Цизика қамалы (73 ж.б.д.): Митридат VI армиясымен римдіктер арасындағы шешуші шайқас. Римнің жеңісі, Митридаттың күшінің қайта құруы, Никоменд IV мұрагерлігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кизикустың қоршауы б.з.д. 73 жылы Понттың Митридат VI әскерлері мен Мизиядағы Кизикустың римдік одақтас азаматтары, сондай-ақ Луций Лициний Лукулл басқаратын рим республикалық күштері арасында өтті. Бұл, іс жүзінде, қоршау және қарсы қоршау еді. Ол римдіктердің шешуші жеңісімен аяқталды.
The siege of Cyzicus took place in 73 BC between the armies of Mithridates VI of Pontus and the Roman allied citizens of Cyzicus in Mysia and Roman Republican forces under Lucius Licinius Lucullus. It was in fact a siege and a counter siege. It ended in a decisive Roman victory.
Өмірбаян
Бірінші Митридат соғысында (б.з.д. 89-85 жж.) Луций Корнелий Сулладан жеңілгеннен кейін Митридат өзінің билігі мен әскерін қайта құрды. 74 ж. б.з.д. Битиния патшасы Никомед IV қайтыс болды, және римдіктер оның өсиеті бойынша патшалығын Римге қалдырғанын жариялады. Битиния Рим мен Понт арасындағы бейтарап мемлекет болған. Оның құлауы Митридатты батысқа қарай әскерін жылжытуға және римдік жерлерге шабуыл жасауға итермеледі.
After his defeat at the hands of Lucius Cornelius Sulla during the First Mithridatic War (89 85 BC) Mithridates had rebuilt his power and armies. Then, in 74 BC, Nicomedes IV the king of Bithynia died and the Romans claimed he had left his kingdom to Rome in his will. Bithynia had been a buffer state between Rome and Pontus. Its removal caused Mithridates to march his armies westwards and invade Roman territory.
Кіріспе
Митридат шабуыл жасағанда, Римнің Битиния провинциясының әкімі Маркус Аврелий Котта әскерін күшейтіп жатқан еді. Митридатпен шайқасуға дайын болмаған Котта Халкидонға шегінді, онда оның артында флот тұрды және бұрынғы консул әріптесі Лукуллға шұғыл хабар жіберді. Лукулл Митридатқа қарсы күрестің проконсулдық міндетін алған еді. Лукулл сол кезде Азияда әскерін оңтүстіктен Понтқа шабуыл жасауға дайындап, жаттығулар жасап жатқан, бірақ жоспарларын тоқтатты және шабуылды тоқтату үшін Битинияға бет бұрды. Римдіктердің бақытсыздығына орай, Котта Халкидон қабырғаларының алдында шайқасқа тартылып, 3000 сарбазын жоғалтты. Митридат осы жеңісінен кейін құрлық пен теңізден бірлескен шабуыл ұйымдастырып, Коттаның флотының көп бөлігін жаулап алды. Митридат Коттаны қоршауға алып, өзінің бас әскерін батысқа қарай жылжытып, қаладан қалаға басып алып, Римнің одақтас қаласы Кизикусқа жетті.
Marcus Aurelius Cotta, the Roman governor of Bithynia, was building up his forces when Mithridates invaded. Cotta, not ready to face Mithridates, retreated to Chalcedon, where he had the fleet to his back, and sent urgent messages to former consular colleague Lucullus, who had secured the command against Mithridates as his proconsular mission. Lucullus was in Asia, training and preparing his army to invade Pontus from the south, but he put his plans on halt and marched towards Bithynia to deal with the invasion. Unfortunately for the Romans, Cotta was drawn into a battle before the walls of Chalcedon and lost 3,000 men. Mithridates followed up this success with a combined land and sea assault in which he captured most of Cotta's fleet. Mithridates left Cotta under siege and marched his main army westward taking city after city until he reached the Roman allied city of Cyzicus.
Қоршау
Кизикус материкпен өте тар байланысы бар (ішкі жаққа бағытталған найза ұшы сияқты) жарты аралда орналасқан еді. Митридат қаланы тиімді қоршау үшін әскерінің бір бөлігін жарты аралға тасымалдауға мәжбүр болды. Ол портыны басып алып, содан кейін қоршау құрылыстарын бастады. Митридаттың бас инженері, Фессалиялық Никонидтің жетекшілігімен Понт инженерлері 150 футтық қоршау мұнарасын, тарау машиналарын, катапульдаларды және басқа да қоршау қаруларын, оның ішінде алып арбалеттерді құрастыруға кірісті.
