Кіріспе
Саскачеван, Канададағы Айленд Фолс су электр станциясы – Саскачеванның мемлекеттік корпорациясы SaskPower басқаратын су электр станциясы. Ол Черчилль өзенінде, Флин-Флон қаласынан солтүстік-батысқа қарай 97 шақырым жерде орналасқан. Айленд Фолс Саскачеванның алғашқы су электр станциясы болды. Ол 1928 және 1930 жылдар аралығында Хадсон шығанағының кен және металлургия компаниясының еншілес компаниясы – Черчилль өзені электр компаниясы, Флин-Флон және Колд-Лейк, Манитоба қалаларындағы HBM&S кен өндірісі үшін электр энергиясын жеткізу мақсатында салған. Су электр станциясының жоғары жағындағы су жиналатын алап Саскачеванның солтүстік-батысының көп бөлігін, шамамен 80 000 шаршы мильді (207 199 км²) қамтиды. Су жиналатын алапта табиғи су қоймаларын құрайтын бірнеше ірі көлдер бар, олардың ішіндегі ең ірісі – 5 957 км² ауданындағы Рейндер көлі. Провинциядағы электр энергиясын өндіру көздерін біріктіру мақсатында SaskPower компаниясы 1981 жылы станцияны HBM&S компаниясынан сатып алды және бірнеше жыл бойы оны пайдалануды жалғастырды. 1985 жылдан бері станция толығымен SaskPower компаниясына тиесілі және оның басқаруында.
Island Falls is a hydroelectric power station operated by SaskPower, a Saskatchewan crown corporation. It is located on the Churchill River, about 60 mile (97 km) northwest of Flin Flon, Manitoba, Canada. Island Falls was the first hydroelectric power plant in Saskatchewan. It was built between 1928 and 1930 by the Churchill River Power Company, a subsidiary of Hudson Bay Mining and Smelting, to provide electricity for the HBM&S mining operations at Flin Flon and Cold Lake, Manitoba. The drainage basin above the power site covers much of northwest Saskatchewan, about 80000 square miles (207,199 km2). The drainage basin contains several large lakes providing natural reservoirs, the main one being Reindeer Lake at 2,300 square miles (5,957 km2). As part of the consolidation of generation sources in the province, SaskPower purchased the plant from HBM&S in 1981, which continued to operate it for several years. Since 1985 the plant is entirely owned and operated by SaskPower.
Құрылыс
Электр стансасын салу қиынға соқты, себебі Флин-Флондағы теміржол станциясының солтүстігінде жолдар мүлдем болған жоқ. Жазда алты көлдің арасына 69 шақырымдық жол салынды, сондай-ақ сол көлдерге салалар (scows) орнатылды. Ауыр жүктерді қыс айларының соңында, көл мұзы жеткілікті қалың болған кезде ғана екі ай ішінде тасымалдауға тура келді. Құрылыс материалдары Линн тракторларымен сүйретілген, бірнеше вагоннан (көбінесе алты вагоннан) тұратын пойыздармен 116 шақырым (72 миль) қашықтыққа жеткізілді. Әрбір пойыздың орташа салмағы 77 тоннаны құрады, ал екі қыс бойы тасымалданған жүктің жалпы көлемі 35 000 тоннаға жетті. Ол кезде бұл Канада тарихындағы ең ауқымды қысқы жүк тасымалдау операциясы деп есептелді. Құрылысқа қажетті қуатты Сван өзеніндегі Спраус-Фолсқа орналасқан уақытша гидроэлектр стансасы мен бөгеттегі екі кішкентай турбина қамтамасыз етті. Бұл жер 14 миль (23 км) қашықтықта, Чикен және Кипахиган көлдері Черчилль өзенінің Сисипюк көліне құятын жерге (өзеннің шығыс жағында) орналасқан. Қазір Чикен көлінің бөгеті деп аталатын бөгетті Саскачеван су қауіпсіздігі агенттігі басқарады және иеленеді. Арал құламасының электр бөгеті Биг Эдди құламасындағы өзеннің басты арнасын кесіп өтті, мұнда 17 метрлік (56 фут) құлау болды. Сонымен қатар, бас тоғанның (алдыңғы шығанақтың) шетінде су тасқынын болдырмау үшін бірнеше топырақ бөгеттер салынды. Оңтүстікке қарай 2 шақырым жерде, құрғақ жерге салынған, кейін суға батқан 274 метрлік (900 фут) бетонды су төгіш бөгет ("A бөгеті") салынды. Алдыңғы шығанақ 1930 жылдың шілдесінде толтырылып, Island Falls атауын алған үш төменгі құламаны толығымен су жауып жіберді. 1930 жылдың тамызында "A бөгеті" ашылып, ағып шыққан су екінші арнаны жуып тастады, осылайша арал пайда болды. Island Falls құрылысының әсеріне ұшыраған өзеннің бөлігі электр стансасы орналасқан Биг Эдди құламасынан Муссена рапидтеріне дейін, шамамен 21 шақырым (13 миль) қашықтықта жатыр.
