Сунан ат-Тирмизи: Кутыб әл-ситтедегі төртінші хадис жинағы
Sunan al-Tirmidhi
Сунни исламының алты кітабындағы төртінші хадис жинағы – "Сунан ат-Тирмизи". 250-270ж. құрастырылған, шариғат ережелері мен Алла елшісінің ﷺ сөздерін қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сунни исламның алты кітабының төртінші хадис жинағы – Сунна әл-Тирмизи (سنن الترمذي). Оны ислам ғалымы әл-Тирмизи шамамен 864-884 (250-270 хижри) жылдары жинаған.
Fourth hadith collection of the Six Books of Sunni Islam
Sunan al Tirmidhi (سنن الترمذي) is the fourth hadith collection of the Six Books of Sunni Islam. It was compiled by Islamic scholar al Tirmidhi in c. 864–884 (250–270 AH).
Атау
Жинақтың толық атауы – әл-Жәмиғ әл-мұхтасар мин ас-Сунан ʿан Расулуллаһ ﷺ және әл-Сахих пен әл-Маʿлұл туралы білу, сондай-ақ оларға қатысты амалдар (الجامع المختصر من السنن عن رسول الله ﷺ ومعرفة الصحيح والمعلول وما عليه العمل). Ол әл-Жәмиғ әл-Сахих, әл-Жәмиғ әс-Сунан, әл-Жәмиғ әт-Тирмизи, әс-Сунан әт-Тирмизи немесе Сахих әт-Тирмизи деп қысқартылады. Атаудағы "Жәми" термині сегіз Рисаланың (Алланың хабары) барлық тақырыптарын қамтитын толық жинақты көрсетеді. Атаудағы "Сунан" термині жинақтың негізгі мазмұны мен тараулардың Рисала тақырыбы, яғни Аһкам (жалпы заң) бойынша құрылуын білдіреді. Әл-Каттани былай деді: "Тирмизидегі Жәмиғ, кейбір адамдар оны екі бөлек кітап деп ойлайтындықтан, Сунан деп те аталады, және ол [сондай-ақ] Әл-Жәмиғ әл-Кабир деп аталды. Көптеген сунниттер бұл кітапты Сахих әл-Бухари мен Сахих Муслимнен кейін ең сенімдісі деп санайды, сондықтан кейінгі ғалымдар оны Сахих әт-Тирмизи деп атады."
The full title of the compilation is al jāmiʿ al mukhtaṣar min as sunan ʿan Rasūl Allāh ﷺ wa maʿrifat al saḥīḥ wal maʿlūl wa mā ʿalayhil al ʿamal (الجامع المختصر من السنن عن رسول الله ﷺ ومعرفة الصحيح والمعلول وما عليه العمل). It is shortened to al jāmiʿ al saḥīḥ, al jāmiʿ al sunan, al jāmiʿ al Tirmidhī, al sunan al Tirmidhī or Ṣaḥīḥ al Tirmidhī. The term Jami within the title indicates a complete collection covering all eight Risalah (Allah's message) subjects. The term Sunan within the title refers to the collection's focus and chapter arrangement based on the particular Risalah subject, ahkam (general law). Al Kattani said: "The Jamiʿ of at Tirmidhi is also named The Sunan, contrary to those thinking them to be two separate books, and [it is also named] Al Jamiʿ al Kabir. Since the book is considered by most Sunnis to be the most authentic after Sahih al Bukhari and Sahih Muslim, this was dubbed by later scholars as Ṣaḥīḥ al Tirmidhī.
Жинақтау және сипаттау
Ол 864/5 жылдан кейін (250 хижри жылы) оны жинауды бастады және 884 жылдың 9 маусымында (10 Дуль-Хиджа 270 хижри жылы) аяқтады. Онда шамамен 4330 хадис (қазір шамамен 4400) бар, және ол елу тарауға бөлінген – кейбір мәліметтер бойынша 46 кітаптан тұрады.
He began compiling it after the year 864/5 AD (250 AH) and completed it on the 9 June 884 AD (10 Dhu al Hijjah 270 AH). It contains about 4330 ahadith (now roughly 4400), and has been divided into fifty chapters—disputed as 46 books.
