Коммуникация теориясындағы интеграционизм: Рой Харрис тұжырымдамасы

Кіріспе

Коммуникация теориясындағы тәсіл, Рой Харрис еңбектерінде дамыған тәсіл. Интеграционизм (кейде интеграциялық лингвистика деп те аталады) – коммуникация теориясындағы тәсіл, ол коммуникаторлардың нақты жағдайлардағы шығармашылық қатысуына баса назар аударады және тілдің қатаң ережелерге негізделген модельдерін жоққа шығарады. Ол 1980-ші жылдары Оксфорд университетінің лингвистер тобы, оның ішінде Рой Харрис тарапынан әзірленді. Тіл мен коммуникацияны интеграциялық тұрғыдан зерттеу жөніндегі халықаралық қауымдастық 1998 жылы құрылды және бүкіл әлемнің жиырма бестен астам елінде мүшелері бар.

Интеграционизм және тіл

Харрис пен доктор Адриан Пабледің интеграциялық көзқарастары, мысалы Александр Кравченко мен Найджел Лав сияқты, танымның таралуын жақтаушылардан өзгеше болғанымен, екі саланың тілге қатысты көзқарасы өте ұқсас. Екі тарап та тілді жеке ішкі психологиялық мәселе ретінде қарастырады, онда талдауды бастау үшін жазбаша тіл негіз ретінде алынады. Ал интеграционистер білімді (соның ішінде тілді) "(i) жеке адамның тәжірибесімен байланысты, демек, сол жеке адамға қолжетімді «дәлелдерге» тәуелді, бірақ сонымен бірге (ii) болжамсыз деп қарастырады, себебі белгі жасау және белгілерді түсіндіруді қамтитын кез келген интеграциялық міндет нақты, уақытқа енген жағдайларда орындалады, олар жай ғана «берілген» емес". Басқаша айтқанда, тілдің қолданылуы барлық жағдайларда мән-жайға байланысты. Сонымен қатар, Пабле, Хаас және Кристи тілдің контекстуалдық табиғатына байланысты оны ғылыми тұрғыдан сипаттау мүмкіндігіне күмән келтіреді. Тілдің контекстік сипаты тілдің «белгілі бір код» екені туралы түсінікке қарсы шығуға әкеледі. Харрис бұл туралы кеңінен былай дейді: «Біз білмейтін сөздерге кездескенде, бірнеше жыл бұрын жоқ болған сөздерге кездескенде, екі қорытындыға қарсы тұру қиын. Біріншіден, егер ауызша «кодтар» болса, олар тұрақты болмайды: керісінше, олар үнемі өзгеруі керек. Екінші қорытынды: егер мұндай кодтар болса, әртүрлі адамдар әртүрлі кодтарды қолданады, және олар да өзгереді. Кеше менің сөздігімде «мошпит» деген сөз болған жоқ, бүгін бар. Егер код жаңа сөздер мен мағыналардың кенеттен пайда болуымен тұрақсыздық көрсететін болса, «ескі» сөздер мен мағыналардың тұрақтылығына қандай кепілдік бар? Интеграционистер мұны көрмейді. Егер олай болмаса, кодтың өміршеңдігі күмәнді болады. Себебі ол семантикада кодтан талап етілетін теориялық функцияны орындай алмайды, атап айтқанда, қоғамдағы ауызша қарым-қатынастың негізін құрайтын, сондықтан кодты білетіндер оны «кодтай» және «декодтай» алатын қоғамдық инвариантты мағыналардың көзін ұсыну». Тілді тұрақты кодтың бөлігі ретінде емес, әрекет жасау үшін қолданылатын құрал ретінде қарастырады, бұл идея J. L. Остин және Джон Сэрл сияқты сөйлеу актілері теориясының өкілдерінің, Джон Дж. Гамперс сияқты өзара әрекеттесу социолингвистерінің, Харви Сакс, Эмануэль Шеглофф және Гудвин сияқты әңгімелесуді талдаушылардың, сондай-ақ Эрвинг Гоффман сияқты басқалардың, олардың барлығы тіл білімінен тыс салаларда – тіл философиясы, социология және антропологияда белсенді болды немесе болып келеді. Харрис сөздің мағынасын білмеу – сөздерді қалай қолдану керектігін білмеу, «сөздің пайда болуын [қазіргі] жағдайдың талабына сай етіп тілдік тәжірибемізге қалай қосуды» білмеу екенін айтады. Пабле Швейцарияның Беллинзона қаласындағы қамалдарға қатысты атау практикасы тұрғысынан тілдің интеграциялық көзқарастарын зерттейді. Жергілікті тұрғындардан қамалдарға қатысты стандартты емес атауларды қолданып, жол сұраған Пабле, жергілікті тұрғындардың оларды атаудың әртүрлі формаларын анықтады, бұл орынға сілтеме жасаудың «контекстіге өте сезімтал» екенін және «мағынаның» сол жерде қалыптасатынын көрсетеді. Интеграциялық лингвистика прагматикалық және феноменологиялық тәсілдермен, мысалы этнометодология және әңгімелесуді талдаумен байланысты. Соңғысы жазбаша және ауызша сөздерге бейімделуге ұшырайды, бірақ қазіргі уақытта талдауларға семиотикалық кездейсоқтықтардың кең ауқымын қосуға тырысулар жасалып жатыр. Негізгі бір-бірімен жақындасуы эпистемологиялық болып табылады. Гарольд Гарфинкельдің (1994) этнометодологиялық қағидалары қатысушылардың ретті түрде реттелген өзара әрекеттесуі арқылы құрылатыннан басқа, кез келген аналитикалық алдын ала болжамды жүйелерге қатаң қарсылықпен өзара әрекеттесудің мән-жайын басым етеді. Әңгімелесуді талдаушылар сөйлеу және жазу сөздеріне басымдық берілген саясаттардан туындаған эмпирикалық тәсілдерді жасады. Жақында мультимодальдық ретті талдауды талдау мен теориялауға ауысу интеграциялық көзқараспен толық сәйкес келеді.

