Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
көне суреттерді түсті ету
Қара-ақ фотосуреттерге қолмен түс енгізу
colourization of still images
Manually applying colour to black and white photographs
Қолмен түсіру (немесе қолмен бояу) – суреттің реализмін күшейту немесе көркемдік мақсаттар үшін монохромды фотосуреттерге қолмен түс қосудың кез келген тәсілі. Қолмен түсіруді қолмен бояу немесе үстінен бояу деп те атайды. Әдетте, акварель, май, бояу қаламдары немесе пастель, сондай-ақ басқа бояулар мен түстіктер сурет бетіне қылқаламдар, саусақтар, мақта тампондары немесе аэрографтар арқылы жағылады. Қолмен түсірілген фотосуреттер түсті фотосуреттер ойлап табылғанға дейін, 19 ғасырдың ортасы мен соңында кең таралған, ал кейбір фирмалар қолмен түсірілген фотосуреттерді шығаруға маманданған.
Hand colouring (or hand coloring) refers to any method of manually adding colour to a monochrome photograph, generally either to heighten the realism of the image or for artistic purposes. Hand colouring is also known as hand painting or overpainting. Typically, watercolours, oils, crayons or pastels, and other paints or dyes are applied to the image surface using brushes, fingers, cotton swabs or airbrushes. Hand coloured photographs were most popular in the mid to late 19th century before the invention of colour photography and some firms specialized in producing hand coloured photographs.
1900 жылға дейінгі
Монохромды (қара және ақ) фотосуретке алғаш рет 1839 жылы дагеротип арқылы көрініс берілді, кейіннен калотип, амбротип, тинтотип, альбуменді басып шығару және желатинді күміс басып шығару сияқты басқа әдістермен жетілдірілді. 20-ғасырдың ортасына дейін фотосуреттердің көп бөлігі монохромды болып қалды, бірақ 1855 жылдан бастап түсті фотосуреттерді шығару тәжірибелері жүргізілді және кейбір фотосуреттік процестер цианотиптердегідей көк түс сияқты белгілі бір жалпы түспен суреттерді жасады. Фотографтар мен суретшілер реалистік суреттер жасау үшін монохромды фотосуреттерді қолмен бояуға тырысты. Алғашқы қолмен боялған дагеротиптер швейцариялық суретші және гравировщик Иоганн Баптист Изенрингке жатқызылады, ол 1839 жылы осы өнертабыстан кейін арабика және пигменттер қоспасын қолданып дагеротиптерді бояды. Дагеротиптің нәзік бетіне қыздыру арқылы бояу ұнтағы бекітілді. Осы техниканың түрлері 1842 жылы Англияда Ричард Бирд, ал Францияда 1842 жылы Этьен Лекки және 1845 жылы Леотар де Льюзбен патенттелді. Кейіннен қолмен бояу альбумен және желатинді күміс басып шығарудан бастап фонарь слайдтары мен мөлдір фотосуреттерге дейін фотографиялық жаңалықтармен қолданылды. Түсті фотосуреттерді шығаруға жасалған параллель әрекеттер қолмен бояудың танымалдылығына әсер етті. 1842 жылы Дэниел Дэвис-младший электроплатина арқылы дагеротиптерді бояу әдісін патенттеді, ал келесі жылы оның жұмысын Уоррен Томпсон жетілдірді. Дэвис пен Томпсонның жұмысы түсті фотосуреттер жасауда толыққанды сәттілікке жетпеді және электроплатина әдісі тез арада тоқтатылды. 1850 жылы Леви Л. Хилл өзінің «Дагеротип туралы трактатында» табиғи түстерде дагеротиптеу процесін ойлап тапқанын жариялады. Бұл жаңа технологияға үміт артып, әдеттегі түссіз және қолмен боялған дагеротиптердің сатылымы төмендеді. Алайда Хилл өзінің процесінің толық мәліметтерін бірнеше жыл бойы жариялауды кейінге шегерді, ал оның мәлімдемелері алаяқтық деп есептелді. 1856 жылы ол өзінің трактатын жариялағанда, процесс – шындыққа сай болса да болмаса да – практикалық емес және қауіпті болып шықты. Шыныдан жасалған фотоэмульсиялардың пайда болуы олардан үлкейтулер жасауға мүмкіндік берді, бірақ қағаз, кенеп немесе басқа да материалдарға басып шығару үшін жеткілікті күшті жарық көзі болмады. Американдық портрет суретшісі Дэвид Эчесон Вудвард 1857 жылы күн микроскопын қайта пайдалану арқылы күн камерасын жасады, ол күн сәулесін шоғырландырып, мәселені шешті, бірақ 1880-жылдары жасанды жарық көздерін пайдаланатын үлкейтілген камералармен ығыстырылды. Бұл әдіспен жасалған өмірлік өлшемдегі портреттер пастельмен немесе маймен боялды және 1910-жылдарға дейін танымал болды. Американдық Kodak Kodachrome түсті пленкасын енгізгенге дейін 20-ғасырдың ортасына дейін қолмен бояу толық түсті фотосуреттерді жасаудың ең оңай және тиімді әдісі болып келді.
