Кіріспе
Албандық әскери лидер және коммунист саясаткер Хахи Ллеши (1 мамыр 1913 – 1 қаңтар 1998) – 1953 жылдан 1982 жылға дейін Албания Халық Социалистік Республикасының Халық Ассамблеясы Президиумының төрағасы қызметін атқарған албандық әскери лидер және коммунист саясаткер.
Haxhi Lleshi (1 May 1913 – 1 January 1998) was an Albanian military leader and communist politician who served as the Chairman of the Presidium of the People's Assembly of the People's Socialist Republic of Albania from 1953 to 1982.
Өмірбаян
Ол солтүстік орталық Албанияның Дибр қаласында сүннит мұсылман албан отбасында дүниеге келген. 1920 жылдары ол отанында қойшы болып жұмыс істеді. 1922 жылы Зогистік қозғалысқа қарсы күрестің бір бөлігі ретінде Ллеши отбасы Югославия Корольдігіне қашып кетті, онда олар Дебарға, кейін Дебар маңындағы Банжиштеге қоныстанды. 1926-1931 жылдары ол бастауыш мектепте оқыды, содан кейін албан тіліндегі гимназияда, ал екінші және үшінші сыныптарда серб-хорват тілінде оқыды. Италияның Албанияға басып кіруімен Ллеши және оның эмигрант досы Мыслим Пеза Албанияға жіберілді. Ллеши югославиялықтардан қаржылық көмек алды, оның бір бөлігі Албаниядағы итальяндықтарға қарсы шашыраңқы әрекеттерді қаржыландыруға жұмсалды; ең танымал – «Пезаның отряды» деп аталған партизандық бөлімше. Германияның Югославияға басып кіруі қарсаңында, югослав армиясының қолдауымен, көптеген жартылай әскери топтар (көбінесе албандар) шекараны кесіп өтіп, Шкодра және Поградец (Қафе-Тхане) маңындағы итальяндық позицияларына нашар ұйымдасқан және дайындықтан өтпеген күйі шабуыл жасады. Хахи Ллеши 200 адамды бастап, оның інісі Акиф Ллеши 100 адамды бастап (екеуі де полковник Гойко Йовановичке есеп берді), шекараны кесіп өтіп, Острен-и-Вогелден Бллатеге дейін орналасты. 1953 жылдың 1 тамызында Ллеши Албания Халық Ассамблеясы Президиумының төрағасы болды, бұл лауазым президент лауазымымен теңестірілді. Ол Албанияның бас хатшысы Энвер Ходжа мен премьер-министр Мехмет Шехудан кейінгі үшінші ең ықпалды адам болды. Ллеши билікте болған кезде Албания ең тәуелсіз коммунистік мемлекеттердің бірі ретінде танылды, өйткені ол Кеңес Одағымен қарым-қатынасын үзді, Қытай Халық Республикасының одақтасы болды, содан кейін 1970 жылдары Қытаймен де қарым-қатынасын үзді. Ллеши 1982 жылдың 22 қарашасында, шамамен 30 жыл қызмет еткеннен кейін, Ходжа үкіметті қайта құрған кезде Президиум төрағасы лауазымынан кетті. Ходжа үш жылдан кейін қайтыс болды, ал 1990 жылдардың басында коммунистік режим құлады, бірақ Ллеши Албанияда өмір сүруін жалғастырды. 1995 жылдың 13 ақпанында Албания президенті Сали Бериша коммунистік режимнің басшыларына берілген барлық наградалар мен құрметті атақтарды жою туралы N 1018 жарлығына қол қойды. Бұл шешім Енвер Ходжаға (өлгеннен кейін), Нехмие Ходжаға (өмір бойы), Хисни Капоға (өлгеннен кейін), Шефкет Печиге (өмір бойы), Гого Нушиге (өлгеннен кейін), Спиро Колекаға (өмір бойы), Хаки Тоскаға (өлгеннен кейін), Хахи Ллешиге (өмір бойы) қатысты. Осылайша Ллеши «Халық Батыры» атағынан айырылды. Көппартиялық сайлаулардан кейін Ллеши парламентке қайта сайланды, бірақ 1996 жылы «геноцид және адамзатқа қарсы қылмыс» тақырыбы бойынша Сигуримидің жоғары лауазымды қызметкерлері сотқа тартылды. Сот үкімдері қатал болды, оның ішінде өлім жазасы да қарастырылды, бірақ жақын арада айыптаулар жеңілдетілді. 83 жастағы Хахи Ллеши өмір бойына бас бостандығынан айырылды, бірақ бір айдан кейін, 1996 жылдың 24 шілдесінде, жасы мен денсаулығын ескере отырып, кепілдікпен босатылды. 1998 жылы ол табиғи себептерден қайтыс болды.
On the eve of the German invasion of Yugoslavia, several paramilitary units (mostly Albanians) backed by the Yugoslav army crossed the border and attacked the Italian positions, badly organized and prepared, in two directions: near Shkodër and near Pogradec (Qafë Thanë). Haxhi Lleshi, leading 200 men, together with his uncle Aqif Lleshi, leading 100 men (both reporting to colonel Gojko Jovanović), crossed the border and positioned from Ostren i Vogël to Bllatë. On 1 August 1953, Lleshi became Chairman of the Presidium of the People's Assembly of Albania, a post equivalent to that of president. He was nominally the third most powerful man in Albania, behind general secretary Enver Hoxha and prime minister Mehmet Shehu. During Lleshi's time in power, Albania became known as one of the most independent communist nations, as it feuded with the Soviet Union, became an ally of the People's Republic of China, and then feuded with China in the 1970s. Lleshi retired from his position as chairman of the Presidium on 22 November 1982, after nearly 30 years in office, when Hoxha reshuffled the government. Hoxha died three years later, and during the early 1990s, the communist regime fell, but Lleshi continued to live in Albania. On 13 February 1995, President of Albania Sali Berisha issued decree N. 1018 – on the abolition of all awards and honorary titles awarded to the leaders of the communist regime. This decision affected Enver Hoxha (posthumously), Nexhmije Hoxha (lifetime), Hysni Kapo (posthumously), Shefqet Peçi (lifetime), Gogo Nushi (posthumously), Spiro Koleka (lifetime), Haki Toska (posthumously), Haxhi Lleshi (lifetime). Thus, Lleshi was stripped of the title of People's Hero. Although Lleshi was re elected in the parliament after the fall of the in the multi party elections, In 1996, a group of high ranking Sigurimi functionaries were brought to trial on charges of "genocide and crimes against humanity." The sentences were harsh, including the death penalty, but soon the charges were softened. 83 year old Haxhi Lleshi was sentenced to life imprisonment, but a month later, on 24 July 1996, he was released on bail, taking into account age and health
In 1998, he died from natural causes.