While the integrationist views of Harris and Dr Adrian Pablé, among others, differ from those who believe that cognition is distributed (e. g. Alexander Kravchenko and Nigel Love), the view on language in the two fields is quite similar. Both sides criticize the view that holds language as an individual internal psychological concern that takes written language as the base from which to begin analysis. Instead, integrationists view knowledge (which includes language) as "(i) linked to an individual's experience, and therefore dependent on the 'evidence available' to that particular individual, but at the same time (ii) unpredictable because any integrational task involving sign making and sign interpreting is carried out in actual, time embedded situations, which are not simply 'given', either." In other words, language usage is intrinsically, and without fail, contextual in all of its uses. Furthermore, Pablé, Haas & Christe question whether language is even amenable to scientific description, based upon its contextual nature. The contextual nature of language leads to a rejection of the notion that language is a 'fixed code'. Harris discusses this extensively:

"When we come across words we do not know, words which apparently did not exist a few years ago, it is difficult to resist two conclusions. One is that if there are verbal 'codes', they cannot be fixed: on the contrary, they must be changing all the time. The other conclusion is that if there are such codes, different people use different ones, and these too change. Until yesterday, mine did not include the word moshpit: today it does. But if the code has the kind of instability evidenced by the sudden emergence of new words and meanings, what guarantee of stability is there for 'old' words and meanings? The integrationist sees none. And if indeed there is none, then it is the viability of the concept of the code that is itself called in question. For it conspicuously fails to fulfill the theoretical function that is required of a code in semantics; namely to provide a source for those publicly invariant meanings that supposedly underpin verbal communication in the community, and can consequently be both 'encoded' and 'decoded' by those who know the code." Instead of parts of a fixed code, language is looked at as a resource to conduct action with, an idea that echoes the notions put forth by speech act theorists such as J. L. Austin and John Searle, interactional sociolinguists such as John J. Gumperz, conversation analysts such as Harvey Sacks, Emanuel Schegloff, and Goodwin, as well as others such as Erving Goffman, all of whom were or are active in fields outside of linguistics, including language philosophy, sociology, and anthropology. Harris claims that to not know what a word means is to not know what to do with the words, to not know "how to integrate the occurrence of the word into enough of our linguistic experience to satisfy the requirement of the [present] case". Pablé explores the integrationist views of language in terms of the naming practices related to castles in Bellinzona, Switzerland. By asking locals the directions to castles using non standard names for the castles, Pablé elicited various forms by which the locals referred to them, highlighting the idea that references to the places were "highly context sensitive" and that the "meaning" is created on the spot,