Monochrome (black and white) photography was first exemplified by the daguerreotype in 1839 and later improved by other methods including: calotype, ambrotype, tintype, albumen print, and gelatin silver print. The majority of photography remained monochrome until the mid 20th century, although experiments were producing colour photography as early as 1855 and some photographic processes produced images with an inherent overall colour like the blue of cyanotypes. In an attempt to create more realistic images, photographers and artists would hand colour monochrome photographs. The first hand coloured daguerreotypes are attributed to Swiss painter and printmaker Johann Baptist Isenring, who used a mixture of gum arabic and pigments to colour daguerreotypes soon after their invention in 1839. Coloured powder was fixed on the delicate surface of the daguerreotype by the application of heat. Variations of this technique were patented in England by Richard Beard in 1842 and in France by Étienne Lecchi in 1842 and Léotard de Leuze in 1845. Later, hand colouring was used with successive photographic innovations, from albumen and gelatin silver prints to lantern slides and transparency photography. Parallel efforts to produce coloured photographic images affected the popularity of hand colouring. In 1842 Daniel Davis Jr. patented a method for colouring daguerreotypes through electroplating, and his work was refined by Warren Thompson the following year. The results of the work of Davis and Thompson were only partially successful in creating colour photographs and the electroplating method was soon abandoned. In 1850 Levi L. Hill announced his invention of a process of daguerreotyping in natural colours in his Treatise on Daguerreotype. Sales of conventional uncoloured and hand coloured daguerreotypes fell in anticipation of this new technology. Hill delayed publication of the details of his process for several years, however, and his claims soon came to be considered fraudulent. When he finally did publish his treatise in 1856, the process – whether bona fide or not – was certainly impractical and dangerous. With the advent of photographic emulsions on glass came the potential to make enlargements from them, but for the lack of a sufficiently strong light source to project them on to the receiving emulsion as prints on paper, canvas or other supports. The solar camera, employing the focussed light of the sun, addressed the problem in a repurposing of the solar microscope by American portrait artist David Acheson Woodward in 1857, and others, before being superseded by enlargers employing artificial light sources from the 1880s. Life size portraits made by this means were hand coloured in crayon or overpainted in oils and were popular into the 1910s. Hand colouring remained the easiest and most effective method to produce full colour photographic images until the mid 20th century when American Kodak introduced Kodachrome colour film.
Фотосуреттерді қолмен бояу Еуропада енгізілгенімен, бұл техника Жапонияда кең танымал болды, онда 1860 жылдардан бастап осы практика құрметке ие және ұқыпты өнер формасына айналды. Фотограф Чарльз Паркер мен оның суретші әріптесі Уильям Парк Эндрю Жапонияда осындай жұмыстарды жасағандардың алғашқылары болуы мүмкін, бірақ елде қолмен бояуды тұрақты түрде қолданғандардың біріншілері фотограф Феличе Беато және оның серіктесі, The Illustrated London News журналының суретшісі және колорисі Чарльз Виргман болды. Беатоның студиясында жапон акварелістері мен ксилография шеберлерінің дамыған өнері еуропалық фотосуретке табысты қолданылды, бұл Беатоның «Жергілікті типтер» атты қолмен боялған портреттерінің жинағында көрінеді. Жапонияда қолмен бояуды қолданған тағы бір белгілі фотограф – Йокояма Мацусабуро. Йокояма суретші, литограф және фотограф ретінде білім алған, ол өзінің кең дағдылары мен техникаларын пайдаланып, «шашин абура-э» (写真油絵) немесе «фотографиялық майлы суреттер» деп аталатын туындыларды жасады, онда фотосуреттің қағаз негізі кесіліп, қалған эмульсияға майлы бояулар жағылған. Кейінірек Жапонияда қолмен бояумен айналысқандардың арасында 1877 жылы Беатоның студиясын сатып алған Stillfried & Andersen фирмасы болды, олар өзінің суреттерінен бөлек, оның көптеген негативтерін де қолмен бояды. Австрия бароны Раймунд фон Стиллфрид унд Ратенци, жапон фотографы және колорисі Кусакабе Кимбейді оқытты, және олар бірлесіп жапондық күнделікті өмірдің қолмен боялған суреттерін жасады, олар естелік ретінде өте танымал болды. ХХ ғасырдың басында қолмен боялған пейзаждық фотосуреттерге сұраныстың артуы Уоллес Наттингтің еңбегімен байланысты. Жаңа Англияның пасторы Наттинг 1904 жылға дейін осымен әуесқойлықпен айналысты, содан кейін кәсіби студия ашты. Ол келесі 35 жыл бойы қолмен боялған фотосуреттер жасады және барлық уақыттағы ең көп сатылған фотографқа айналды. 1915 және 1925 жылдар аралығында қолмен боялған фотосуреттер АҚШ, Канада, Бермуда және Багам аралдарындағы орта тап арасында қолжетімді және сәнді той сыйлықтары, душ сыйлықтары, мерекелік сыйлықтар, достық сыйлықтар және демалыс сувенирлері ретінде танымал болды. 1929 жылы Ұлы депрессия басталғаннан кейін орта таптың саны азайғандықтан, қолмен боялған фотосуреттердің сатылымы күрт төмендеді. Польшада Монидло – қолмен боялған үйлену тойының танымал суреттерінің мысалы. Тағы бір қолмен бояу фотографы Луис Маркес (1899–1978) 1939-40 жылдарғы дүниежүзілік көрмеде Мексика павильонының ресми фотографы және өнер кеңесшісі болды. 