Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чикано қозғалысының идеологиясы. Чиканизм, чиканолардың иммигранттар емес, түпкілікті тұрғындар екендігіне негізделген, Ацтланды АҚШ-тың оңтүстік-батысында орналастыру арқылы қалыптасты. Чиканизм чиканоларға жаңа ұлттық сезім сыйлады, бұл отбасы ұғымын барлық чикано халқына кеңейтті. Барриолар, яғни жұмысшы табының аудандары, халықтың мәдени орталықтарына айналды.
Ideology of the Chicano movement
[[File:Glowing flag of Aztlan. jpg|thumb|Chicanismo was based in the notion that Chicanos are native rather than immigrants by the situating of Aztlán in the southwestern US. Chicanismo brought a new sense of nationalism for Chicanos that extended the notion of family to all Chicano people. Barrios, or working class neighborhoods, became the cultural hubs for the people.
Шолу
1960 және 1970 жылдар аралығында АҚШ бойынша көптеген мексикалық-американдықтар әлеуметтік және саяси өзгерістер үшін күресу мақсатымен бірікті. Бұл қозғалыс Чикано қозғалысы деп белгілі болды және 1960-шы жылдарда мексикалық-американдық қауымдастығының тапқан жағдайына наразылық ретінде пайда болған әлеуметтік қозғалыс ретінде анықталады. Бұл эмоционалды, бірақ көбінесе зорлықсыз реформа қозғалысы қауым үшін маңызды бірнеше мәселені қамтыды. Олардың ішінде мәдени ыдырау қаупі, экономикалық және әлеуметтік мобильділіктің жетіспеуі, кең таралған кемсітушілік және білім беру мекемелерінің нашарлығы болды. Қозғалыс мексикалық-американдықтардың қоғамдағы өз бейнесін өзгертуге әкелді. Бұл мәселе мексикалық-американдық қауымдастығында АҚШ-қа келгеннен кейін сезілген қысым мен кедергілерге байланысты туындады. Осы оқшаулану сезімімен күресу үшін Чикано қозғалысы барлық чиканоларды, әлеуметтік жағдайларына қарамастан, біріктіруге тырысты. Қозғалыс үшін қауымдық күш беру маңызды болды, өйткені олар американдық қоғамда азшылық құрады. Сондықтан, олардың мақсаттарын бірлесіп ілгерілету үшін қауымдық ұйымдастыру өте маңызды болды. Қозғалыстың негізгі сұрағы – американдық қоғамда мексикалық болу дегеніміз не? Чикано мәдениеті мексикалық-американдық қауымдастығы ұстанған көптеген идеяларға негізделді. Қозғалысқа қатысқан зиялылар мен өнершілер, жазушылар өз мәдениетін көрсететін жаңа өнер формаларын жасады. Мысалдарға Мексиканың байырғы мұрасының құндылықтары және екі тілді, кейде көп тілді әдеби туындылар жатады. Қозғалыстың мақсатының бір бөлігі – американдық қоғам мен мәдениетке ассимиляцияны сынап, мексикалық-американдықтардың құрбандыққа ұшырауына күмән тудыратын тарихты құру болды.
During the early 1960s and 1970s, a great deal of Mexican Americans came together across the United States with the aim to fight for social and political change. This movement became known as the Chicano movement and can be defined as a social movement that emerged in the 1960s to protest the circumstances in which the Mexican American community found itself. This emotional, but predominantly nonviolent reform movement included several concerns of great importance to the community. Among these were the fear of cultural disintegration, the lack of economic and social mobility, rampant discrimination, and inadequate educational institutions. The movement would result in a shift in the way that Mexican Americans saw themselves in society. It was a question that had surfaced in the Mexican American community due to the barriers of oppression they felt once entering the United States. In order to combat these feelings of isolationism, the Chicano movement sought to unite all Chicanos, regardless of class. Communal empowerment was important to the movement because they were minorities in American society. This made it very important for community organizing in order to collectively advance their agenda. The movement was focused around the question of what it meant to be Mexican in American society. Chicano culture focused on a multiplicity of ideas that were held by the Mexican American community. Intellectuals and others involved in the movement, including artists and authors, created new forms of art that encompassed their culture. Examples included virtues of the Mexican indigenous heritage and bilingual, sometimes polyglot, works of literature. Part of the movement's aim was to construct a history questioning the victimization of Mexican Americans by critiquing assimilation to American society and culture.