Қабылдау
Ибн әл-Атир былай деді: "Бұл – ең пайдалы, ең жақсы құрылымдалған, ең аз қайталаумен жазылған кітаптардың ең жақсысы. Онда басқаларда жоқ нәрселер бар, мысалы, түрлі пікірлер, аргументтердің бағыттары, хадистің сахих, даиф немесе ғариб екенін түсіндіру, сондай-ақ (рақаттар туралы) сын айту және мақтау пікірлері".
Ibn al Athir said: "(It) is the best of books, having the most benefit, the best organization, with the least repetition. It contains what others do not; like mention of the different views, angles of argument, and clarifying the circumstances of the hadith as being sahih, da'if, or gharib, as well as disparaging and endorsing remarks (regarding narrators)."
Аутентиктілігі
Сүннилер бұл жинақты алты маңызды хадис жинағының арасында бесінші деңгейде санайды. Ибн әл-Жаузидің мәлімдемесінше, онда жиырма үш немесе отыз жасалған хадис бар. Әл-Суюти сияқты кейбір ғалымдар Ибн әл-Жаузидің тұжырымдарын тым қатаң деп сынап, Джамиде құрастырылған хадис жоқ деген қорытындыға келді. ХХ ғасырдың албан ислам ғалымы әл-Альбани он алты құрастырылған хадисті анықтады.
Sunnis regard this collection as fifth in strength of their six major hadith collections. Ibn al Jawzi stated that there are twenty three or thirty forged hadith in it. Some scholars like al Suyuti have criticised Ibn al Jawzi's findings as being too strict, concluding that there are no fabricated hadith in the Jami. The 20th century Albanian Islamic scholar al Albani identified sixteen fabricated hadith.
Ибн Хазмның пікірі
Ибн Әл Катан Әл Фасиден жеткен риуаят бойынша, Ибн Хазм өзінің қазір жоғалған кітабы «Әл Иссаалда» Әл Тирмизидің мәртебесінің «мәжһұл» немесе белгісіз екенін айтқан. Әдетте, белгісіз рауилердің сенімділігіне күмән келтіріледі. Ибн Хазмның Әл Тирмизидің хадистегі орнына қатысты осы ерекше және кейбір тұрғысынан таңғажайып көзқарасын әл-Дхахаби өзінің «Тарих әл-Ислам» кітабында тіркеп, былай деді: «Таң қалдыратын нәрсе – Әбу Мұхаммед Ибн Хазм, ол Әбу Иса [яғни Әл Тирмизи] туралы «Әл Иссаал» кітабында айтылғандай, «белгісіз» деп айтады». Ибн Хазмды қорғауға тырысқанда, әл-Дхахаби Тирмизидің «Жами’» кітабы Ибн Хазм қайтыс болғаннан кейін ғана Андалусияға жеткенін айтты. Бірақ бұл пікір негізсіз. Керісінше, кітап Ибн Хазм дүниеге келмей тұрып-ақ Аль-Андалусқа жеткен сияқты. Аль-Андалуста Әл Тирмизидің Сүннасын зерттеген ғалымдардың бірі – Ибн Хазмның ұстазы Ибн әл-Фарди әл-Малики болды, ол өзінің «Әл-Му’талиф уәл-Мухталиф» кітабында Әл Тирмизидің мәртебесін жоғары бағалады. Басқа ғалымдардың арасында 390 жылы, Ибн Хазм туылғаннан кейін алты жыл өткенде қайтыс болған Яхья бин Мұхаммед әл-Джайяни де болды. Ибн Абд әл Барр әл-Джайяни арқылы Әл Тирмизидің хабарларын жеткізіп, тіпті «Әл-Тамхид» кітабында оны есімдерімен атады. Ибн Хазмның өзі де кітапты қарап шығып, Әл Тирмизидің хабарларымен танысқан, осылайша әл-Дхахабидің кітап Ибн Хазм қайтыс болғанға дейін Аль-Андалусқа жетпеген деген пікірін жоққа шығарды. Ибн Катир де Ибн Хазмның Әл Тирмизи туралы пікірін айтқан, бірақ Ибн Әл-Катаннан жеткен мәліметті дұрыс түсінбеді және Ибн Хазмның өзінің «Әл-Мухалла» кітабында Әл Тирмизиді «мәжһұл» деп атағанын қате айтты. Алайда, мұндай мәліметтің ешқайда тіркелмегені анық, оның «белгісіз» екендігі туралы жазба тек «Әл Иссаалда» ғана кездеседі, басқа еңбектерде емес.