1937 жылы ол Техас губернаторы Джеймс В. Оллредке қолмен боялған фотосуреттер жинағын сыйлады. Мексиканың Ұлттық автономды университетінде (Мексика қаласы) және Техастағы Хьюстон университетінде Луис Маркестің суреттерінің кең архиві бар. 1950 жылдары түсті пленканың қолжетімділігі қолмен боялған фотосуреттерді өндіруді тоқтатты. Алайда, 1960 жылдары антиквариат пен коллекциялық заттардың танымалдылығының артуы қолмен боялған фотосуреттерге қызығушылықты жаңартты. 1970 жылдан бері қолмен бояудың қайта жандануы байқалды, бұл Робин Рене Хикс, Элизабет Леннард, Ян Саудек, Кэти Варгас және Рита Диберт сияқты суретшілердің жұмыстарында көрінеді. Роберт Раушенбергтің және басқалардың сурет салу мен фотосуретті біріктіруді қолдануы осы жанданудың алғы күші болды. Жоғары сапалы түсті процестердің қолжетімділігіне қарамастан, қолмен боялған фотосуреттер (көбінесе сепия тонамен біріктіріледі) эстетикалық себептермен және пайдаланылатын пигменттердің беріктігіне байланысты әлі де танымал. Түсті пленкалар сирек немесе қымбат болған немесе түсті өңдеу мүмкін болмаған көптеген елдерде қолмен бояу 1980 жылдарға дейін қолданыла берді және кейде артықшылық берілді. Соңғы уақытта цифрлық кескіндерді өңдеу қол бояуының көрінісі мен әсерін қайта жасай алу үшін, әсіресе жарнамада қолданылады. Түсті бояу енді әуесқой фотографтарға Adobe Photoshop немесе Gimp сияқты кескіндерді өңдеу бағдарламалық жасақтамасын пайдалану арқылы қолжетімді.
Though the hand colouring of photographs was introduced in Europe, the technique gained considerable popularity in Japan, where the practice became a respected and refined art form beginning in the 1860s. It is possible that photographer Charles Parker and his artist partner William Parke Andrew were the first to produce such works in Japan, but the first to consistently employ hand colouring in the country were the photographer Felice Beato and his partner, The Illustrated London News artist and colourist Charles Wirgman. In Beato's studio the refined skills of Japanese watercolourists and woodblock printmakers were successfully applied to European photography, as evidenced in Beato's volume of hand coloured portraits, Native Types. Another notable early photographer in Japan to use hand colouring was Yokoyama Matsusaburō. Yokoyama had trained as a painter and lithographer as well as a photographer, and he took advantage of his extensive repertoire of skills and techniques to create what he called shashin abura e (写真油絵) or "photographic oil paintings", in which the paper support of a photograph was cut away and oil paints then applied to the remaining emulsion. Later practitioners of hand colouring in Japan included the firm of Stillfried & Andersen, which acquired Beato's studio in 1877 and hand coloured many of his negatives in addition to its own. Austrian Baron Raimund von Stillfried und Ratenitz, trained Japanese photographer and colourist Kusakabe Kimbei, and together they created hand coloured images of Japanese daily life that were very popular as souvenirs. The increased demand for hand coloured landscape photography at the beginning of the 20th century is attributed to the work of Wallace Nutting. Nutting, a New England minister, pursued hand coloured landscape photography as a hobby until 1904, when he opened a professional studio. He spent the next 35 years creating hand coloured photographs, and became the best selling hand coloured photographer of all time. Between 1915 and 1925 hand coloured photographs were popular among the middle classes in the United States, Canada, Bermuda and the Bahamas as affordable and stylish wedding gifts, shower gifts, holiday gifts, friendship gifts, and vacation souvenirs. With the start of the Great Depression in 1929, and the subsequent decrease in the numbers of the middle class, sales of hand coloured photographs sharply diminished. In Poland, the Monidło is an example of popular hand coloured wedding photographs. Another hand colour photographer, Luis Márquez (1899–1978), was the official photographer for and art adviser of the Mexican Pavilion at the 1939 40 World's Fair. In 1937 he presented Texas Governor James V. Allred a collection of hand coloured photographs. The National Autonomous University of Mexico in Mexico City has an extensive Luis Márquez photographic archive, as does the University of Houston in Texas. By the 1950s, the availability of colour film stopped the production of hand coloured photographs. The upsurge in popularity of antiques and collectibles in the 1960s, however, increased interest in hand coloured photographs. Since about 1970 there has been something of a revival of hand colouring, as seen in the work of such artist photographers as Robin Renee Hix, Elizabeth Lennard, Jan Saudek, Kathy Vargas, and Rita Dibert. Robert Rauschenberg's and others' use of combined photographic and painting media in their art represents a precursor to this revival. In spite of the availability of high quality colour processes, hand coloured photographs (often combined with sepia toning) are still popular for aesthetic reasons and because the pigments used have great permanence. In many countries where colour film was rare or expensive, or where colour processing was unavailable, hand colouring continued to be used and sometimes preferred into the 1980s. More recently, digital image processing has been used – particularly in advertising – to recreate the appearance and effects of hand colouring. Colourization is now available to the amateur photographer using image manipulation software such as Adobe Photoshop or Gimp.