Ұлтшылдық
Ұлтшылдық 1960 жылдары Чикано қозғалысының басты тірегі болды. Чиканизм мәдениетті кез келген құнмен бекіту идеясына терең байланысты. Чиканолардың өзін-өзі анықтауы арқылы кең ауқымды және қоғамдық деңгейде жұмылдыру мен ұйымдастыру мүмкін болды. Олардың ұлтшылдыққа сенуі олардың көркемдік және ұйымдық мақсаттары мен күш-жігерінен көрінеді. Чикано көркемдігінің барлық түрлері мұраны дәріптеуі керек болды, әйтпесе оларды Чикано деп санау мүмкін емес еді. Ұлтшылдыққа және «Мен Хоакинмін» сияқты көркемдік құндылықтарға негізделген бағдарлама арқылы мексикалық америкалықтардың бір тобы Чиканизмнің жаңа туы астында бірігіп, ғасырлар бойы басылып келген тарихы бар халықты құрды. Чикано ұлтшылдығының идеологиясы Америкадағы Чиканолардың тәжірибесіне қайнар көздік етеді. Қоғам ассимиляцияны ынталандырса да, Чиканолар мәдениетін сақтау үшін күшті күресті, бұл ассимиляцияға түбегейлі қарсы келетін мәдени ұлтшылдық арқылы жүзеге асты. Чикано идеялары көбінесе отаршылдыққа қарсы күреске түскендердің идеяларымен үйлеседі, себебі екі топ та үстемдік риторикасына немесе мәдениетіне қарсы күреседі. Империализмге қарсы осы үндеудің барлық Чиканолардың әлеуметтік жағдайына қарамастан, бірігуіне себепкер болды. Чиканизм идеологиясы Чиканолардың барлығының, олардың әлеуметтік жағдайына немесе сыныбына қарамастан, қанаушылыққа қарсы күресу үшін бірігуге шақырды. Чиканизм үшін Чиканолардың ешбір тобы қозғалыста шеттетілмеуі маңызды болды, өйткені бұл әртүрлі топтарды шеттетуге қарсы олардың үндеуіне қайшы келер еді. Бұл оларға қозғалыстың барысында құжаттары жоқ мексикалық иммигранттарды өз күресіне тарту үшін өз түсініктерін қайта құруға мүмкіндік берді. Бұл екі себеппен маңызды болды: иммигранттардың көп саны және үкімет тарапынан қолдауға зәруліктері.
Nationalism served as the main pillar for the Chicano movement in the 1960s. Chicanismo is deeply rooted in the idea of cultural affirmation at all costs. It is through this self determination of Chicanos that mobilization and organization on large scale and community levels would be possible. Their reliance on nationalism can be seen through their artistic and organizational goals and endeavors. All forms of Chicano artistic expression needed to celebrate heritage or they could not even be considered Chicano. Through an agenda based on nationalism and artistic treasures like "I Am Joaquin," a group of Mexican Americans were able to come together under a new banner of Chicanismo, and they created a group of people with centuries of history that had been repressed until the Chicano movement. The ideology of Chicano nationalism can be traced to Chicanos' experiences in America. Although society functioned in a way that encouraged assimilation, Chicanos fought hard to preserve their culture through a form of cultural nationalism, which emphasized the exact opposite of assimilation. Chicano ideas often were similar to the ideas of those who were fighting anti colonial struggles in the way that both groups fight against a rhetoric or culture of dominance. This type of anti imperialist message made it important for Chicanos of all classes to be united. The ideology of Chicanismo called for unity among all Chicanos, regardless of their class or social standing in order to fight against oppression. It was important for Chicanismo that no group of Chicanos were marginalized in the movement because that would contradict their message against marginalizing different groups of people. This allowed them to reconstruct their understanding later in the movement in order to involve undocumented Mexican immigrants in their struggle. This was important for two reasons: the sheer number of immigrants, and their need for assistance through the community because of the government's treatment.