Integrationist linguistics overlaps with pragmatic and phenomenological approaches such as ethnomethodology and conversation analysis. The latter being rightly susceptible to a written and spoken word bias yet this is not without current attempts to broaden and include a wider range of semiotic contingencies into analyses. The more fundamental overlap is epistemological. Harold Garfinkel's (1994) ethnomethodological policies prioritize the context of interaction with strict objection to analytic presupposed systems of any kind other than that which is made so by the sequentially ordered interactions of participants. Conversation analysts have developed an empirical approach stemming from those policies where spoken and written words are centralized. A recent decentralizing move to the analysis and theorization of multimodal sequential analysis is very much consistent with an integrationist point of view.

Интеграционизм және бірегейлік

Интеграционизм үш онжылдықтан бері қалыптасып келе жатқанмен, "тіл мифіне" қарсы тұрып, тілдік белгінің өзі жеке, өзін-өзі қамтамасыз ететін коммуникацияның негізі бола алмайтынын, оның тиімділігі көптеген түрлі сөзсіз әрекеттермен үйлесімділігіне байланысты екенін көрсетеді. Кейбір интеграционистер жақында осы көзқарасты социолингвистикадағы маңызды тағы бір ұғымды – "әлеуметтік сәйкестік" концепциясын қайта қарауға бағыттап отыр. Интеграциялық тұрғыдан қарағанда, сәйкестік – әлеуметтік топ, жыныс, этникалық қатыстылық, жас немесе білім деңгейіне сәйкес алдын ала анықталған қатаң және тұрақты жүйе емес, керісінше, жергілікті ортада бөлісілетін және жағдайға қарай туындайтын, дискурсивті және үнемі жаңарып отыратын тәжірибе. Алайда, интеграционистер жеке тұлғаның интеграциялық тәжірибесінен (тілдік және тілдік емес тәжірибелерді қоса алғанда) ғана сәйкестікті зерттеуге болмайтынын айтады, сонымен қатар социомәдени көзқараспен сәйкестікті талдау әдісіне күмән келтіріп, оның үш негізгі қағидасын сұраққа тартыды: (i) деректер, (ii) феноменологиялық индуктивизм және (iii) жанама индексикация. Интеграционистер социолингвистердің тек айтылған сөздерге ғана назар аударуын қиындық деп санайды. Яғни, социолингвистер тілді ағымдағы әңгімеден оқшаулана алатын дербес құрылым ретінде қарастырады. Интеграционистер сөздерді айту кезіндегі контексттен ажыратуға болмайтынын, оларды сол сәттегі тілдік және тілдік емес әрекеттермен үйлестіру қажет екенін дәлелдейді. Қорытындылай келе, интеграциялық тұрғыдан алғанда, "әлеуметтік сәйкестік" – күнделікті өмірлік тәжірибемен күресу үшін қарапайым адамдар қолданатын "метадискурсивті" белгі. Сауаттылық – әр түрлі жағдайлармен байланысты баспа және жазбаша материалдарды анықтау, түсіну, интерпретациялау, жасау, қарым-қатынас құру, есептеу және пайдалану қабілеті. Басқаша айтқанда, оқу мен жазу қабілеті тек жеке қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ғана емес, сонымен қатар тұратын қоғаммен және ортамен байланыс орнату үшін де маңызды. Осыған байланысты, бұл бөлім алдымен сөйлеу тілі (бірінші деңгейдегі тіл) мен жазба тілі (екінші деңгейдегі тіл) арасындағы айырмашылыққа және оқу түсінігіне қалай қол жеткізілетініне, содан кейін технологиялық өзара әрекеттесудің оқу түсінігіне тигізетін әсеріне назар аударады. Дәстүр бойынша, сөйлеу тілі мен жазба тілі – бір монетаның екі жағы ретінде қарастырылады. Яғни, жазба тілі өзінің сәйкес сөйлеу тілін толыққанды бейнелейді деп есептеледі. Сондықтан, педагогтар сөздерді немесе фонетикалық белгілерді символизациялау арқылы оқушыларды жазба мәтіндерді түсінуге қажетті сауаттылықпен қамтамасыз етеді деп санайды. Алайда, оқушылар кейде өлеңнің әрбір сөзін білгенмен, оны түсінуде және интерпретациялауда қиындық көреді. Бұл мысал сөйлеу тілі мен жазба тілін бірдей қарастырудың қиындығын көрсетеді және оларға әртүрлі қарау қажеттігін аңғартады. Кравченконың айтуынша, сөйлеу тілі уақытша және жергілікті, ал жазба тілі – уақыттан тыс және жергілікті емес. Басқаша айтқанда, мазмұнды технологиялар арқылы оңай сақтауға және алуға болады, сондықтан ойлау практикасы электрондық ресурстарды қалай жасауға, бағалауға, интерпретациялауға және пайдалануға бағытталған. Әр түрлі электрондық ресурстар әр түрлі мүмкіндіктер ұсынады, сондықтан жаңа сауаттылықты оқытудың мақсаты – оқушыларға белгілі бір электрондық ресурстың қандай функцияларды жақсы орындайтынын білуге көмектесу. Мысалы, компьютер арқылы мәтіндік медиация ойлауды, толғануды және өз ойларын қайта қарауды жеңілдетеді. Видеолар, визуалды және аудиторлық мүмкіндіктері арқасында, тек визуалды мүмкіндіктері бар суреттерге қарағанда білімді игеруге көбірек көмектеседі. Интернеттегі гипертекстер оқырмандарға өздерінің оқу жолдарын құруға және веб-сайттардың ресурстарын қайта контекстуализациялауға мүмкіндік береді. Реконтекстуализация арқылы тақырыптық аймақтар мен семиотикалық құрылымдар тұрақты емес, ерекшеленеді. Оқырмандар жасаған оқу жолдары арқылы мағынаны анықтауда белсенді рөл атқарады. Харрис айтқандай, тілдік белгілерді сөзсіз әрекеттермен бірге қарастыру керек. Гипертексті оқудан басқа, оқырмандар интернетте суреттер, диаграммалар, бейнелер және т.б. сияқты басқа мәтіндік емес ресурстарға қол жеткізе алады. Мәтіннің ішіндегі сөздік емес семиотикалық ресурстардың қолданылуы белгілі бір функцияны атқарады және оқырмандарға мағына жасауға мүмкіндік береді.