Түстер
Суретке қолмен бояу салуда негізгі бояулар қолданылады. Бояулар – сулы ерітіндіде ерітілетін, табиғи немесе синтетикалық бояғыш заттар, ал пигменттер – сулы ерітіндіде ерімейтін бояғыш заттар болып табылады. Бастапқыда тоқымаларды бояу үшін синтетикалық жолмен өндірілген анилин бояулары алғаш рет 1860 жылдары Германияда альбуменді басып шығару және шыныға түсірілген суреттерді бояу үшін қолданылған. Бояуларды қолмен қолданғанда, сумен әлсіз ерітілген бояу қолы жеткілікті, ал түстер бірден емес, қайта-қайта жуу арқылы қабатталып жағылады. Мақсаты – суретті бояу немесе бояу арқылы бояу, себебі бояудың көп мөлшері фотосуреттегі бөлшектерді бүркеп тастауы мүмкін. Артық бояуды сіңіру арқылы беттегі бояу мөлшерін бақылау үшін сіңіргіш қағаз қолданылады.
Basic dyes are used in the hand colouring of photographs. Dyes are soluble colour substance, either natural or synthetic, in an aqueous solution, as opposed to pigments which are generally insoluble colour substance in an aqueous suspension. Aniline dyes, the first synthetically produced dyes originally used for the dyeing of textiles, were first used to dye albumen prints and glass transparency photographs in Germany in the 1860s. When hand colouring with dyes, a weak solution of dye in water is preferred, and colours are often built up with repeated washes rather than being applied all at once. The approach is to stain or dye the print rather than to paint it, as too much paint will obscure photographic details. Blotting paper is used to control the amount of dye on the surface by absorbing any excess.
Акварельдер
Акварель бояуы бояуларға қарағанда тұрақтырақ, бірақ оның мөлдірлігі төмендеу болғандықтан, егжей-тегжейін жасыру мүмкіндігі жоғары. Акварельмен қолмен бояу үшін бояудың кепкенде жарықсыз әрі сұрғылт түс беруін болдырмау үшін орталық зат қолдану қажет. Бояуды жағу алдында баспа бетіне алдын ала дайындық жасау керек, сонда бояулар беттен ығысып кетпейді. Көбінесе бұл баспаға жұқа шелак қабатын жағуды, содан кейін бояу алдында құм қосуды қамтиды. Фотосуреттерге қолмен түс қосу үшін қолданылатын акварель бояуы төрт құрамдас бөліктен тұрады: пигменттер (табиғи немесе синтетикалық), байланыстырғыш (дәстүрлі түрде араб шайыры), пластикалық қасиеттерін жақсартатын қоспалар (мысалы, глицерин) және бояуды сұйытуға арналған еріткіш (яғни, бояу кепкенде буланатын су). Бояу әдетте жұмсақ қылдан жасалған қылшақпен жағылады. Акварель бояулары жиі боялған аймақтың шекарасында қараңғы түс қалдырады. Әртүрлі пигменттердің мөлдірлігі әртүрлі болғандықтан, түстерді таңдауға ерекше көңіл бөлу керек. Фотосуреттің жақсы көрінуін қамтамасыз ететін, мөлдір пигменттерге басымдық берілуі тиіс.
Watercolour paint has the virtue of being more permanent than dyes, but is less transparent and so more likely to obscure details. Hand colouring with watercolours requires the use of a medium to prevent the colours from drying with a dull and lifeless finish. Before the paint can be applied, the surface of the print must be primed so that the colours are not repelled. This often includes prepping the print with a thin coating of shellac, then adding grit before colouring. Watercolour paint used in photographic hand colouring consists of four ingredients: pigments (natural or synthetic), a binder (traditionally arabic gum), additives to improve plasticity (such as glycerine), and a solvent to dilute the paint (i. e. water) that evaporates when the paint dries. The paint is typically applied to prints using a soft brush. Watercolours often "leave a darker edge of colour at the boundaries of the painted area." Since different pigments have varying degrees of transparency, the choice of colours must be considered carefully. More transparent pigments are preferred, since they ensure greater visibility of the photographic image.