Жастық шақ
Чикано қозғалысы барлық әлеуметтік топтарды қамтыды. Чикано идеологиясының көп бөлігі азшылықтың қиындықтарымен күресуге қатысты болғандықтан, қозғалысқа барлық топтан шыққан чиканолар қатысты, ересектер ғана емес. Чикано қозғалысы жастарға үлкен сенеді. Көптеген чикано жастары американдық расизмге қарсы күресуге және чикано күнтәртібін ересектерге қарағанда жақсырақ ілгерілетуге өзінің қабілетін сенді, және бұл жастардың қозғалысқа қатысуында және қозғалыс басшыларының жастарға назар аударуында көрінді. Чикано студенттері Чикано қозғалысының философиясы мен іс-қимылдарының негізін талдау арқылы қозғалысқа үлкен үлес қосты. Жастар Чикано наразылықтарына, митингілеріне және шерулеріне қатысқан адамдардың көп бөлігін құрады. 1969 жылғы наурыз айында Денверде өткен бірінші Чикано жастар азаттық конференциясында "Plan Espiritual de Aztlán" манифесті жазылды. Корки Гонзалестің "Әділет үшін крест жорығы" ұйымының қолдауымен өткен конференцияда қозғалысқа қатысқан түрлі чикано топтары бас қосты. Конференция әлеуметтік революция мен мәдени ерекшеліктерге бағытталды. Гонзалес сонымен қатар конференцияда колледж бітірген студенттерді қозғалысқа қатысқан ауыл жастарынмен байланыстыруды көздеді. Бұл Гонзалес үшін маңызды болды, өйткені ол көптеген студенттердің қауымдастықты тастап, қайта оралмайтынын байқады, және ол колледж бітіргендер мен басқа чикано жастары арасындағы қарым-қатынасты дамытқысы келді. Бұл қауымдастықтағы адамдардың бір-біріне жақын болуының маңызды жолы еді.
The Chicano movement was characterized by inclusion of all classes. Because much of Chicano ideology had to do with dealing with the hardships of being a minority, Chicanos of all backgrounds were a part of the movement, not just adults. The Chicano movement involved heavy reliance on its youth. Many Chicano youths believed that they were more able to fight against American racism and push the Chicano agenda better than adults and this was evident through the participation of youths in the movement and also in the emphasis put on youths by the movement's leaders. Chicano students were crucial to the movement by providing analytical reasoning behind the philosophies and actions of the Chicano movement as a whole. The youth provided a majority of the people that participated in the Chicano protests, rallies, and marches as well. It was at the first Chicano Youth Liberation Conference in Denver in March 1969 where the Chicano manifesto, "Plan Espiritual de Aztlán," was drafted. Sponsored by Corky Gonzales' organization, Crusade for Justice, the conference brought together the different populations of Chicanos involved in the movement. The conference focused on social revolution and cultural identity. It was also a goal for Gonzales to help connect the college educated students to the rural youth involved in the movement at the conference. This was important for Gonzales because he had observed many students had been leaving the community without coming back, and he wanted to facilitate relationships between the college educated and other Chicano youth. This was an important way to keep those in the community close to one another.
Сесар Чавес
Сезар Чавес (31 наурыз 1927 – 23 сәуір 1993) – еңбек құқықтары үшін күрескен аса ықпалды белсенді. Ол Долорес Хуертамен бірлесіп, Біріккен ауыл шаруашылығы жұмысшылары (United Farm Workers) ұйымын құрды, ол шаруашылық жұмысшыларының еңбек құқықтары үшін күресте маңызды рөл атқарды. Чавес кейде Чикано және еңбек қозғалыстарымен байланысын сақтауда қиындықтарға тап болды. Ол еңбек қозғалысының нәсілдік шекаралардан асып түсуі керек деп ойлады, бірақ оның күресі негізінен ауыл шаруашылығы жұмысшыларына қатысты, ал олардың көп бөлігі мексикалық американдықтардан құралды. Осы себепті ол қозғалыстан толығымен қол үздіре алмады және көпшілік оны Чикано халқының батыры ретінде қабылдады. Ол наразылық акциялары, бойкоттар, шерулер мен аштық ереуілдері арқылы ұлттық назар аударды. Алайда, одан да маңыздысы – Чавестің басшылығымен UFW ұйымы Калифорниядағы жүзім өсірушілерге қарсы өткізген кең ауқымды бойкот болды. Оның нәтижесінде 1975 жылғы Ауыл шаруашылығы еңбек қатынастары заңы қабылданды, ол шаруашылық еңбекшілерінің жағдайын жақсартты және оларды қорғады. Чавес бұл жағдайға қанағаттанды ма, жоқ па, оның Чикано қозғалысына тікелей қатысы бар еді, себебі оның ізінше көптеген жұмысшылар озін осы қозғалыстың өкілі деп санады. Ол мұны түсінді және өзінің қозғалысына қолдау жинау үшін символдық бейнелерді пайдаланды. Ол ата-тегінің тамырларын, діни нышандарды қолдады, сондай-ақ мексикалық американдықтардың санасында әділдік күресінің символы болған күндері наразылықтар мен бойкоттар ұйымдастырды. Ол зорлықсыз тактиканы қолданғанымен танымал және бүгінге дейін АҚШ-та 20 ғасырдың ең маңызды адам құқықтары белсендісінің бірі саналады.