It was narrated from Ibn Al Qattan Al Fasi that Ibn Hazm said in his now lost book, Al Isaal, that Al Tirmidhi's position was Majhul or unknown. What is usually the case with narrators that are unknown is that they are rejected as being authentic. This peculiar and seemingly bizarre view of Ibn Hazm regarding Al Tirmidhi's status in Hadith was also recorded by Al Dhahabi in his book, Tarikh Al Islam, and he said the following:What is astonishing is Abu Muhammad Ibn Hazm, where he says about Abu 'Isa [i. e. Al Tirmidhi]: '[He is] unknown,' as mentioned in the book Al Isaal. In attempt to try to defend Ibn Hazm, Al Dhahabi made the point that the Jami' of Tirmidhi hadn't reached Andalusia until after Ibn Hazm's death. This claim, however, doesn't stand. What seems to be the case is that the book had reached Al Andalus even before Ibn Hazm's birth. Of the scholars who studied Al Tirmidhi's Sunan in Al Andalus was Ibn Al Fardhi Al Maliki, Ibn Hazm's teacher, and he praised Al Tirmidhi's status in his book "Al Mu'talif wal Mukhtalif." Among other scholars, there was Yahya bin Muhammad al Jayyani, who died in 390 AH, six years after Ibn Hazm's birth. Ibn 'Abd al Barr used to narrate Al Tirmidhi's reports through al Jayyani, and he even mentioned Al Tirmidhi in his book "Al Tamhid". Ibn Hazm himself also reviewed the book, making him aware of Al Tirmidhi's narrations, thus refuting the claim of Al Dhahabi that the book hadn't made it to Al Andalus before Ibn Hazm's death. Ibn Kathir also mentioned Ibn Hazm's opinion of Al Tirmidhi, but misunderstood what was transmitted by Ibn Al Qattan and claimed that Ibn Hazm made Al Tirmidhi Majhul in his Al Muhalla. However, there is no mention of this, and his ranking as unknown was only recorded in Al Isaal, and not in any other work.
Құрамына кіретін хадистердің олардың шынайылығына қатысты түрлері
Төрт сунан кітабының ішінде әл-Тирмизи кітабы ғана төрт топқа бөлінеді. Біріншісі – сахих деп нақты анықталған хадистер, олар Бухари мен Муслим ибн әл-Хаджаджпен келіседі. Екінші топ – әл-Тирмизи, әл-Насаи және Әбу Дауд ғалымдарының талаптарына сай келетін хадистер, бірақ Бухари мен Муслим ибн әл-Хаджаджға қарағанда төмен деңгейде. Үшіншісі – қайшылықтарды түсіндіру үшін жинақталған хадистер, онда Тирмизи оның әлсіз тұсын көрсетеді. Төртіншісі – кейбір фиқһ мамандары амал еткен хадистер.
Of the four Sunan books, al Tirmidhi's alone is divided into four categories. The first, those hadith definitively classified as authentic, he is in agreement with Bukhari and Muslim b. al Hajjaj. The second category are those hadith which conform to the standard of the three scholars, al Tirmidhi, al Nasa'i and Abu Dawood, at a level less than Bukhari and Muslim b. al Hajjaj. Third, are the hadith collected due to a contradiction; in this case, he clarifies its flaw. And fourth, those hadith which some fiqh specialists have acted upon.
Мазмұны
Редактор Ахмад Мұхаммед Шакирдің 1937–65 жылғы, Каирде жарық көрген 5 томдық басылымы хадис араб мәтінінің стандартты тақырыптық жіктелуін береді. Кітап 49 тараудан тұрады.
Editor, Ahmad Muhammad Shakir's 1937–65, Cairo publication, in 5 volumes, provides the standard topical classification of the hadith Arabic text. The book is divided into 49 chapters.