Майлар
Майлы бояулар құрамында кептіретін майды, мысалы зығыр майын қолданылған пигмент бөлшектері болады. Майларды қолдану ережелері мен техникалары сурет салу және бояу білімін қажет етеді, сондықтан олар көбінесе кәсіби практикада қолданылады. Түстердің қағазға сіңуін болдырмау үшін алдымен баспаны арнайы дайындау қажет. Бұрын фотошаршыларды өндірушілер, кейде пайдаланушылар бояған, бірақ нәтижелері әртүрлі болды. Әдетте, мұндай слайдтар үшін майлы бояулар қолданылды, бірақ коллодий дәуірінде – 1848 жылдан 19 ғасырдың соңына дейін – кейде акварельдер де қолданылды.
Oil paint contains particles of pigment applied using a drying oil, such as linseed oil. The conventions and techniques of using oils demands a knowledge of drawing and painting, so it is often used in professional practice. It is necessary to size the print first to prevent absorption of the colours into the paper. In the past, photographic lantern slides were often coloured by the manufacturer, though sometimes by the user, with variable results. Usually, oil colours were used for such slides, though in the collodion era – from 1848 to the end of the 19th century – sometimes watercolours were used as well.
Қалам және пастель
Түрлі деңгейдегі қанығуға ие ұнтақталған пигменттерден жасалған қарындаштар мен пастель таяқшаларын қолдану да шебер колористтің өрісі саналады, себебі бұл сурет салу техникасын білуді қажет етеді. Майлы бояулар сияқты, қарындаштар мен пастельдер көбінесе түпнұсқа фотосуретті жасырады, нәтижесінде портреттер дәстүрлі суреттерге жақын болады. Фотокрайотип, Хромотип және Крейон Коллотип – бұл фотосуреттерді фотобейнеге бояу мен пигменттер жағу арқылы түсті ету үшін қолданылған әдістер. Көмір және түрлі-түсті қарындаштар да фотосуреттерді қолмен бояу үшін пайдаланылады, ал колористтер бояу, пастель, көмір және қарындаш терминдерін жиі алмастырып қолданады. Қолмен боялған фотосуреттерде кейде бояулар, акварельдер, майлы бояулар және басқа пигменттердің үйлесімі қолданылып, баспа кескінінде әртүрлі эффектілер жасалады. Қолданылатын материалға қарамастан, түс жағудың негізгі құралдары – қылқалам мен саусақ ұшы. Саусақ іздері суретте қалмауы үшін, оны көбінесе жабылып қояды.
The use of crayon or pastel sticks of ground pigments in various levels of saturation is also considered a highly skilled colourist's domain, as it requires knowledge of drawing techniques. Like oils, crayons and pastels generally obscure the original photograph, which produces portraits more akin to traditional paintings. The Photo crayotype, Chromotypes and Crayon Collotypes were all used to colourize photographs by the application of crayons and pigments over a photographic impression. Charcoal and coloured pencils are also used in hand colouring of photographs and the terms crayon, pastel, charcoal, and pencil were often used interchangeably by colourists. Hand coloured photographs sometimes include the combined use of dyes, water colours, oils, and other pigments to create varying effects on the printed image. Regardless of which medium is used, the main tools to apply colour are the brush and fingertip. Often the dabbing finger is covered to ensure that no fingerprints are left on the image.
Сақтау және сақтау
Жалпы, қолмен түсірілген фотосуреттерді сақтау, түсті және монохромды фотосуреттерді сақтауға ұқсас. Оптималды сақтау жағдайларына тұрақты ортасы бар, ылғалдылығы төмен (шамамен 30-40% RH), 68 градустан (20 градус Цельсий) төмен температура, және күкірт қышқылы, азот қышқылы және озон сияқты бөлшектік ластанудың төмен деңгейі кіреді. Сақтау орны таза болуы керек және зиянкестер мен саңырақтан таза болуы тиіс. Қолмен түсірілген фотосуреттер, түсті фотосуреттер сияқты, жарыққа және ультракүлгін сәулеленуге сезімтал болғандықтан, оларды қараңғы жерде сақтау керек. Сақтау орны қауіпсіз болуы керек және ішкі қауіптерге – мысалы, ЖЖЖ (Жылу, Желдету және Ауа тазалау) жүйесінің бұзылуынан температураның немесе ылғалдылықтың өзгеруіне, сондай-ақ ұрлық немесе табиғи апат сияқты сыртқы қауіптерге бақылау жүргізілуі керек. Барлық материалдар үшін апаттар жоспарын жасау және оны сақтау қажет. Дагерротиптер, альбумин баспалары және тинтиптер сияқты жақтаулы фотосуреттерді, әсіресе қолмен боялғандарын қолдануда сақтық қажет. Олар нәзік, тіпті минималды тазалау әрекеттері бейімделмейтін зақым келтіруі мүмкін. Қолмен түсірілген жақтаулы фотосуреттерді көлденең, бір қабаттап, мүмкіндігінше төмен қаратып сақтау керек. Жақтауларды сілтілі немесе буферленген қағазға орауға болады. Егер фотосурет жақтаудан бөлініп кетсе, сілтілі буферленген музейлік картоннан төсеме және артқы тақта кесіледі. Төсеме сурет пен жаңадан