Ирландиялық тұқымды жылқы: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Жылқы тұқымы

Ирландиялық тартылған жылқы – Ирландияның ұлттық жылқы тұқымы, негізінен шаруашылық жұмыстары үшін өрбіген. Бүгінде олар таза қанды және жылы қанды жылқылармен будандастыру арқылы кеңінен танымал, осылайша ең жоғары деңгейдегі сайыстар мен тосқанаудан өтуде өте жақсы нәтижелер көрсететін танымал ирландиялық спорттық жылқыларды (кейде ирландиялық тартылған спорттық жылқылар деп те аталады) тудырады.

Тарих

Ирландтық суға қатысты жазбалар 18 ғасырға дейін жетеді. Бұл тұқым сол кездегі кең таралған ирландтық хоббисінің 12 ғасырғы аңгло-нормандық соғыс жылқыларымен, 16 ғасырғы испан армадасы кемелерінен құлаған ибериялық тұқымдарымен, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Клайдсдейл және толыққанды жылқылармен, сондай-ақ жергілікті Коннемара понилерімен селекциялық жұмыс жүргізілуі нәтижесінде пайда болды деп саналады. Ауыр жүк тасымалдау үшін қолданылатын Клайдсдейлдермен будандастыру кейбір аймақтарда сәл ірі денелі жануарлардың пайда болуына әкелді, бірақ бұл төзімділік пен анатомиялық құрылыс есебінен болды; толыққанды жылқының қаны енгізілуі арқасында бұл кемшіліктер жойылды. Ирландтық суға қатысты жылқылардың тегі кем дегенде 20 ғасырдың басынан бері тіркеліп келеді, осыдан кейін үкімет 1907 және 1911 жылдары аттар мен биелерді тіркеуді енгізді, олардың тексерулерінен өтуі және оларға субсидиялар берілді. 1917 жылы Ауыл шаруашылығы министрлігі тұқымдық кітапты ашты, онда 375 бие және 44 ат тіркелді. Бірінші дүниелік соғыста одақтас әскерлерде оларды пайдалану үлкен шығынға әкелді, ал 20 ғасырдың механикаландырылуы олардың шаруашылық және көлік жылқысы ретіндегі дәстүрлі қолданылуының азаюына себеп болды. Көптеген жануарлар сойысқа жіберілді және асыл тұқымды мал өсіру үшін шетелге жөнелтілді. 1979 жылы Ұлыбританияда филиал ашылды. 1976 жылы "Bord na gCapall" атты жылқы кеңесі құрылды (кейіннен 1993 жылы Ирландия жылқы кеңесі ретінде қайта құрылды), елде толыққанды емес жылқыларды өсіруді және пайдалануды дамыту мақсатында. Сол жылдың қараша айында Ирландиялық суға қатысты жылқы қоғамының мүшелері Ирландиялық суға қатысты жылқы қауымдастығын құрды. Халықаралық деңгейде бұл тұқымға қызығушылықтың артуы Канада, АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландия сияқты көптеген елдерде ирландтық суға қатысты қоғамдар мен тіркелімдердің құрылуына әкелді. 2011 және 2012 жылдары Ирландия, Ұлыбритания және Канада өкілдері өздерінің тұқымдық стандарттары мен тексеру критерийлерін үйлестіруге келісті. Ирландтық суға қатысты жылқының спорттық жылқы өндірісі үшін негізгі жануар ретінде танымалдылығы тұқымды екінші рет қауіпке ұшыратты. Көптеген ирландтық суға қатысты биелер тұқымдық топқа толыққанды алмастырушыны өндіре алмайды. Шоу-саңғыда секіруге қабілеттілік үшін агрессивті селекция негізгі қорды әлсіретті, ал бірнеше танымал өнімділік сызықтарына инбридинг тұқымның генетикалық әртүрлілігіне қауіп төндірді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы комитеті ирландтық суға қатысты жылқыны "қорғалатын" тұқым деп санайды. 2009 жылы бұл тұқым American Livestock Breed Conservancy's Rare Breed Conservation Priority List-те "бақылауда" санатына көтерілді. Ирландиялық суға қатысты жылқы қоғамы Ирландия Корольдік қоғамының қолдауымен және Ирландия мал шаруашылығы федерациясының техникалық көмегімен генетикалық әртүрлілікті жақсарту және ирландтық суға қатысты тұқымның негізгі ерекшеліктері болып табылатын дәстүрлі тұқымдық қасиеттерді сақтау үшін селекциялық жоспар бойынша зерттеулерді бастады. Кейіннен басқа тіркелімдер де осы жолға түсті. Horse Sport Ireland тұқымдық кітабында негізінен ирландтық спорттық жылқы ретінде тіркелген, бірақ ирландтық суға қатысты стандартқа сәйкес келетін жылқыларды тану үшін қосымша бөлім бар.

