Кіріспе
Ирландия жазушысы
Дермот Болгер (1959 жылы туған) – Ирландияның Дублин қаласынан шыққан ирланд романшысы, драматургі, ақыны және редакторы. 1959 жылы Дублиннің Финглас қалашығында дүниеге келген, оның үлкен әпкесі – жазушы Джун Консидин. Болгердің романдарына «Түнгі смена» (1982), «Әйелдің қызы» (1987), «Үйге жол» (1990), «Әкесінің музыкасы» (1997), «Құштарлық» (2000), «Вальпараисо саяхаты» (2001) және «Жәннат құрсауындағы отбасы» (2005) кіреді. Ол Aosdána суретшілер қауымдастығының мүшесі.
Мансап
Болгердің алғашқы шығармалары – әсіресе оның алғашқы үш романы, барлығы жұмысшы табының Дублиннің Финглас ауданындағы және одан кейін қиратылған жақын маңдағы Баллимун биік үйлер тобындағы соңғы қырық жылды көрсететін пьесалар трилогиясы – түрлі себептермен қоғамнан шеттетілген жұмысшы табының кейіпкерлерінің өмірлік тәжірибесін бейнелеуге жиі бағытталған. Кейінгі романдар тақырыптары мен географиялық аумағы жағынан кеңейтілген. Екі роман, «Жәннат теңізіндегі отбасы» және «Нұрдың кемесі», нақты ағылшын-ирландтық отбасы – Гулд Вершойлдердің тағдырын суреттейді. Олардың кейбіреуі 1930 жылдары коммунизмді қабылдап, оның трагикалық салдарына тап болады. Бірінші роман отбасының 1948 жылға дейінгі тағдырын баяндайды, ал екінші роман 1950 жылдардағы Ирландияда сәтсіз некеден бас тартып, Марокконың шулы көшелерінен бастап, Майо далаларында достарға арналған мекенге айналған көшпенді тіршілікке дейінгі өзін-өзі танудың ерекше сапарына шыққан қызына назар аударады. Ева балаларының қирап бара жатқан өміріне қатысты жағдайларда өз өзінің ерекшелігін қалыптастыруға тырысады. «Нұрдың кемесі» романы ананың гомосексуализм әлі де заңсыз саналған әлемдегі гей ұлы үшін сезімталдық пен алаланын зерттейді. Болгердің «Жалғыз теңіз және аспан» романы соғыс кезінде қарусыз Вексфорд кемесінің – «М.В. Керлогтың» неміс теңізшілерін құтқару туралы нақты оқиғаға негізделген, бұл кеме бұрын оларды батыруға тырысқан. Оның «Танглевуд» романы «Келттік жолбарыстың» құлдырауы туралы. «Айриш Индипендент» газетінде Колум Маккан бұл романды «2000 жылдардың ортасында экономика ғана емес, сонымен қатар неке, мораль және естеліктердің де құлдырауы туралы керемет шығарма» деп сипаттады. Болгер Джеймс Джойстің «Юлисс» романын сахнаға қойды. Ол алғаш рет 2012 жылы Глазгодағы «Трон» театрында қойылды және 2014 жылы Қытайға гастрольдік сапар жасады. 2017 жылы Дублиндегі «Абби» театры оны сахналады және 2018 жылы қайта қойды. 1977 жылы он сегіз жастағы фабрика жұмысшысы болғанда Болгер «Рейвен Артс Пресс» баспасын құрды, ол Патрик Маккейб, Колм Тойбин, Сара Беркли, Финтан О’Тул, Эойн МакНами, Кэтрин Холмквист, Майкл О’Лофлин, Себастьян Барри және Розита Боланд сияқты жазушылардың алғашқы кітаптарын, сондай-ақ Нуала Ни Дхомнаиллдің алғашқы ағылшын тіліндегі аудармаларын және 1988 жылы Пэдди Дойлдың «Құдай жасағы» атты өмірбаяндық шығармасын жариялады. «Рейвен» бұған Ирландияның индустриалдық мектептері туралы Патрик Галвиннің «Рэгги жігіт үшін ән» (1991) атты өмірбаяндық шығармасымен жаңа экспозиция жасады, кейіннен 2003 жылы Айслинг Уолш режиссерлік еткен осы аттас фильмге түсірілді, «Ирландия әдебиетінің Кембридж тарихы» (553-бет) бойынша «христиан бауырластарының тәртіптік мектебіндегі сөздік және физикалық зорлық-зомбылыққа жауап беретін жаңа мұғалімге назар аударады». Болгер 1992 жылға дейін «Рейвен Артс Пресс» баспасын басқарды, содан кейін Эдвин Хигелмен бірлесіп жаңа ирланд жазушыларын қолдауды жалғастыру үшін «New Island Books» баспасын құрды. 2022 жылы «New Island Books» баспасы құрылғанының отыз жылдығын тойлады. Ол өзінің веб-сайтында «Ирландияның көркем әдебиет және ирландтық тақырыптарға арналған көркем емес әдебиеттің жетекші тәуелсіз баспасы» деп сипаттайды. 1989 жылдан бері Болгер «New Irish Writing» бетінің редакторлық қызметін атқарады, оны 1989 жылдан бері Сиаран Карти бірнеше ирланд газеттерінде редакциялайды, бұл Дәуіт Маркустың 1969 жылы қазір жойылған «Irish Press» газетінде бастаған дәстүрін жалғастырады. Қазіргі уақытта бұл бет «Irish Independent» газетінде орналасқан. 2022 жылдың мамырында Болгер Ирландия Ұлттық университетінен Даблиндегі Корольдік дәрігерлер колледжінде өткен салтанатты шарада әдебиет саласының құрметті докторлық дәрежесін алды, осы шарада Мари Хиниге де осындай құрметті дәреже берілді.