thumb|César Chávez visits Colegio Cesar Chavez in Mt. Angel, Oregon (1974). César Chávez (March 31, 1927 – April 23, 1993) was a hugely influential labor rights activist. He, along with Dolores Huerta, created the United Farm Workers, which would become one of the most important organizations in the fight for labour rights of farmworkers. Chávez sometimes struggled with his connection to both the Chicano movement and the labor movement. He believed the labor movement should transcend racial boundaries but his fight revolved around agricultural workers and Mexican Americans made up a huge amount of that particular group. This made it impossible for him to forgo ties to the movement and the public viewed him as a Chicano hero. He constantly gained national attention through protests, boycotts, marches, and many hunger strikes. Even more notable than these acts however, was the large organized boycott that the Chávez led UFW imposed on California grape growers. The result was the 1975 Agricultural Labor Relations Act, which greatly improved the conditions and protections of agricultural labourers. Whether he was comfortable with the dynamic or not, Chávez had a direct tie to the Chicano movement solely off the sheer number of workers that identified as such. He came to understand this and would employ symbolic imagery in order to garner support for his movements. He would champion ancestral ties and religious icons as well as plan protests and boycotts on specific days that were symbolic in the minds of Mexican Americans and their fight for justice. He was known for his use of non violent tactics and is still viewed today as one of the most important human rights activists of the 20th century in the U. S.
Жозе Анхель Гутьеррес
Хосе Анхель Гутьеррес (1940 ж.т.) – Арлингтондағы Техас университетінің адвокаты және профессоры. Ол мексикалық-америкалық дәрігердің ұлы болып дүниеге келді және салыстырмалы түрде жақсы өмір сүрді. 12 жасында әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның өмірі түбірінен өзгерді. Ол енді қарапайым мексикалыққа айналды, соның салдарынан мексикалықтар да, ақ нәсілділер де оған өзгеше қарай бастады. Ол өте ерте жасында мексикалық-америкалықтардың қысымға ұшырағанын сезінді, бұл оның өмір бойы олардың жағдайын жақсартуға ұмтылуына себеп болды. Ол Чикано қозғалысы кезінде өте белгілі болды және Мексикалық-Америкалық жастар ұйымының (MAYO) негіс қалаушы мүшесі болды. Гутьеррес сондай-ақ, Partido Nacional de La Raza Unida, яки Raza Unida партиясының құрылуына көмектесті және бұл партияның президенті болды. Раза Юнида партиясы – Техас, Калифорния және басқа оңтүстік-батыс штаттарында сайлауға түскен кандидаттарды қолдау мақсатымен құрылған мексикалық-америкалық саяси ұйым. Кейін Корки Гонзалес Раза Юнида партиясының Денвердегі бөлімшесін құруға көмектесті. Гутьеррес басшылығымен Раза Юнида партиясы көптеген наразылық шерулерін және бойкоттарды ұйымдастырды. Олар тікелей демократияны іске асыруда да жетістікке жетті. Раза Юнида партиясы дауыстарды біріктіріп, Чиканолардың мәртебесін арттыру үшін бірқатар жергілікті лауазымдарға ие болды. Ол көптеген танымал басылымдарды таратып, олардың ішінде "Мексикалықтармен қалай қарым-қатынас жасауға болатыны туралы гринго нұсқаулығы" атты кішкентай, нашар басылған кітапшасы болды. Ол өз еңбектерін барлық мүмкіндікпен таратып, тіпті кейде оларды машинасының багажникомнен сататын. Ол чиканолардың білім беру және саяси салалардағы беделін арттыруға зор үлес қосты.
