктеріне тиімді және сезімтал жауап беру қабілетін арттыруды мақсат етеді. 2004 жылғы Әділет министрлігінің 1992-2002 жылдардағы деректерді пайдаланған есебінде Американың 12 және одан жоғары жастағы жергілікті халқы жылына 5900 жыныстық шабуылға ұшырайтыны анықталды. Есепте сонымен қатар АҚШ-тағы туысқан халықтардың зорлауға/жыныстық шабуылға ұшырау ықтималдығы басқа нәсілдерге қарағанда екі есе жоғары екені көрсетілді. Әрбір екінші американдық үнді әйелінің жартысына жуығы жақын серігінен зорлық-зомбылық, физикалық зорлық-зомбылық немесе қудалауды бастан өткерген, ал әр үшінші үнді әйелі өмірінде бір рет зорлаудың ауыртпалығын сезінеді. Сонымен қатар, кейбір резервацияларда американдық үнді әйелдерінің өлтірілу көрсеткіші ұлттық орташа көрсеткіштен он еседен астам. "Барлық Қызыл Ұлттардың Әйелдері" (WARN) – американдық үнді әйелдеріне әсер ететін мәселелерге арналған белсенді топ. WARN 1974 жылы құрылған. "Mending the Sacred Hoop" – американдық үнді әйелдеріне қарсы зорлық-зомбылық мәселелерін шешетін коммерциялық емес ұйым. Бұл зорлық-зомбылықтың көп бөлігі жыныстық зорлық-зомбылықты қамтиды.