Кіріспе

Уильям Хогарттың алты суреттен тұратын сериясы "Әшекейлі үйлену" – Уильям Хогарттың 1743 және 1745 жылдар аралығында 18 ғасыр қоғамын сынға алу мақсатымен салған алты суреті. Олар ақша немесе әлеуметтік мәртебе үшін ойланбастан үйленудің қасіретті салдары мен меценаттық пен эстетиканы сатиралайды. Суреттер Лондонның Ұлттық галереясында сақталады. Бұл серия оның басқа да моральдық әңгімелері – "Жаман қыздың тағдыры" (1732) және "Дөңгелекшінің тағдыры" (1735) сияқты жақсы қабылданбады. Суреттер 1751 жылы сатылғанда, суретші күткеннен әлдеқайда төмен бағаға сатылды. Серияның бірінші суреті "Неке шарты" (жақтағы атауы: Неке шарты), үйдің шатақтығы мен төленбеген есеп шоттарын ұстап тұрған қызметші үй шаруасының дұрыс еместігін көрсетеді. Серияның үшінші суреті "Тексеру" (жақтағы атауы: Шарлатан дәрігерге бару), графтың ұлы (виконт) жас тоғысқан әйелмен бірге шарлатан дәрігерге бара жатқанын көрсетеді. Бір түсіндіру бойынша, виконт сифилисті емдеуге арналған сынап таблеткаларына наразы болып, ақшасын қайтаруды талап етеді, ал оның қасында отырған жас тоғысқан әйел аузындағы жараны, сифилис белгісін емдейді. Бірақ Ұлттық галерея көрмесінің кураторы Джуди Эгертонның талдауына сәйкес, дұрыс түсіндіру өте өзгеше, тіпті қараңғырақ: виконт оны сифилиспен жұқтырды деп ойлап, баланы дәрігерге әкелген. Бышақ ұстаған әйел – қыздың анасы, виконтты шантаж жасау үшін ашуланған түр бейнелейді. Бала анасы оны сатқан кезде-ақ ауруға шалдыққан, себебі ол оның алғашқы "қорғаушысы" болмаған немесе анасынан, яғни шарлатан дәрігерден сифилис мұра болған. Алайда ашуланған әйелдің кім екені туралы пікірлер қарама-қайшы, кейбіреулер оның шарлатанның көмекшісі екенін, ал басқалары оның тоғысқан әйел екенін айтады. Суреттің төменгі оң жақ бұрышында ашық кітап жатыр, онда былай деп жазылған: "Explication de deux machines superbes, l'un pour remettre l'epaules, l'autre pour server de tire bouchon, inventes par Mons De La Pillule, Vues Et Aprouves Lar L'academie Royal Des Sciences Aparis", яки ағылшын тілінде: "Екі керемет машинаның түсіндірмесі, біреуі иықтарды орнына қоюға, екіншісі – тығын ашуға арналған, Монс Де Ла Пиллюль (Таблеткалар тауы) ойлап тапқан, Париждегі Корольдік ғылым академиясы көріп, бекіткен". Бұл академияның шынайы басылымдар сериясындағы ойдан шығарылған бет. Төртінші сурет "Дайындық" (жақтағы атауы: Графиняның таңғы күтімі), саудаға шығарылатын "Актеон" және басқа да бірнеше мүсіндер бейнеленген. Мұндай суреттерде африкалықтар еуропалық стильде киінген, бұл Еуропадағы Африка туралы "куккиге табынушылар мен аңшылар" мекендейтін кең таралған түсініктерге қайшы келеді. Бесінші сурет "Багно" (жақтағы атауы: Графтың өлтірілуі), едендегі маскалар жұбайлардың маскарадқа барғанын көрсетеді. Соңында алтыншы сурет "Ханшайымның өлімі" (жақтағы атауы: Графиняның өзін-өзі өлтіруі), графиня сүйіктісі графын өлтіргені үшін Тибернде асылып өлтірілгеннен кейін қайғы мен кедейлікке ұшырап, өзін улайды. Баласын көтеріп отырған қарт әйел баласына өзін сүйіп алуға рұқсат береді, бірақ баланың бетіндегі белгі мен аяғындағы қақпақ аурудың келесі ұрпаққа берілгенін көрсетеді. Графиняның әкесі, оның қарапайым өмір салты жалаңаш үйде айқын көрінеді, оның қызының жалғыз құнды иелігі – неке сақинасын алып тастайды. Бұл суреттер алғашқыда көпшілік тарапынан жақсы қабылданбады, бұл суретшінің көңілін қалдырды. Ол оларды Хиллингтонның мырза Лейнге жүз жиырма гинеяға сатты. Тек жақтаулар ғана Хогартқа әрқайсысы төрт гинеяға шықты, сондықтан оның бұл құнды серияны салу үшін алған сыйақысы жүз фунттан он алты шиллинг ғана болды. Лейн қайтыс болғаннан кейін олар оның немере інісі полковник Которнның меншігіне өтті. 1796 жылдың мамыр айында олар Кристис аукционында, Пэлл Моллде Джон Джулиус Ангерштейнге мың гинеяға сатылды. Қазір олар Ұлыбритания үкіметінің меншігінде және Ұлттық галерея жинағының бір бөлігі болып табылады. Хогарт "Әшекейлі үйлену" сериясын "Бақытты үйлену" сериясымен жалғастыруды жоспарлаған, бірақ бұл серия тек аяқталмаған эскиздер түрінде сақталған.

Техникалық түсініктеме

Бұл суреттер сериясы өз алдына тұратын өнер туындылары болғанымен, олардың бастапқы мақсаты – гравировкаланған мыс табақтар сериясы үшін үлгілер жасау еді. Мыс табақтарға гравюра жасағанда, табаққа түсірілген бейне соңғы баспаның кері бейнесі болып табылады. Әдетте, гравюраға арналған суреттерді жасағанда, суретті кері емес, дұрыс бағытта жасайды, ал гравёр гравюра жасау кезінде оны айнада қарап көшеді. Хогарт өзі гравёр болғандықтан, бұл әдіс оған ұнамады, сондықтан ол «Мода бойынша неке» картиналарын ерекше жағдайда, тікелей көшіруге болатындай етіп кері жасады. Кескіндер солдан оңға қарай қарастырылады, және Хогарт бастапқы суреттерді құрастырғанда мұны ескерген болуы керек.

Атау беру

Суреттерге қатысты сыншылар түрлі-түрлі атаулар берген, алайда суреттер қазір Ұлттық галереяда болғандықтан, осы галереяда қолданылатын атаулар осы жерде де қолданылады.