José Ángel Gutiérrez (1940–) is an attorney and professor at the University of Texas at Arlington. He was the son of a Mexican American doctor and grew up living a relatively privileged life. After his father died when he was 12, everything changed for him. He now was just another Mexican and both the other Mexicans and the white community started to treat him differently. He became very aware of the oppression of Mexican Americans at a young age and this would inevitably lead to his lifelong involvement in their betterment. He was extremely prominent during the Chicano movement and was a founding member of the Mexican American Youth Organization (MAYO). Gutiérrez also helped found and was a past president of the Partido Nacional de La Raza Unida, or Raza Unida party. The Raza Unida Party was a Mexican American political group that organized in order to support certain candidates up for election in Texas, California, and other southwestern states. Corky Gonzales later helped create a Denver faction of the Raza Unida Party. Behind Gutiérrez, the Raza Unida Party had many protest marches and boycotts. They were also quite successful in practicing participatory democracy. The Raza Unida Party successfully pooled votes and were able to fill a number of local positions in order to advance the position of Chicanos. He distributed a number of popular publications, one of which being a small, shoddily printed paperback; titled "A Gringo Manual on How to Handle Mexicans." He distributed his work any way he could and would even sell copies out of his trunk at times. He greatly aided the position of Chicanos in the educational community and in the political sphere as well.
Рейес Лопес Тихерина
Рейес Лопес Тихерина (1926–2015) 1960-1970 жылдары Чикано қозғалысының ең көп дау тудырған көшбасшысы болды. Ол сонымен қатар қозғалыстың ең символдық көшбасшысы еді. Жозе Анхель Гутьеррес Тихеринаның Чикано қозғалысына қатысқандардың қиялын баурап алғанын және оларды АҚШ жерімен байланыстарын нығайтқанын айтты. Ол АҚШ үкіметінің, қорғауға міндетті болған Мексика жерлеріне қатысты немқұрайдылығына назар салды. Мексикалық американдықтардың жерлерін сот арқылы қайтаруға мүмкін болмаған соң, Тихерина одан да қатаң шараларға көшті. Ол «Алианса Федераль де Мерседес» ұйымын құрды. Бұл ұйым мексикалық мұраны қадірлеуге және Мезоамерикамен туыстық байланысты атап өтуге ұмтылды. Содан кейін болған екі маңызды оқиға оны Чикано қозғалысы тарихында мәңгілікке сақтап қалды. Біріншісі – Санта-Феге жасаған жорығы, онда ол Карсон ұлттық орманның бір бөлігін басып алды, себебі ол бұл жердің Мексика жер грантын алғандарға тиесілі деп сенді. Штат күштерін жұмылдырды, және Тихерина 5 күннен кейін бас тартуға мәжбүр болды. Оның қатысқан келесі маңызды оқиғасы – 1967 жылы сот үйіне жасалған шабуыл. Бұл екі оқиғаның тікелей әсері болмаса да, олардың екеуі де өте символдық болды және Чикано қозғалысын жандандыруға көмектесті. Тихеринаның іс-әрекеттері Чиканоларға қозғалыстың күресіп жатқан мақсаттарына шын жүрекпен сенуге мүмкіндік берді, әсіресе оның түрмеге қамалуы оны шейітке айналдырғаннан кейін. Оның мұрасы Чикано қозғалысының беделін нығайтуға үлкен үлес қосты.
Reies Lopez Tijerina (1926–2015) was easily the most controversial leader in the Chicano movement in the 1960s and 1970s. He was also the most symbolic leader for the movement. José Ángel Gutiérrez said that Tijerina captured the imagination of all those involved in the Chicano movement and convinced them of their ties to U. S. land. He called to attention the complete disregard on the part of the U. S. government towards the supposedly protected Mexican land grants. When the judicial process was unsuccessful in returning the lands of the Mexican American people, Tijerina turned to more drastic measures. He went on to create the Alianza Federal de Mercedes. The group sought to idealize Mexican heritage and also celebrated ancestral ties to Meso America. Two major events that followed made him a permanent fixture in the memory of the Chicano movement. The first was the march he led on Santa Fe where he occupied part of the Carson National Forest because he believed the land belonged to the recipients of Mexican land grants. The state mobilized, and Tijerina was forced to give up after 5 days. The next major event he was a part of was a courthouse raid in 1967. These two events may not have had profound immediate effects, but both were extremely symbolic in nature and helped invigorate the Chicano movement. Tijerina's actions allowed Chicanos to become true believers in what the movement was fighting for, especially after his incarceration made him into a type of martyr. His legacy was important for the image of the Chicano movement.
