Кіріспе

Маршалл Говард Берман (24 қараша 1940 жыл - 11 қыркүйек 2013 жыл) – американдық философ және марксистік гуманист жазушы. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде және Нью-Йорк қалалық университетінің аспирантуралық орталығында саяси философия мен қала құрылысын оқытып, саяси ғылымдардың еңбегі сіңген профессоры болды.

Өмір және жұмыс

Маршалл Берман 1940 жылғы 24 қарашада Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Балалық шағын ол кезде Оңтүстік Бронкстің еврейлер көп тұратын Тремонт ауданында өткізді. Оның ата-анасы Бетти және Мюррей Берман (екеуі де Шығыс Еуропадан келген еврей иммигранттарының балалары) Betmar Tag and Label Company компаниясының иелері болды. 1955 жылдың күзінде әкесі 48 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды, ал отбасы Бронкстің Кингсбридж ауданына көшкеннен кейін көп ұзамай осы оқиға болды. Берман Бронкс ғылымдарына арналған жоғары мектепте оқыды, Колумбия университетінің түлегі болды, Оксфорд университетінде бакалавр дәрежесін алды, онда ол сэр Исайя Берлиннің шәкірті болды. Берман 1968 жылы Гарвард университетінде философия докторы ғылымын қорғады. 1968 жылы Сити колледжінде жұмыс істей бастады және өмірінің соңына дейін сабақ берді. Ол Dissent журналының редакциялық алқасының мүшесі болды және The Nation, The New York Times Book Review және Village Voice басылымдарына тұрақты түрде мақала жазды. "Марксизмдегі оқиғалар" еңбегінде Берман 1959 жылы Колумбия университетінің студенті кезінде Карл Маркстің 1844 жылғы "Экономикалық және философиялық қолжазбаларын" кездейсоқ тауып, оның өзіне аян болғанын және шабыттандырғанын, сондай-ақ оның болашақ еңбектерінің негізі болғанын айтады. Осы жеке стиль оның шығармаларында сақталған, тарихи үрдістерді жеке бақылаулармен және нақты жағдайларға байланысты ойлармен байланыстырады. Берман ең белгілі "Барлық қатты нәрсе ауаға айналады" кітабымен танымал. Оның басқа кітаптары: "Нақтылық саясаты", "Марксизмдегі оқиғалар", "Қалада: Таймс-сквердегі бір ғасырлық көрініс" (2006). Оның соңғы жарияланымы "Коммунистік манифест" кітабының Penguin Classics басылымына жазған "Кіріспесі" болды. 2000 жылдары Берман Брайан Бергермен бірлесіп "Нью-Йорк шақырады: Блэкауттан Блумбергке дейін" атты антологияны редакциялады және оған кіріспе мақаласын жазды. Берман сонымен қатар Рик Бернстің "Нью-Йорк" атты сегіз бөлімді деректі фильміне қатысты. 2013 жылғы 11 қыркүйекте жүрек талмасынан қайтыс болды. Досы және әріптес жазушы Тодд Гитлиннің айтуынша, Берман өзінің сүйікті Үстіңгі Батыс жағындағы Metro Diner мейрамханасының бірінде тамақ ішіп отырғанда жүрек талмасына ұшырады.

Қазіргі заман және модернизм

20 ғасырдың ортасынан соңына дейін философиялық дискурс қазіргі заман мәселелеріне және қазіргі заман жағдайына қатысты мәдени көзқарастар мен философияларға бағытталды. Берман постмодернистік философияларға қарсы тұру үшін модернизмнің өзіндік анықтамасын ұсынды. Басқалары қазіргі заманғы өнер мен ойдың ерекше формалары модернизмнің алуан түрлі сезімталдықтарынан өзгеше қадам жасап, өзін "постмодерн" деп атауға лайық деп санайды. Мен осы қарама-қайшы, бірақ толықтыратын таластарға жауап беру үшін осы кітаптың басында қарастырылған заманауилық көзқарасын қайта қарастыруға тырысамын. Заманауи болу – жеке және қоғамдық өмірді құйын ретінде сезіну, өз әлемің мен өзіңнің мәңгілік ыдырау мен жаңару, қиындықтар мен қайғы, беймәлімдік пен қайшылықта болу: барлық берік нәрсенің ауаға айналатын ғаламның бір бөлігі болу. Модернист болу – құйынның ішінде өзіңді үйдің иесі сезіну, оның ырғағын қабылдау, оның ағымдарында шындықтың, сұлулықтың, еркіндіктің, әділдіктің формаларын іздеу, оның құштар және қауіпті ағынының мүмкіндіктерін пайдалану. Берманның модернизмге деген көзқарасы постмодернизмге қарсы келеді. Шарль Бодлердің сөзін қайталап, Мишель Фуко заманауилық көзқарасын "қазіргі заманның ирониялық қаһармандығы" деп анықтады. Берман постмодернизмді жансыз және үмітсіз эхо-камера ретінде қарастырды. Ол бұл мәселені 1988 жылы қайта басылған "Барлық берік нәрсе ауаға айналады" кітабының алғы сөзінде атап өтті: Постмодернистер осы кітаптағы парадигмамен күрт қайшы келетін парадигманы жасады деп айтуға болады. Мен қазіргі өмірдің, өнердің және ойдың тұрақты түрде өзін-өзі сынау және жаңарту қабілетіне ие екенін дәлелдедім. Постмодернистер заманауилықтың көкжиегі жабылып, оның энергиясы таусылғанын, яғни заманауилықтың өткенге кеткенін санайды. Постмодернистік әлеуметтік ой-пікірлер 18 ғасырдың Ағартушылық модернистері бізге мұра еткен моральдық және әлеуметтік прогреске, жеке бостандыққа және қоғамдық бақытқа деген барлық ұжымдық үміттерді жеңілтектеп қарады. Бұл үміттер, постмодернистердің айтуынша, ең жақсы жағдайда бекер және нәтижесіз қиялдар болып танылды. Берманның модернизмге деген көзқарасы сыншы Джордж Сциаллаббаның пікірінше, антимодернизммен де қайшылықта. Ол Берманның постмодернизмге қатысты сынынан көз жеткізеді, бірақ антимодернистердің салған сын-қатерін көбірек мәселелі деп санайды. Сциаллабба Берманның жазушы және ойшыл ретіндегі ұстанымын жоғары бағалап, оны "шынайы және демократиялық" деп атайды және Кристофер Лаш пен Джексон Лирс сияқты антимодернистік сынға төтеп беруге қабілетті деп есептейді. Бірақ Сциаллабба сондай-ақ Берманның "нигилизм мүмкіндігін толыққанды қабылдамайтынына" сенеді. Берман "шығармашылық жойылу" терминіне ерекше түсіндірмелер берді, мысалы, "Барлық берік нәрсе" еңбегінде, әсіресе "Жаңашыл өзін-өзі жою" тарауында (98-104 беттер). Мұнда Берман қазіргі заманның негізгі процестерін түсіндіру үшін марксистік "шығармашылық жойылу" ұғымын пайдаланады. 2021 жылы Берманның кіші ұлы Дэниел Берман өнер тарихы саласында аға Берманның шығармашылық жойылу туралы түсінігін, оның соңғы "Қирағаннан шығу" лекциясы ("Мамыр 2013, Льюис Мамфорд лекциясы @ CCNY") арқылы қолдануға тырысқан мақала жариялады. "Теріс жаққа қарау: шығармашылық жойылу және фотосурет, фотомонтаж және коллаждағы қазіргі заманғы рух" атты мақала Хантер колледжінің аспирантуралық өнер тарихы журналының екінші санында жарияланды.