Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық психолог (1861–1934)
American psychologist (1861–1934)
Норман Трипллетт (1 қазан 1861 – 1934) Индиана университетіндегі психолог болған. Ол әлеуметтік психология саласындағы алғашқы тәжірибелердің бірін жүргізгенімен әйгілі.
Norman Triplett (October 1, 1861 – 1934) was a psychologist at Indiana University. He is best known for conducting one of the first experiments in social psychology.
Өмірбаян
Триплетт 1861 жылы Иллинойс штатының Перри қаласына жақын жердегі шаруа қожалығында дүниеге келген. 1898 жылы ол Гордон Олпорт әлеуметтік психологиядағы алғашқы эксперимент деп атаған зерттеуді жазды, бірақ бұл мәлімдеме соңғы жылдары күмәндануға себеп болды. Оның эксперименті әлеуметтік жеңілдету эффектісіне арналған еді. Триплетт велосипедшілердің қарсыласымен бірге жүргенде жалғыз жүргенінен гөрі жылдам болатынын байқады. Одан кейін ол бұл эффектіні бақыланатын зертханалық экспериментте көрсетті және балалар қарапайым зертханалық тапсырманы өздері орындағаннан гөрі жұппен жылдам орындайтынына қорытынды жасады. Әлеуметтік және спорттық психологиядағы пионерлік жұмысынан өзге, Триплетт сонымен қатар сиқыр психологиясына да қызығушылық танытты. Ол көптеген сиқыр амалдарының тізімін жасап, жасыру және ұсыну сияқты кейбір принциптерді егжей-тегжейлі түсіндірді.
Triplett was born on a farm near Perry, Illinois in 1861. In 1898, he wrote what Gordon Allport called the first experiment in social psychology, though this claim has been challenged in recent years. His experiment was on the social facilitation effect. Triplett noticed that cyclists tend to have faster times when riding in the presence of a counterpart as opposed to riding alone. He then demonstrated this effect in a controlled, laboratory experiment and concluded that children perform a simple lab task faster in pairs than when performing by themselves. In addition to his pioneering work in social and sport psychology, Triplett was also interested in the psychology of magic. He developed an extensive list of conjuring tricks and detailed some of the principles involved, such as concealment and suggestion.
Қайта талдау
Триплеттің қазіргі заманғы күрделі статистикалық процедураларының артықшылығы болмады және ол зерттеу үшін деректерді көзбен шамалады. Ол кейбір балалардың бәсекелестік жағдайда жақсырақ өнер танылғанын, ал кейбіреулерінің нашарлағанын, ал басқаларына бұл әсер етпегенін анықтады. Оның қатысушыларының жартысы әлеуметтік жеңілдетудің белгілерін көрсетпегендіктен, осы нәтижелерді асыра бағаламау керек. 2005 жылы Майкл Струбе 1898 жылғы бастапқы зерттеудің деректерін қайта талдады. Біріншіден, ол топтар арасындағы талдау жасады және маңыздылықтың ешқандай дәлелін таппады. Нәтижелер көрсеткендей, топтар арасындағы бес салыстырудың төртеуінде, бірге жұмыс істейтін әріптесінің қатысуындағы қатысушылардың өнімділігі, балық аулау катушкасын жалғыз бұраған қатысушылардың өнімділігінен жылдам болды. Дегенмен, бұл айырмашылықтар өте шағын және олардың ешқайсысы статистикалық тұрғыдан маңызды емес. Ол сондай-ақ екі ішкі тақырыптық салыстыру жүргізді. Кейінгі сынақтарда жақсы нәтижелер көрсеткен сынақтың басты әсері анықталды, бірақ Сынақ X Реттік өзара әсерлесу маңызды болған жоқ. Триплеттің деректерін талдау әлеуметтік жеңілдетудің әсерін анық көрсетпейді.
Triplett did not have the advantage of sophisticated statistical procedures available today and for his study he simply eyeballed the data. He decided that some children performed better when competing, some performed worse, and others were not affected. The fact that half of his participants showed no evidence of social facilitation would suggest that one should avoid overstating these findings. In 2005 Michael Strube's reanalyzed the data from the original 1898 study. First he conducted a between group analysis and found no evidence of significance. The results show that in 4 of 5 of the between group comparisons, the performance of participants in the presence of a co acting peer was faster than the performances of the participants winding the fishing reel alone. The differences however are quite small and none of them are close to statistically significant. He also conducted two within subjects comparisons. A trial main effect was found that showed better performance on later trials, however the Trial X Order interaction was not significant. The analyses of Triplett's data hardly indicate an effect of social facilitation.