Долорес Хуерта
Долорес Хуерта (1930 ж.т.) – чикана феминисі, ол тікелей Сесар Чавеспен жұмыс істеді және Біріккен шаруалар қозғалысының көрнекті көшбасшысы болды. 1955 жылы ол белсенділік жолын бастады, Фрэнк Россқа испаноязықты халықтың экономикалық жағдайының жақсаруы үшін күрескен Қоғамдық қызмет ұйымының Стоктон бөлімін құруға көмектесті. «Бұл ұйым сегрегациямен және полицияның зорлық-зомбылығымен күресті, сайлаушыларды тіркеу науқандарын жүргізді, қоғамдық қызметтерді жақсартуға және жаңа заңдар қабылдауға ұмтылды». Хуерта белсенділікпен кішкентай жергілікті деңгейде бастады, бірақ 1960 жылдары Ауыл шаруашылығы жұмысшыларының қауымдастығын құрды. «Осы ұйымдарда жұмыс істеген кезінде Долорес тағы бір белсенді және еңбек көшбасшысы – Сезар Чавеспен танысты». Чикана әйелдері жеке күресіне қарсы тұру үшін бірікті. Видалдың айтуынша, чикана әйелдерінің толық азаттыққа жетуі үшін Әйелдердің азаттық қозғалысы мен Чикано қозғалысының ішінде белсенді болуы қажет. Видалдың «La Raza-ның жаңа дауысы: Чиканалар өз пікірін білдіреді» еңбегі феминизмдегі маңызды тұжырым – интерсекционалдықтың мысалын көрсетеді. 1971 жылы Эльма Баррера алғашқы Ұлттық Чикана конференциясын ұйымдастырды. Ол жасаған мәлімдемесінде шіркеудегі және үйдегі еркектерге қарсы шықты, содан кейін Чикано қауымдастығы үшін тегін және заңды түрде аборт жасау және тууды бақылау қажеттігін айтты, оны чиканалар бақылауы тиіс. Конференцияда «Жыныс және чиканалар» және «Чикана стилінде неке» деп аталатын екі манифест жазылды. Бұл құжаттарда қоғамды ұйымдастыру және әйелдердің өз денелерін бақылау құқығы талап етілді. Олар сондай-ақ аналардың үйдегі рөлін өзгертіп, балаларына дәстүрлі гендерлік рөлдер мен мінез-құлықты өзгертетіндей білім беру қажеттігін жақтады. Чиканалар кездесулерін жалғастырды және Чикано және феминистік қозғалыстарға қатысу мүмкіндігін алды.
Dolores Huerta (1930–) is a Chicana feminist that worked directly with César Chávez and was a prominent leader of the United Farm Workers. In 1955, she began her calling as an activist by "helping Frank Ross to start the Stockton Chapter of the Community Service Organization, which fought for economic improvements for Hispanics. 'The CSO battled segregation and police brutality, led voter registration drives, pushed for improved public services and fought to enact new legislation.'" Huerta started on a small local level with her activist efforts but by the 1960s she had created the Agriculture Worker Association. "It was through her work at these organizations that Dolores met fellow activist and labor leader Cesar Chavez." Chicanas came together to confront their individual struggle. Vidal says that for Chicana women, it is necessary to be active within the Women's Liberation movement and within the Chicano Movement in order to achieve full liberation. Vidal's "New Voice of La Raza: Chicanas Speak Out" provides an example of what is known today as intersectionality, an important concept within feminism. In 1971, Elma Barrera organized the first National Chicana conference. In the statement she made, she antagonizes the men of the church and the men at home and then goes on to call for free and legal abortions and birth control for the Chicano community, controlled by Chicanas. At the conference, they drafted two manifestos that were called "Sex and the Chicana," and "Marriage Chicana Style." These documents called for community organization and the right for women to control their own bodies. They also advocated the idea that mothers needed to change their role in the home and educate their children in a way that would re shape traditional gender roles and behavior. Chicanas continued to meet and would gain some inclusion in both the Chicano and the Feminist movements.