кесілген шыны табақтың арасына салынады, ал артқы тақта суретті арт жағынан қолдайды. Бұл "сэндвич" Filmoplast таспасымен жабылады. Жаңа шыны табақтарға коммерциялық шыны тазалағыштарды қолдануға болмайды. Бояулы тинтиптерді төсеме тақталарының арасына қоюға болады. Егер олар бүгілген болса, оларды түзеуге тырыспаңыз, өйткені бұл эмульсияның жарылуына және/немесе көтерілуіне әкелуі мүмкін. Идеалды жағдайда, барлық фотосуреттерді көлденең сақтау керек, бірақ 11"x14" көлемінен кіші және тұрақты орнатылған суреттерді тік сақтауға болады. Суреттерді жарықтан және су көздерінен алыс, қышқылсыз, лигнинсіз қораптарда сақтау керек, олар Халықаралық Стандарттау Ұйымының (ISO) 14523 (2007 жылы ISO 18916-мен алмастырылды) және 10214 стандарттарына сәйкес жасалған болуы керек. Сақтау материалдары мұрағаттық сапаны қамтамасыз ету үшін Америка Ұлттық Стандарттар Институтының (ANSI) Фотографиялық белсенділік сынағын (PAT) немесе ұқсас стандарттардан өтуі керек. Фотосуреттерді қолданғанда тері майы мен тұздарының бетке зақым келтіруіне жол бермеу үшін таза мақта қолғап кию керек. Кейбір жағдайларда кәсіби консерватормен байланысу қажет болуы мүмкін. Америка Құрама Штаттарында тарихи және көркем шығармаларды сақтау жөніндегі Америка институты (AIC) жергілікті консервациялық қызметтерді анықтауға көмектесетін құрал ұсынады. Ұлыбритания мен Ирландияда Консервациялық тізілімде мамандану, бизнес және тегі бойынша іздеуді жүзеге асыратын ұқсас құрал бар. Халықаралық деңгейдегі басқа консервациялық қызметтерді табу үшін Conservation OnLine (CoOL) ресурстары консервация мамандарына ел бойынша іздеу құралын ұсынады.
In general, the preservation of hand coloured photographs is similar to that of colour and monochrome photography. Optimal storage conditions include an environmentally controlled climate with low relative humidity (approximately 30 40% RH), temperatures under 68 degrees Fahrenheit (20 degrees Celsius), and a low concentration of particulate pollution, such as sulfuric acid, nitric acid, and ozone. The storage area must also be clean and free of pests and mould. Because hand coloured photographs, like colour photographs, are more sensitive to light and UV radiation, storage should be in a dark location. The storage area should be secure and monitored for internal threats – such as change in temperature or humidity due to HVAC malfunction, as well as external threats, such as theft or natural disaster. A disaster plan should be created and maintained for all materials. When handling cased photographs such as daguerreotypes, albumen prints, and tintypes, especially ones that have been hand coloured, caution is required. They are fragile and even minimal efforts to clean them can irreparably damage the image. Hand coloured cased photographs should be stored horizontally, in a single layer, preferably faced down. Cases can be wrapped with alkaline or buffered tissue paper. If the photograph has become separated from its case, a mat and backing board can be cut from alkaline buffered museum board. The mat is placed between the image and a newly cut glass plate while the backing board supports the image from behind. This "sandwich" is then sealed with Filmoplast tape. Commercial glass cleaners should not be used on new glass plates. Loose hand coloured tintypes can be placed between mat boards. If bent, no attempt should be made to straighten them as this could cause the emulsion to crack and/or lift. Ideally, all photographic prints should be stored horizontally, although prints under 11"x14" and on stable mounts can be safely stored vertically. Prints should be stored away from light and water sources in acid free, lignin free boxes manufactured conforming to International Organization for Standardization (ISO) Standards 14523 (superseded in 2007 by ISO 18916) and 10214. Storage materials should pass the American National Standards Institute (ANSI) Photographic Activity Test (PAT), or similar standards, to ensure archival quality. Clean cotton gloves should be worn when handling photographs to prevent skin oils and salts from damaging the surfaces. In some cases it may be necessary to contact a professional conservator. In the United States, the American Institute for Conservation of Historic and Artistic Works (AIC) provides a tool that helps identify local conservation services. In the United Kingdom and Ireland, the Conservation Register provides a similar tool that searches by specialization, business, and surname. To locate other conservation services internationally, Conservation OnLine (CoOL) Resources for Conservation Professionals provides a tool that searches by country.