Bolger's novel, The Lonely Sea and Sky, uses the real life story of a wartime sea rescue, by the unarmed crew of a tiny Wexford ship, The M. V. Kerlogue, of German sailors from the navy who had previously tried to sink them. His novel, Tanglewood, which explored the collapse of the Celtic Tiger, was described by Colum McCann in the Irish Independent as "a superb novel about the implosion not only of the economy in the mid 2000s, but the implosion of marriage and morality and memory too". Bolger adapted James Joyce's novel, Ulysses, for the stage. It was first staged by the Tron Theatre in Glasgow in 2012, who toured it to China in 2014. In 2017 it was staged by the Abbey Theatre in Dublin, who revived their production for a second run in 2018. As an eighteen year old factory worker in 1977 Bolger set up Raven Arts Press, which published early books by writers like Patrick McCabe, Colm Toibin, Sara Berkeley, Fintan O’Toole, Eoin McNamee, Kathryn Holmquist, Michael O'Loughlin, Sebastian Barry and Rosita Boland as well as the first English language translations of Nuala Ni Dhomhnaill, and, in 1988, Paddy Doyle's groundbreaking memoir, The God Squad(1988), which is described in The Cambridge History of Irish Literature (page 468) as "an exposé of the institutional regime to which outcast children were subjected by religious caregivers". Raven followed this up with another exposé, this time about Irish Industrial Schools in Patrick Galvin's memoir Song for a Raggy Boy(1991), which was later made into a 2003 film of the same name, directed by Aisling Walsh, which, according to The Cambridge History of Irish Literature (page 553) "focuses on how a lay teacher responds to the verbal and physical abuse doled out by the Christian Brothers in a reformatory school". Bolger ran Raven Arts Press until 1992 when he co founded New Island Books with Edwin Higel to continue to support new Irish writers. In 2022 New Island Books celebrated thirty years in existence. It describes itself on its website as "Ireland’s premier independent publisher of literary fiction and Irish interest non fiction". Since 1989 Bolger has acted as associate editor of the "New Irish Writing" page, which has been edited by Ciaran Carty in a succession of Irish newspapers since 1989, continuing a tradition started by David Marcus in 1969 in the now defunct Irish Press newspaper. The page is currently hosted by the Irish Independent newspaper. In May 2022 Bolger received an honorary doctorate in literature from the National University of Ireland, in a ceremony at the Royal College of Physicians in Dublin, during which a similar honorary doctorate was conferred on Marie Heaney.
Жазбалар
"Түнгі ауысым" (1985) – Болгердің тұңғыш романы. Басты кейіпкер – Донал, Финглас қаласының жас жігіті, ол жергілікті фабрикада түнгі ауысымда жұмыс істейді. Доналдың сүйіктісі Элизабет жүкті, және олар екеуі оның ата-анасының бақшасының түбіндегі трейлерде тұрады. Әрине, оның ата-анасы осы жағдайға қуанбайды, ал Донал Элизабетпен бірге өмірін жақсарту үшін бар күшін салады. "Үйге саяхат" (1990) алғаш рет Penguin баспасынан шықты және даулы ирландиялық бестселлерге айналды. Кейіннен Flamingo/HarperCollins баспасы қайта жариялады. Жарық көргеніне 18 жыл өткен соң, ол АҚШ-та Техас университетінің баспасынан шықты және «Нью-Йорк Таймс» кітап шолу бөлімінің алдыңғы бетіндегі мақала ретінде жарияланды. «Irish Times» газеті былай деп жазды: «1990-жылдардың өмірінің бәрі онда бар – ішімдік, есірткі, саяси жемқорлық – қазір осы сөздер соншалықты қайталанды, олардың шоқтықтыру қабілеті жойылды. Ал мұнда олар тағы да шоқтықтырады». "Жәннат теңізіндегі отбасы" (2005) 1915 жылы Донегал округінің тыныш ауылында басталады және бір ирландиялық отбасының Ирландияның тәуелсіздік соғысы, Ұлыбританиядағы жалпы ереуіл, 1930-жылдардағы Мәскеу, Испания азамат соғысы, кеңестік ГУЛАГтар, ирландиялық тұтқын лагерьлері және Лондонның бомбалау кезеңі арқылы жасаған саяхатын баяндайды. Гулд Вершойлдер балалары құрметті, бостандыққа ұмтылған протестант отбасында, күлімсіреп, пікір таласып, қызықты қонақтарға толы үйдің ішінде дүниеге келеді. Саяси өзгерістер Ирландияда және бүкіл әлемде болғандықтан, пикниктер мен балалық ғашықтықтардың әлемі көп ұзамай қауіпке ұшырайды. Бұл отбасылық сага нақты адамдарға негізделген, Брендан кейіпі Брайан Гулд Вершойлге негізделген, ол кеңестік ГУЛАГта қайтыс болды, ал Арт – нақты ирландиялық коммунист Нил Гулд Вершойлге негізделген. Ол Шила Фицджеральдқа (туған аты Гулд Вершойл; 1903–2000) негізделген. Романның бастауы автордың 1992 жылы трейлерінде жасаған таспа жазбаларында.