Кіріспе
Азаматтық іс бойынша сотталушының бала тууына себепкер болғандығы туралы талап. "Жаман өмір" – ауыр мүгедектігі бар баланың (баланың заңды өкілі арқылы) баланың тууына жол бермегені үшін бір адамға қарсы сотқа жүгіну құқығы. Әдетте, бала мен оның ата-анасы жүктілік кезінде мүгедектік туралы немесе жүктілік алдындағы генетикалық бейімділік туралы ақпарат бермегені үшін дәрігерге немесе ауруханаға шағымданады. Егер анасы бұл ақпаратты білген болса, аборт жасаған болар еді немесе мүлдем бала тудырмауды таңдаған болар еді. "Жаман өмір" термині кейде дәрігерлер немесе ауруханалар науқастың өмірінің соңына қатысты нұсқауларын орындамағандықтары (мысалы, MOLST немесе POLST) және науқасты қалағаннан ұзақ өмір сүргізіп, қажетсіз және қаламаған азапқа себеп болған жағдайларды сипаттау үшін қолданылады. Алайда, екеуінің арасындағы шатасу түсінікті және оңай түсіндіріледі. "Жаман өмір" және "жаман тіршілік" талаптары адам өмірінің екі шетінде туындайды, бірақ олардың екеуі де бірдей өтемақы іздейді: "қажетсіз өмірге" байланысты ақшалай залал өтеуі. 1982 жылы туалымдық саңыраулыққа қатысты істе Калифорния Жоғарғы соты баланың "жаман өмірге" байланысты сотқа жүгіну құқығын мойындаған алғашқы штаттық жоғарғы сот болды, бірақ сол шешімде баланың өтемақысын арнайы залалдармен шектеді. Бұл ереже бала объективті дәлелденген экономикалық залалдарды өтеуге құқылы, бірақ субъективті "ауырсыну мен қайғы" сияқты жалпы залалдарды өтеуге құқылы емес, яғни мүгедек өмірдің толық тәжірибесі үшін дене және/немесе ақыл-ойының сау болуымен салыстырғанда ақшалай өтемақы ала алмайды. Калифорния Жоғарғы сотының 1982 жылғы шешімі, өз кезегінде, Curlender v. Bio Science Laboratories (1980) ісі бойынша Калифорния апелляциялық сотының маңызды шешіміне негізделген. Curlender ісінде ата-аналар генетикалық сынақтардың сенімділігі туралы кінәлілердің мәлімдемелеріне сүйеніп, амниоцентезден бас тартқаннан кейін Tay-Sachs ауруымен туылған балаға қатысты. Curlender шешімінен ең танымал үзінді мынадай: Curlender "жаман өмірге" байланысты іс-қимыл жасауға рұқсат берген алғашқы апелляциялық шешім емес – ол Нью-Йорктің аралық апелляциялық сотының 1977 жылғы шешімі де осындай ұстанымды қолдағанын атап өтті және бір жылдан кейін сол штаттағы жоғарғы сот оны дереу жоққа шығарды. Алайда, Curlender кейінірек жоққа шығарылмаған алғашқы апелляциялық шешім болып табылады. Басқа юрисдикциялардың көпшілігі, АҚШ-тың барлық штаттарынан (Калифорния, Мэн, Нью-Джерси және Вашингтоннан басқа), Англия және Уэльс, Онтарио және Австралиядан басқа, "жаман өмірге" байланысты іс-қимыл жасауға рұқсат беруден бас тартты. Германияда Федералды Конституциялық сот "жаман өмірге" байланысты талаптарды конституциялық емес деп жариялады. Сот мұндай талап мүгедек адамның өмірі мүгедек емес адамның өмірінен кем бағалы дегенді білдіреді деп түсіндірді. Сондықтан, өмірге келтірілген зиянды өтеу туралы талап Германияның Негізгі заңының бірінші бабында жазылған адамның қадір-қасиеті қағидасын бұзады. Дегенмен, Германия Федералды соты зардап шеккен отбасыларға баланың күнкөріс шығындары түрінде өтемақы беру туралы бұрынғы тәжірибесін сақтап қалды. Ол бұл зиянды өтеу баланың өмір сүруіне емес, ата-ананың алимент төлеуге қатысты экономикалық міндеттемелеріне қатысты екенін атап өтті. Бұл шешім 1998 жылы Конституциялық сот тарапынан қолдау тапты, баланың өмір сүруі мен ата-ананың алимент төлеу міндеті арасындағы айырмашылыққа қарамастан, баланы адам ретінде тану I GG-нің 1-бабында ата-аналардың осындай міндеттемелерді жүктемеуді қарастырмайды. 2005 жылы Нидерланд Жоғарғы соты Нидерландтағы алғашқы "жаман өмірге" қатысты істе "жаман өмірге" байланысты талапты толық қолдады.