Түстеу материалдары
Түстер мен акварельдер қолмен түсірілген фотосуреттерге жатқанда бірдей сақтау шараларын талап етеді. Фотосуреттер сияқты, қолмен жағылған акварельдер мен бояулар да жарықтан зақымдануға ұшырайды және оларды қараңғы жерде сақтау керек немесе әлсіз, тікелей емес жарықта көрсету керек. Ауадағы бөлшектер акварель пигменттерін солғындатуы мүмкін, бірақ бояу бетін жұмсақ щеткамен ақырын шаңдап тазалауға болады. Майлы бояу көбінесе тинтиптерге, даггертиптерге және амбротиптерге жағылған. Қалам мен пастельмен қолмен түсірілген фотосуреттердің беті ұнтақты болады, сондықтан оны сақтау үшін қорғау қажет. Тарихи тұрғысынан алғанда, қалам мен пастельмен түсірілген фотосуреттер әдетте қорғаныш әйнек астындағы жақта сатылатын, бұл фотосурет бетін ұстау және дақтандыру мөлшерін азайтуға көмектесетін. Қалам немесе пастельмен түсірілген фотосуреттерге кез келген консервациялық жұмыс жасағанда, бұл нысанның түпнұсқалығы мен құндылығын сақтау үшін түпнұсқа жақта мен түпнұсқа әйнекті сақтау керек. Егер фотосурет бастапқы қаптамасынан бөлініп қалса, оны жақтау немесе қорапқа салуға дейін архивтік сападағы қалташада сақтауға болады.
Dyes and watercolours require similar preservation measures when applied to hand coloured photographs. Like the photographs themselves, watercolours and dyes applied by hand to photographs are susceptible to light damage and must be housed in dark storage or displayed under dim, indirect light. Common particulate pollutants can cause watercolour pigments to fade, but the paint surface can be cleaned by lightly dusting with a soft brush to remove dirt. Oil paint was often applied to tintypes, daguerreotypes, and ambrotypes. Crayon and pastel hand coloured photographs have a powdery surface which must be protected for preservation purposes. Historically, crayon and pastel coloured photographs were sold in a frame under a protective layer of glass, which was often successful in reducing the amount of handling and smudging of the photograph surface. Any conservation work on crayon or pastel colour photographs must retain these original frames and original glass to maintain the authenticity and value of the object. If the photograph is separated from its original enclosure, it can be stored in an archival quality folder until it is framed or cased.
Қосалқы материалдар
Америка Құрама Штаттарында көптеген қолмен боялған фотосуреттер сату үшін қапталып, рамаланған. 20 ғасырдың басындағы қолмен боялған фотосуреттер көбінесе картонға жабыстырылып, шыны раманың артына қойылып, ағаш тақташаларымен, картонмен немесе қалың картонмен бекітілген. Көбінесе картонның артқы жағына қағаз жапсырылатын. Өкінішке орай, 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жасалған және қолданылған қағаз өнімдерінің қышқылдығы жоғары, бұл қолмен боялған фотосуреттердің сарғаюына, нашарлауына және бүлінуіне себеп болады. Қағаздағы металл қоспалардың тотығуы қағаз материалдарында дақтардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Ағаш тақташалары да зиянды газ бөліп, фотосуреттердің нашарлауына себеп болады. Осы нәзік материалдарды сақтауды кез келген шаруашылық шебері оңай орындай алады. Қолмен боялған фотосуретті рамадан алып, раманы бірге ұстаған бастапқы бұрандаларды немесе шегелерді сақтап алу керек. Ағаш тақташалар, қышқылды картон және артық қағаз рамадан және картоннан алынып, тасталуы мүмкін, бірақ артық қағаздағы мөрлер немесе жазулар сияқты анықтамалық ақпарат сақталуы керек. Фотосурет жабыстырылған картон, қышқыл болса да, оның бастапқы монтаждалу құндылығынан айырылып, ауыстырылмайды. Суретшінің қолы мен фотосуреттің атауы көбінесе картонға жазылады. Фотосуреттің бүлінуін азайтудың ең жақсы жолы – оны салқын, құрғақ және жарық аз жерде сақтау. Қолмен боялған фотосурет бастапқы рамасына қайта орналастырылып, архивтік сапалы қышқылсыз қағаз картонмен бекітіліп, бастапқы шегелермен немесе бұрандалармен жабылуы керек.
In the United States, many commercially sold, hand coloured photographs were packaged and framed for retail sale. Early 20th century hand coloured photographs were often mounted on mat board, placed behind a glass frame, and backed by wood panel slats, cardboard, or heavy paperboard. A backing sheet was often glued to the back of the mat board. Unfortunately, the paper products produced and used during the late 19th and early 20th centuries are highly acidic and will cause yellowing, brittling and degradation of hand coloured photographs. Metallic inclusions in the paper can also oxidize which may be the cause of foxing in paper materials. Wood panel slats will also off gas causing further degradation of the photographs. Simple conservation of these fragile materials can be carried out by the adventurous amateur. A hand coloured photograph should be removed from the frame, retaining any original screws or nails holding the frame together. Wood panels, acidic cardboard slats, and acidic backing paper can be removed from the frame and mat board and discarded, retaining any identifying information such as stamps or writing on the backing paper. The mat board on which the photograph is mounted, even though acidic in nature, cannot be removed and replaced due to the intrinsic value of this original mounting. Often the artist's signature and the title of the photograph are inscribed on the mat board. The best way to limit degradation is to store the photograph in a cool, dry atmosphere with low light. The hand coloured photograph should be replaced in its original frame, held in place with archival quality acid free paper paperboard, and closed with the original nails or screws.
