Кіріспе

Испан дирижері және пианині Ataúlfo Exuperio Martín de Argenta Maza (19 қараша 1913 – 20 қаңтар 1958) – испан дирижері және пианині болған.

Өмірбаян

Аргента Испанияның ұлттық оркестрін (Orquesta Nacional de España) жиірек дирижерлеуге кірісті. 1946 жылдың қаңтарында оның радиомен жасасқан келісімшарты жаңартылмады. 1946 жылы SNO қартайған дирижер Бартоломе Перес Касастың орнын басатын адамды іздеуді бастады. Үміткерлердің арасында Франц фон Хоесслин де болды, Аргента осы Хоесслинмен қайта танысты, ол кейін ұшақ апатында қаза тапты. Кейін Аргента SNO-ның ассистент дирижері, ал 1946 жылдың қараша айында SNO-ның екінші дирижері болды. 1947 жылдың 2 қаңтарында ол SNO-ның бірлескен директоры болып тағайындалды және бір жыл ішінде оркестрмен 80 концерт өткізді. 1950 жылы Аргента мен Хуананың бесінші және соңғы тірі қалған баласы, тағы бір қыз дүниеге келді. Олар Лос-Молиносқа қоныстанды. 1950 жылдың қарашасында Аргента Париж консерваториясының оркестрін алғаш рет дирижерлік етті және өмірінің соңына дейін оны тұрақты түрде басқарды. Сондай-ақ 1950 жылы Аргента "Альгамбра" лейблі үшін сарсуэлалардың бірнеше жазбасын бастады. Ол ақырында 50-ден астам сарсуэла және сарсуэла үзінділерінің жазбаларын жасады. 1951 жылдың қазанында көрсетілген "La Cancion de Malibran" фильмінің музыкалық сүйемелдемесін дирижерлік етті. 1954 жылдың 15 ақпанында Аргентаның мақаласы Мадридтің "Атенео" журналында жарияланды. Онда ол Франко тұсындағы испан музыкалық өмірін қатты сынады, соның ішінде Хоакин Родригоны да сынға алды. Родриго өзі де жауап берді. Осы дау Аргентаны мақала үшін кешірім сұрауға мәжбүр етті және Аргента мен Родриго арасындағы қарым-қатынастың үзілуіне әкелді. Ол 1954 жылы Orchestre de la Suisse Romande (OSR) оркестрімен алғаш рет өнер көрсетті, бұл кейіннен Decca үшін бірнеше коммерциялық жазбалар жасауға себеп болды. 2008 жылдың қаңтарында Аргентаның қайтыс болғанына 50 жыл толуы Испанияда концерттер, көрмелер мен конференциялармен, сондай-ақ екі өмірбаянның жарық көргенімен атап өтілді.

Жазбалар

Аргентаның жазылған мұрасының көп бөлігі Альгамбра (Испания Колумбиясы) компаниясымен жасалған 50-ден астам сарзуэланың жазбаларынан тұрады. Ол сонымен қатар 80-ге жуық классикалық туындыны жазды, олардың көпшілігі Decca үшін болды, мысалы, Гектор Берлиоздың «Симфониялық фантастикасы» Париж консерваториясының оркестрімен. Мысалы, оның 1957 жылғы қаңтарда Кингсвей залында Лондон симфониялық оркестрімен жасалған әйгілі стереофониялық демонстрациялық пластинкасы «España!» испан тақырыбындағы музыканы, көбінесе испандық емес композиторлардың туындыларын қамтыды. Басқа жазбаларға Мануэль де Фалланың Ана Мария Ириартемен орындаған «El amor brujo» шығармасы, Хоакин Родригоның Нарсисо Йепеспен орындаған «Concierto de Aranjuez» шығармасы, Фалланың Гонсало Сорианомен орындаған «Nights in the Gardens of Spain» шығармасы, сондай-ақ Франсиско Эскудеро мен Морис Охананың жазбалары жатады. 1997 жылы RTVE Musica төрт дискілік жинақты шығарды, онда Аргента скрипкашы Артур Грумиауды Бетховен мен Брамстың сонаталарында сүйемелдеді, соңғысының скрипка концертін (SNO) Ехуди Менухинмен, Франсиско Эскудероның фортепиано концертін (BRSO) Мартин Имазбен орындады, сондай-ақ Бетховеннің оркестрлік туындыларын (SNO) және Швейцарияның Роман оркестрімен Де Фалла, Чайковский, Сметана және Штраустың шығармаларын жетекшілік етті.