Wrongful life is the name given to a cause of action in which someone is sued by a severely disabled child (through the child's legal guardian) for failing to prevent the child's birth. Typically, a child and the child's parents will sue a doctor or a hospital for failing to provide information about the disability during the pregnancy, or a genetic disposition before the pregnancy. Had the mother been aware of this information, it is argued, she would have had an abortion, or chosen not to conceive at all. The term "wrongful life" is also sometimes applied to what are more accurately described as wrongful living claims alleging that doctors or hospitals failed to follow a patient's end of life directive (for example, a MOLST or POLST) and kept the patient alive longer than preferred, thereby causing unnecessary and unwanted suffering. However, the confusion between the two is understandable and readily explained. Although wrongful life and wrongful living claims arise at opposite ends of the human lifespan, they are related in the sense that both types of claims seek the same relief: a judgment awarding monetary damages for "unwanted life." In a 1982 case involving hereditary deafness, the Supreme Court of California was the first state supreme court to endorse the child's right to sue for wrongful life, but in the same decision, limited the child's recovery to special damages. This rule implies that the child can recover objectively provable economic damages, but cannot recover general damages like subjective "pain and suffering"—that is, monetary compensation for the entire experience of having a disabled life versus having a healthy mind and/or body. The Supreme Court of California's 1982 decision, in turn, was based on the landmark California Court of Appeal decision in Curlender v. Bio Science Laboratories (1980). The Curlender decision involved a child who was allegedly born with Tay–Sachs disease after the parents relied upon the defendants' representations about the reliability of their genetic tests in refraining from proceeding with amniocentesis. The most famous passage from the Curlender opinion is as follows:
Curlender was not the first appellate decision to authorize a cause of action for wrongful life—it noted that a 1977 decision of the intermediate appellate court of New York had taken the same position, and was promptly overruled by the highest court of that state a year later. However, Curlender stands as the first such appellate decision which was not later overruled. Most other jurisdictions, including all U. S. states except California, Maine, New Jersey, and Washington, England and Wales, Ontario, and Australia, have refused to allow the wrongful life cause of action. In Germany, the Federal Constitutional Court declared wrongful life claims unconstitutional. The court reasoned that such a claim implies that the life of a disabled person is less valuable than that of a non disabled one. Therefore, claiming damages for one's life as such violates the human dignity principle codified in the first article of the German Basic Law. Nevertheless, the German Federal Court stuck to its previous practice of granting to suffered families indemnification in form of living expenses for a child. It emphasized that damages referred to did not imply the existence of the child by itself but the economical obligation of parents to pay maintenance. It was finally upheld by the Constitutional Court in 1998, stating no matter what was the difference between existence of a child and parents' obligation to pay maintenance in terms of damage, because the recognition of a child as a person after Art. 1 I GG did not lay on the undertaking that obligation by parents. In 2005, the Dutch Supreme Court fully upheld a wrongful life claim in the Netherlands' first wrongful life case ever.
Этика
Адам құқықтары саласындағы «өмірге қатысты заңсыз талаптар» жаңа бағыт болғандықтан, дәрігерлер мен ғалымдар медициналық этикада олардың орны туралы бір пікірге келе алмады. Басқалар бұл талаптарды тұжырымдық тұрғыдан сынға алып, жоқ адамдарға қатысты құқықтар мен міндеттердің болу мүмкіндігін күмәндандырды.