Чикано қозғалысы
1960-шы жылдардағы Чикано қозғалысы, сондай-ақ Эль-Мовименто деп те аталады, мексикалық американдықтардың күш-қуатын арттыруға негізделген қозғалыс болды. Ол қоғамдық ұйымдастыру идеяларына, мәдени бекіту нысанындағы ұлтшылдыққа және Мезоамерикамен ата-бабалық байланысқа берілген символдық маңызға негізделген. Қозғалыс талап еткен реформаларға жер иеліктерінің қайтарылуы, шаруалардың құқықтары және жақсы білім беру мүмкіндіктеріне қол жеткізу кірді. Қозғалыстың мақсаты – АҚШ-тағы мексикалықтардың біртүтастығын нығайту. Чикано қозғалысынан маңызды оқиғалар мен ұйымдар туды. Олар студенттердің бірнеше наразылық акцияларына қатысты. 1968 жылы Денвер мен Шығыс Лос-Анджелесте екі акция өтті. Бұл наразылықтар мектептердегі теңдік пен чиканолар үшін жақсы жағдайлар үшін күресте маңызды рөл атқарды. 1970 жылы Чикано мораторийін өткізді. Оның мақсаты Вьетнам соғысына қарсы шығу және соғыс қолдаған күрделі, қиылысқан кемсітушілікке наразылық білдіру болды. Чикано қозғалысы соғысқа қарсы болды және оған қарсы бірнеше жыл бойы күресті. Олар тіпті вьетнамдықтарды империалистік ақ американдық күштерге қарсы өз серіктері ретінде қарастырды. Қозғалыс үшін тағы бір маңызды оқиға – Родольфо "Корки" Гонзалес ұйымдастырған Ұлттық Чикано жастар азаттық конференциясы. Конференция бірнеше жыл қатарынан өтті және АҚШ-тағы чиканоларды біріктірудегі рөлі өте маңызды болды. Алғашқы отырысында конференция "Астлан рухани жоспары" жобасын жасады, ол Чикано қозғалысының негізгі құжаты болды. Ол чиканолардың ұлтшылдығын "жаппай жұмылдыру мен ұйымдастырудың ортақ белгісі" ретінде пайдалануы керек деген тұжырыммен басталады. Құжат олардың жеті ұйымдық мақсатын анықтайды: Ла Разаның азаттығы үшін халық санасындағы бірлік; өз өмірі мен қоғамдарының экономикалық бақылауын ұстау, пайдаланусыз; чиканоларға қатысты білім беру; өткен іс-әрекеттер үшін өтемақы беру негізінде халыққа қызмет ететін институттар; қоғамның біріккен күшіне сүйенетін өзін-өзі қорғау; қозғалыстың рухани тірегін нығайту үшін мәдени құндылықтарды пайдалану; және тәуелсіз әрекеттер арқылы саяси азаттық. Құжатта сондай-ақ халықты хабардар ету, ірі демонстрациялар мен наразылықтар ұйымдастыру, саяси партиялар құру және қатысу демократиясын қолдану сияқты шаралар да қарастырылған. Кейбіреулер Чикано қозғалысы 1970-ші жылдарда аяқталды деп санайды, бірақ басқалары қарқынның өзгеруіне қозғалыс ішіндегі мәдени жаңару себеп болды деп есептейді.
The Chicano movement of the 1960s, also known as El Movimiento, was a movement based on Mexican American empowerment. It was based in ideas of community organization, nationalism in the form of cultural affirmation, and it also placed symbolic importance on ancestral ties to Meso America. Reforms the movement called for included restoration of land grants, farm workers' rights, and access to better educational opportunities. The movement revolved around the unity of the vast Mexican population in the US. There were a number of major events and organizations that spawned from the Chicano movement. The group participated in a number of student walkouts. Two occurred in Denver and East L. A. in 1968. These walkouts were hugely influential in the fight for equality in schools and better conditions for Chicanos. In 1970, they held the Chicano Moratorium. This was centered on opposing the Vietnam War and the complex intersectional discrimination the war supported. The Chicano movement was vehemently against the war and fought against it for a number of years. They even used the image of the Vietnamese as their comrade against the imperialist White American forces. Another extremely important event for the movement was the National Chicano Youth Liberation Conference first organized by Rodolfo "Corky" Gonzales. This conference met for a number of consecutive years and its role as a unifying agent for Chicanos across the US cannot be understated. In its first meeting the conference would draft the "Plan Espiritual de Aztlán," which would become a sort of blueprint for the Chicano movement. It starts by addressing the idea that Chicanos must utilize their nationalism as a "common denominator for mass mobilization and organization." The document names their seven organizational goals as: unity in the minds of the people in the liberation of La Raza; economic control of their own lives and communities without exploitation; education that was relative to the Chicano; institutions that serve the people on a basis of restitution for past actions; self defense that relies on the combined strength of the community; use of cultural values to strengthen the moral backbone of the movement; and political liberation through independent action. The document also entails actions to be made that included informing the public, performing large demonstrations and walkouts, and creating political parties and using participatory democracy. The Chicano movement is believed by some to have ended in the 1970s, but others have a view that the shift in intensity was caused by a cultural renaissance within the movement.