References to the Irish Draught date back as far as the 18th century. It is believed that the breed was developed when the then common Irish Hobby was successively bred with 12th century Anglo Norman war horses, Iberian breeds from the 16th century Spanish Armada shipwrecks, Clydesdale and Thoroughbred stallions in the late 19th and early 20th centuries and local Connemara ponies. Crossbreeding with Clydesdales, which were used in some areas for heavier haulage, resulted in a taller animal, but at the cost of stamina and conformation; these qualities were negated by the introduction of Thoroughbred blood. Irish Draught Horse pedigrees had been recorded since at least the start of the 20th century, when the government introduced registration for stallions and mares in 1907 and 1911 respectively, subject to inspections of the animals, and offering subsidies towards this. The stud book was opened by the Ministry of Agriculture in 1917, establishing a foundation stock of 375 mares and 44 stallions. Their use in the Great War in the allied military led to large losses, and the mechanization of the 20th century saw a decline in their traditional use as farm and carriage horses. Large numbers were sent to the slaughterhouse and abroad for use in breeding. with an external branch in Great Britain emerging in 1979. A horse board, Bord na gCapall, was also founded in 1976 (later resurrected as the Irish Horse Board in 1993), in order to promote the breeding and use of horses other than Thoroughbreds in the country. In November of the same year, the Irish Draught Horse Breeders Association was formed by members of the Irish Draught Horse Society. Increased interest in the breed internationally has led to the formation of Irish Draught societies and registries in many countries, including Canada, the US, Australia and New Zealand. In 2011 and 2012, the representative bodies of Ireland, Great Britain and Canada agreed to harmonize their breed standard and inspection criteria. It is the Irish Draught's popularity as a foundation animal for the production of sport horses that has put the breed at risk a second time. Many Irish Draught mares never produce a purebred replacement for the herd. Aggressive selection for show jumping characteristics has degraded the foundation stock, and inbreeding to a few popular performance bloodlines has further endangered the genetic diversity of the breed. The Irish Draught is considered an "endangered maintained" breed by the Food and Agriculture Committee of the United Nations. In 2009, the breed was upgraded to the "Watch" category on the American Livestock Breed Conservancy's Rare Breed Conservation Priority List. The Irish Draught Horse Society of Ireland, with support from the Royal Dublin Society and technical assistance from the Irish Cattle Breeding Federation, have spearheaded research into a breeding plan to improve genetic diversity, and to maintain the traditional breed traits that are the defining characteristics of the Irish Draught breed. with other registries later following suit. There is also a supplementary section in the Horse Sport Ireland studbook in order to recognise horses which may be primarily registered as Irish Sport Horses, but conform to the standard of the Irish Draught.

Сипаттамалары

Тұқым стандартын әр елде тиісті тіркеуші анықтайды, бірақ елдер арасында стандарттарды үйлестіруге күш-жігер жұмсалды. Ирландиялық тартылған жылқы өсірушілер қауымдастығы анықтаған және Ұлыбританияның ұқсас ұйымы қолдайтын тұқым стандарты бойынша, жылқының бойы идеалды жағдайда белгілі бір шекте болуы керек, ал аяқ сүйектері мықты, таза және жалпақ болуы тиіс, олардың ұзындығы шамамен 23 см (9 дюйм) болуы керек. Басы ауыр болмай, маңдайы кең, жақ сүйектері арасында және "меңделі" көздерінде жақсы кеңістік болуы керек. Мойны жеткілікті ұзын және дұрыс пішінделген болуы керек. Жылқының қақырығы анық көрінуі керек. Тырнақтары қатты, сау, қорапша емес, тым үлкен немесе жалпақ болмауы керек. Кеудесі терең, арт жағы ұзын және бірте-бірте төменге қарай бағытталған болуы керек. Жылқының қозғалысы белсенді, күшті, түзу және еркін болуы керек, ауыр немесе баяу болмауы керек, иықтары иілгіш және бос болуы керек. Көк, қоңыр, сұр, қасқыр, қара және құмдық сияқты көптеген түстерге рұқсат етіледі. Шамадан тыс ақ дақтар ұнатуға жарамайды. Олардың ұрпақтары тұқымды жақсартуға жарамсыз.

Қолданылуы

Ирландиялық тұқымдық жылқылар көбінесе жоғары сапалы спорттық жылқы алу үшін таза қанды және жылы қанды жылқылармен будандастырылады. Бұл будандастырылған жылқы Ирландия спорттық жылқысы (немесе АҚШ-та Ирландиялық тұқымдық спорттық жылқысы) деп аталады. Ирландия спорттық жылқысына деген сұраныс, жарыстарда қолдану үшін жылқыларды экспорттаудың дамуына себеп болды. Таза қанды ирландиялық тұқымдық жылқы да жарыс, көрмелерде және аңшы ретінде, сондай-ақ мінез-құлқы мен күшіне байланысты полицияда атқа мініп жүруге кеңінен қолданылады.