Кіріспе

Шілекей зақымдануы, оның ішінде шілекейдің жарылуы – бұл шілекейге тиетін кез келген зақым. Қалыпты шілекейдің жарылуы көлік апаты сияқты жарақаттардан туындауы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Кішкене қан кетуі бар жеңіл жарақаттарда іш ауыруы, эпигастрий аймағында сезімталдық және сол жақ қабырға астында ауыру болуы мүмкін. Көбінесе сол иықта күрт ауыру пайда болады, бұл Кехр белгісі деп аталады. Ауыр жарақаттарда және көп қан кетуде гиповолемиялық шок белгілері басым болады. Оларға жүрек соғудың жылдамдауы, қан қысымының төмендеуі, тез тыныс алу, дене бетінің әжірленіп көрінуі және үрейлену жатады.

Себептер

Көкбауырдың жарылуының ең көп кездесетін себебі – жол-көлік оқиғалары немесе спорт жарақаттары сияқты іш қуысының күшті соққыға ұшырауы. Тікелей, тесіп жарақаты (мысалы, пышақтан немесе оқтан жарақаттану) сирек кездеседі. Травмалық емес себептер одан да сирек болады. Оларға жұқпалы аурулар, колоноскопия сияқты медициналық процедуралар, қан аурулары, дәрілер және жүктілік жатады. Жұқпалы мононуклеоздың бір пайызынан кем жағдайда көкбауырдың жарылуы мүмкін.

Емдеу

Көкбауырдың жарылуы құрсақ қуысына көп мөлшерде қанның ағуына мүмкіндік береді, соның салдарынан шок пен өлімге алып келуі мүмкін. Әдетте, гемодинамикалық тұрақты және жағдайы нашарламаған пациенттерге операция жасалмайтын тәсіл таңдалады. Операциясыз емдеу кезеңінде 24-72 сағат бойы қатаң төсек режимі сақталып, жарақаттан кейін жеті күннен соң компьютерлік томография жасаумен бірге мұқият бақылау жүргізіледі. Көкбауыр алынып тасталған (спленектомия жасалған) пациенттерге пневмония сияқты инфекциялардың алдын алу үшін егу шаралары жүргізілуі тиіс. Бұл осы органның жоғалған қызметін толықтыруға көмектеседі.