Чикано қозғалысы кезінде және одан кейін
Чикано өнері 1960-шы жылдары Чикано қозғалысының ажырамас бөлігіне айналды. Бұл жаңа көркемдік өркендеу, күшейген саяси белсенділік пен мәдени мақтаныш арқасында дамыды. Көптеген зиялылар бұл ішкі көркемдік қозғалысты Чикано мәдени қайта жаралуы деп қарастырады. Чикано өнері қауымдастық, белсенділік және ата-тектік байланыстар сияқты бірқатар берік идеологияларға негізделген. Чиканолар жасаған фрескалар, романдар, газеттер, мүсіндер, суреттер және өзге де шығармашылық түрлер Чиканизмді қалыптастыруға көмектесті және осы жаңа қалыптасқан топқа жүздеген жылдық тарихты ұсынды. Чикано идеологиясын қалыптастырудағы көркемдік қозғалыстың рөлін бағаламай болмайды. Бұл мәдени бекітуге негізделген қозғалыс болды, ал көркемдік өрнек – чиканолардың мұра мен бостандықты тойлаудың басты құралы. Уақыт өте келе Чикано өнері өзгеріп, өзіне сүйенген қауымдастықтың қалыптарын қабылдады. Көптеген Чикано суретшілері «эль-баррио» бейнелерін сомдады және күнделікті күрестерін жақтап, көрермендерімен байланысуға тырысты. Қауымдық құрылымға ден қою аса маңызды болды, сондықтан Чикано аймақтарындағы жастарды қолдаған көптеген галереялар ашылды. Граффити де Чикано аудандарындағы Чикано өнерінің маңызды көрінісіне айналды. «Фантомдық көріністер: Қозғалыстан кейінгі Чикано өнері» атты еңбегінде Рита Гонзалес, Говард Фокс және Чон Нориега авторлары Чикано өнерінің көптеген трансформацияларын және одан кейін туған пікірталастарды егжей-тегжейлі сипаттайды. Қозғалыс өзінің күшін жоғалтқан кезде, зиялылар Чикано өнері деп не саналатынын талқылай бастады. Бұл пікірталаста өнердің ешқандай қалыпқа сыймауы және классикалық еуропалық көркемдік ұғымдарға қарсы болуы керек екені айтылды. Чикано өнерінің ерекшеліктері туралы ешбір нақты қорытындыға келмеді, бірақ мәдениетті, қауымдастықты немесе Мезоамерикалық байланыстарды қолдайтын көптеген формалар Чикано өнерінің түрлері деп есептеледі.
Chicano art became an integral part of the Chicano movement during the 1960s. This new artistic expression was energized through increased political activism and cultural pride. Many intellectuals view this internal artistic movement as a Chicano cultural renaissance. Chicano art was rooted in a number of strong ideologies, including community, activism, and ancestral ties. The murals, novels, newspapers, sculpture, paintings and other forms of expression created by Chicanos helped shaped Chicanismo and presented this newly formed group with hundreds of years of history. The artistic movement's role in the shaping of Chicano ideology cannot be understated. It was a movement based in Cultural affirmation and artistic expression was the premium method for Chicanos to go about this celebration of heritage and liberty. As time passed, Chicano art continued to transform and take the shape of the community it revolved around. Many Chicano artists focused on representations of "el barrio" and they sought to connect to their audience by championing their daily struggles. Reliance on the community structure remained imperative and many galleries that supported the youth in Chicano areas were formed. Graffiti also becomes a vital reflection of Chicano art in Chicano neighborhoods. In the piece "Phantom Sightings: Chicano Art After the Movement," authors Rita Gonzales, Howard Fox, and Chon Noriega detail the many transformations Chicano art takes on and the debate that follows. As the movement lost some of its vigor, intellectuals started to debate just what could be considered Chicano art. This debate claimed that art could not be mainstream in any way and must go against the grain of classic European artistic notions. Nobody ever came to a conclusion on the specificities of Chicano art and most forms that champion culture, community, or Meso American ties are considered forms of Chicano art.