Қатынасты әдістер
Қолмен бояуды тонировкадан, ретуштан және кристолеумнан ажырату керек. Түсті фотосуреттер коммерциялық өндірушілер шығарған боялған баспа қағаздарымен жасалады. Суреттің астында бірыңғай түс болады, ол жарық және ортаңғы тонды бөліктерде ең жақсы көрінеді. 1870 жылдардан бастап альбумин қағаздары ақшыл қызғылт немесе көк түсті, ал 1890 жылдардан бастап желатин күміс қағаздары ақшыл қызғылт немесе қызғылт түсті болып шығарылды. Басқа да түрлі боялған қағаздар да болды. Уақыт өте келе мұндай түс әдетте өңсізденеді. Тонировка – фотосуреттің жалпы түсін өзгертудің әртүрлі тәсілдерін білдіреді. Алтын, платина немесе басқа металдардың қоспалары, сондай-ақ даму уақыты, температура және басқа факторлардың өзгеруі арқасында жылы қоңыр, күлгін, сепия, көк, зәйтүн, қызыл қоңыр және көк қара сияқты әртүрлі түстерге қол жеткізіледі. Сепия тоны – тонировканың белгілі бір түрі. Монохромды басылымға түс қосудан басқа, тонировка суреттің тұрақтылығын арттырып, контрасты жақсартады. Ретуш көптеген құралдар мен қолмен бояу сияқты техникаларды қолданады, бірақ фотосуреттегі зақымдарды жабу, қажетсіз бөлшектерді жою, ерекше бөлшектерді көрсету немесе жоқ элементтерді қосу мақсатында қолданылады. Мысалы, портреттерде ретушпен суретшінің сыртқы келбетін жақсартуға болады, беттегі ақауларды жоюға болады, ал аспаны тым жарқын пейзаж суретіне бұлттарды бояуға болады. Су бояулары, сиялар, бояулар және химиялық реагенттер скальпель, жіңішке қылшақтар, аэрографтар және ретуш қаламдары сияқты құралдармен қолданылады. "Кристалл" + "олеум" (май) сөздерінен шыққан кристолеум – альбумин басылымдарына түс қолданудың тағы бір тәсілі. Басылым иісті шынының ішкі бетіне бетімен жабыстырылады. Жабысқыш (әдетте крахмал немесе желатин) құрғағаннан кейін, басылымның қағаз қабаты сүртіліп алынып, шыныда мөлдір эмульсия ғана қалады. Содан кейін сурет қолмен боялады. Артына тағы бір шыны бөлігі қосылып, оны да қолмен бояуға болады. Екі шыны бөлігі де бір-біріне бекітіліп, егжей-тегжейлі, бірақ нәзік сурет жасалады.
Hand colouring should be distinguished from tinting, toning, retouching, and crystoleum. Tinted photographs are made with dyed printing papers produced by commercial manufacturers. A single overall colour underlies the image and is most apparent in the highlights and mid tones. From the 1870s albumen printing papers were available in pale pink or blue, and from the 1890s gelatin silver printing out papers in pale mauve or pink were available. There were other kinds of tinted papers as well. Over time such colouration often becomes very faded. Toning refers to a variety of methods for altering the overall colour of the photographic image itself. Compounds of gold, platinum or other metals are used in combination with variations in development time, temperature and other factors to produce a range of tones, including warm browns, purples, sepias, blues, olives, red browns and blue blacks. A well known type of toning is sepia tone. Besides adding colour to a monochromatic print, toning often improves image stability and increases contrast. Retouching uses many of the same tools and techniques as hand colouring, but with the intent of covering damage, hiding unwanted features, accentuating details, or adding missing elements in a photographic print. In a portrait retouching could be used to improve a sitter's appearance, for instance, by removing facial blemishes, and in a landscape with an overexposed sky, clouds could be painted into the image. Water colours, inks, dyes, and chemical reducers are used with such tools as scalpels, pointed brushes, airbrushes, and retouching pencils. The crystoleum, from "crystal" + "oleum" (oil), process was yet another method of applying colour to albumen prints. The print was pasted face down to the inside of a concave piece of glass. Once the adhesive (usually starch paste or gelatin) was dry, the paper backing of the print was rubbed away, leaving only the transparent emulsion on the glass. The image was then coloured by hand. Another piece of glass was added to the back and this could also be coloured by hand. Both pieces of glass were bound together creating a detailed, albeit fragile, image.