Кіріспе

6 ғасырдағы Ұлыбританиядағы шайқас

Арфдеридд шайқасы (сонымен қатар Ардеридд деп те аталады) 573 жылы ортағасырлық Ұлыбританияда болған, деп «Annales Cambriae» хабарлайды. Қарсыласатын әскерлер бірнеше ежелгі уэльс деректерінде көрсетілген, бірақ олардың арасында қарама-қайшылықтар бар, бұл бірнеше одақтас әскерлер қатысқан болуы мүмкін. Басты қарсыластары Гвендолеу ап Сеидио және Пердур мен Гурги князьдері немесе Стратклайд патшасы Риддерх Хейл болған сияқты. Гвендолеу шайқаста жеңіліп, қаза тапты. Оның ақыны, Мэрдин Уилт, есінен шығып, орманға қашқан деген аңыз бар. Ол Артур дәуіріндегі Мерлин кейіпкерінің тегінің бірнеше нұсқаларының бірі. Уэльс триадалары бұл шайқасты Камлан шайқасы мен Ағаштар шайқасымен бірге «Британия аралының үш нәтижесіз шайқасы» деп атайды. 14 ғасырдың шежірешісі Джон Фордунның «Chronica Gentis Scotorum» еңбегінде шайқас Лиддел мен Карваннок арасындағы жазықта болғаны айтылады. В. Ф. Скэн бұл орынды Англияның солтүстік-батысындағы Камберленд (қазіргі Камбрия) графтығындағы Лонгтаун қаласының жанындағы Артурет деп анықтады.

Уэльстік әдебиет пен мифологияда

Арфдеридд шайқасы көптеген ортағасырлық Уэльс мәтіндерінде, соның ішінде Уэльс триадаларында (Триоэдд Йнис Прайдейн) және Гергесттің Қызыл кітабында (Ллифр Кох Гергест) бірнеше рет еске алынады. Уэльстік триадалар Гвендолеудің әскери тобын «Британия аралының үш адал әскери тобының» бірі деп атайды, сондай-ақ олар «олардың мырзасы қаза болғаннан кейін екі апта мен бір ай бойы шайқасты жалғастырды» дейді. Дреон Батылдың «Арфдериддтің Дикіндегі» серігі «Үш асыл серіктің» бірі деп аталады, ал Британияның үш «Ат жүгі» тізімінде Гурги, Передур, Дунавд Стойт және Синфелин Дрюсглиді Корван атты жылқы тасыған, бұл оларға Гвендолаудың және оның (атты) әскерлерінен келіп жатқан шаң бұлттарын («жауын тұманы») көруге мүмкіндік берген. Кармартеннің Қара кітабының (Llyfr Du Caerfyrddin) алғашқы әніндегі Мэрдин мен Талисиннің әңгімесі шайқасқа жиі сілтеме жасайды және қақтығыста күрескен көптеген жауынгерлердің есімдері айтылады: Седфил, Кадфан, Мельгвон, Эрит, Грит, Бран, Мелган, Рис, Синэлин, Синдур, Элиффердің ұлдары және Дьюэл Фаб Эрбин. Тағы бір «Еңбек ағаштары» атымен белгілі өлеңде Мырдин Каледония орманына қашқанға дейін шайқаста алтын мойынсағай кигендігі айтылады, ал «Гвин ап Нудтың әңгімесі» және «Гвидно Гаранхир» өлеңінде мифологиялық психопомпа Гвин ап Нуд «жырдың тірегі, Сейдаудың ұлы Гвендолеудің қаза болған жерінде, онда қарғалар қанға айқайлаған» деп көрсетілген.