Электр станциясы
Бастапқыда электр станциясы Спраус-Фоллстан әкелінген екі агрегатты және әрқайсысы 17,07 метрден төмен қысымда 163,6 айналым/мин жылдамдықпен жұмыс істейтін үш үлкен турбиналық агрегатты қамтыды. Бұл тік генераторлар 6600 вольт қуат өндірді, ол Флин-Флонға және 72 шақырымдық Шеррит Гордон кенішіне (Cold Lake) дейінгі тармаққа электр қуатын жеткізу үшін 110 000 вольтқа дейін көтерілді. Флин-Флонға электр қуатын алғаш рет жеткізу 1930 жылдың маусым айында жүзеге асты. Келесі жылдары қосымша агрегаттар енгізілді: 4-агрегат 1936 жылы, 5-агрегат 1938 жылы, 6-агрегат 1947 жылы және 7-агрегат 1959 жылы. Электр станциясының жалпы қуаты қазіргі таңдағыдан әлдеқайда жоғары. SaskPower станцияны жаңғырту және күтіп-ұстау жұмыстарын жалғастыруда, 2012 жылдан бастап 4, 5 және 6-шы агрегаттардың басқаруын жаңарту және роторларын ауыстыру жұмыстары жүргізілуде. Компанияның қазіргі болжамы бойынша, Айленд Фолс электр станциялары зейнеткерлікке шыққанға дейін тоғызыншы онжылдыққа дейін жұмыс істей береді.
SaskPower continues to modernize and maintain the plant, with re runnering and upgrade of controls for units 4, 5 and 6 under way as of 2012. The utility currently projects that Island Falls generating units will continue in operation into their 9th decade before retirement.
Арал құламасының қонысы
1929 жылдан 1967 жылға дейін «Арал құламасы» электр станциясының жанындағы аралда орналасқан, шамамен екі жүз адам тұратын шағын, шалғай елді мекеннің де аты болған. Тұрғындары «Лагерь» деп атаған бұл елді мекенде Черчилль өзені электр компаниясында операторлар, электриктер, машина жасаушылар, әкімшілер, жұмысшылар және тағы да көптеген мамандық иелерінің отбасылары тұрған. 1929 жылы салынған алғашқы ғимараттар жергілікті араланған шырша мен қарағайдан жасалған. Олардың қабырғалары тік қойылған, қабықпен жабылған тақталармен қапталған, шатыры қара қағазбен жабылған, арамен оқшауланған, толыққанды су құбыры жүргізілген және электрмен жылытылған. 1940 жылдары ескі үйлер екінші буын үйлермен ауыстырылды. Бұл толыққанды заманауи үйлер, барлық коммуналдық қызметтерімен бірге, қызметкерлерге тегін берілді. Қыстары ұзақ және суық болғандықтан, қауымда өзін-өзі қамтамасыз етуге қажетті жағдайлар жасалған: екі бөлмелі мектеп, спорт залы, кинотеатр, керлинг алаңы және хоккей аренасы болған. Компания «Қоғамдық клубты» жан-жақты қолдаған, сондықтан тұрғындар үнемі кино көрсетулер мен әлеуметтік жиналыстарға қатысқан. Рождество және Доминион күні сияқты арнайы күндер маңызды мерекелер болып есептелген. Жазғы күндер жылы әрі ұзаққа созылған. Көптеген адамдар көбінесе сыртта уақыт өткізіп, қауымдық қайық үйін тиімді пайдаланған. Көптеген отбасылар өзен бойында жазғы үйлер салған, олардың кейбіреулері бүгінге дейін қолданылуда.
Көлік
Компанияның дүкенінде консервіленген және тоңазытылған азық-түліктер болды, ал жаңа азық-түліктер ұшақпен жеткізілді. Қоғамдық жер әрдайым әуе көлігімен қамтамасыз етілді, бірақ күзде өзеннің қатуы және көктемде мұздың еруі ұшақтардың апталар бойы қонуына кедергі келтірді. Сондықтан, құрылыс кезеңіндегі бастапқы бағыт сақталды, себебі жер бетіндегі көлік маңызды болды. Бұл бағыт – қайықтар мен үлкен кемелер тоқтаған көлдер тізбегінен тұрды. Көлдер арасындағы тас жолдарда ескі көліктер орналасқан. Жолаушылар мен жүктер шамамен бір күнде Флин-Флонға бара алатын және қайта алатын. "Көлдер мен тас жолдар" бағыты 1950 жылдарға дейін үнемі пайдаланылып келді. Линн трактор пойыздары қыста мұз басқан көлдер арқылы ауыр жүктерді тасымалдау үшін қолданыла берді, бірақ 1940 жылдары Bombardier қар машинасы пошта мен жолаушыларды тасымалдауды бастады. 1950 жылдары көптеген отбасылар ескі үлгідегі автомобильдер сатып алып, Флин-Флонға саяхаттауға, сауда жасауға және демалуға дербес мүмкіндік алды. 1967 жылы Пеликан тарлығы және Хансон көл жолы арқылы Флин-Флонға тұрақты жол аяқталды. Айырықша жағдай, сол жылы Айленд-Фолс қауымы жабылды.
Тәртіптің бұзылуы
1967 жылы технология электр стансасын қашықтан басқаруға мүмкіндік берген кезде, HBM&S басшылығы электр стансасы маңындағы елді мекенді сақтаудың қажеті жоқ деп шешті. Автоматтандырудың нәтижесінде CRP Co. қызметкерлері мен олардың отбасылары Флин-Флон қаласына жұмысқа ауыстырылды немесе зейнеткерлікке шықты. Осыдан кейін электр стансасының операторлары жұмыс кезеңдерін өтеу үшін Island Falls-қа барып, қызметкерлер үйінде тұрды. Компания үйлері және халық үйі сияқты басқа ғимараттар 1981 жылы SaskPower электр стансасын иелігіне алғанға дейін бос тұрды. 1988 жылға дейін барлық ғимараттар алынып тасталды немесе бұзылды. Қазір қызметкерлер үйі ретінде пайдаланылатын екі қабатты комиссариаттан басқа, Island Falls елді мекенінен бұрынғы үйлер тұрған жерлерге апаратын тротуарлар ғана қалды.