Cyzicus was located on a peninsula with a very narrow connection to the mainland (like a spearpoint aimed inland). Mithridates had to ship part of his army onto the peninsula to effectively besiege the city. He took the harbour and then started to put up siegeworks. Pontic engineers under the direction of Niconides of Thessaly, Mithridates' chief engineer, began assembling a 150 foot siege tower, battering rams, catapults, and other siege weaponry, including giant crossbows.
Қарсы қоршау
Митридаттың өкінішіне орай, Кизик Лукул мен оның әскері келгенше төзімді болды. Лукул, Митридат әскерінің сандық артықшылығына қарсы тікелей шайқасқа түскімсіз, қалаға қарап тұрған төбеде лагерь құрды. Римдіктер Митридат әскерінің көлеміне таң қалды, бірақ Лукул өзінің тәжірибесінен әскерді азықтандырудың қыңырлығын білді. Бірнеше тұтқынды сұраққа тартып, Лукул Митридат әскерінің тек төрт күндік азығы қалғанын анықтады. Ол офицерлеріне үлкен әскерді жеңудің ең жақсы жолы – оның қарнына басу екенін түсіндірді. Содан кейін ол әскеріне қарсы қоршау жасауға бұйрық берді, олар осыны істеді және тіпті Митридаттың жабдықтау жолдарын кесіп, өздерінің жолдарын ашық ұстады. Митридат кизикандықтарды римдік әскердің өзінің қосалқы күші екеніне көндіруге тырысты, бірақ Лукул өз адамының біреуін қалаға кіргізіп, оларды керісінше сендірді. Хабаршы Митридаттың қоршау шебінен жасырын өтіп, содан кейін қалаға жеті шақырым жүзуге мәжбүр болды (ол жүзу құралының көмегімен оны істеді). Қыс басталған кезде Митридаттың әскері аштық пен обаға тап болды. Оба "көмілмей тасталған денелерден" пайда болды. Лукулдың әскері үнемі қауіп төндіріп, жақын болды, бірақ күшпен шайқасуға бармады. Ауру мен ашаршылық күшейген кезде патша кері шегіну уақыты келді деп шешті. Ылғалды қысқы ауа райын пайдаланып, Митридат Лукулдың қысымын бұзып, әскерін Лампсакқа қарай бастады.
Unfortunately for Mithridates, Cyzicus held out long enough for Lucullus and his army to arrive. Lucullus, unwilling to fight a pitched battle against the numerically superior Mithridatic army, set up camp on a hill overlooking the city. The Romans were astonished by the size of the Mithridatic army, but from experience Lucullus knew the difficulties of keeping an army fed. From interrogating a number of prisoners Lucullus found out the Mithridatic army had only about four days of supplies left. He explained to his officers that the best way to defeat a large army is to stamp on its stomach. He then ordered his men to conduct a counter siege, they did so and even succeeded in cutting off Mithridates' supply lines while keeping their own open. Mithridates attempted to convince the Cyzicans that the Roman army was his own reserve, but Lucullus was able to get one of his men into the city and he convinced them otherwise. The messenger had to sneak through the Mithridatic siege lines and then swim seven miles to the city (he did so with the help of a flotation device). With the onset of winter, Mithridates's forces faced starvation and plague. The plague was brought on by "corpses that were thrown out unburied". The army of Lucullus was a constant threat, always nearby and yet never willing to engage in force. With disease and starvation running rampant the king decided it was time to withdraw. Probably making use of the vile winter weather, Mithridates was able to break through Lucullus' stranglehold and marched his army towards Lampsacus.
Салдары
Митридат әскері жағалау бойымен Лампсак портына қарай жол тартты. Жолда олар Граник өзенінде шабуылға ұшырап, талқандалып жайылды (бұл өзенде Александр Зұлқайнар перстерге қарсы алғашқы жеңісін оддаған). Битинияға аттанған 300 мың адамның ішінде тек 20 мыңдай жауынгер ғана сақталды. Цизикустың қоршауы толыққанды апатқа ұшырады деуге болады.
The Mithridatic army made its way along the coast to the port of Lampsacus. Along the way, they were attacked and destroyed at the Granicus river (the same river where Alexander the Great won his first victory over the Persians). Of the 300,000 who had set out for Bithynia only 20,000 effective troops remained. The siege of Cyzicus could be considered an unmitigated disaster.