While integrationism has been in existence for over three decades, advocating against the “language myth” and indicating that linguistic sign alone cannot function as the basis of an independent, self sufficient form of communication, but depends for effectiveness on its integration with non verbal activities of many different kinds, some integrationists have recently directed this perspective to revisit another important concept in sociolinguistics – “social identity”. This integrational view of identity concurs with the sociocultural perspective that identity is not a rigid and static system predetermined on the basis of either social class, gender, ethnicity, age or education, but rather a discursive and constantly emerging experience that is locally shared and situationally evoked. On the other hand, however, stressing that identity cannot be examined exclusively from an individual's integrational practice (including both linguistic and non linguistic practice), integrationists cast doubt on the way sociocultural approach analyzes identity by specifically questioning three of the latter's tenets: (i) data, (ii) phenomenological inductivism, and (iii) indirect indexicality. It is problematic to integrationists that sociolinguists only focus upon what is said. In other words, sociolinguists take language as an independent structure that can be isolated from the ongoing conversation. Integrationists argue that utterances cannot be dissociated from the context where he utters statements. Utterances have to be integrated with the activities, linguistic and non linguistic, at that moment. In conclusion, from an integrational view, “social identity” is rather a “meta discursive label used by lay speakers to cope with their everyday first order experience” literacy is defined as the ability to identify, understand, interpret, create, communicate, compute and use printed and written materials associated with varying contexts. In other words, the ability to read and write does not only to fulfill one's own need but also to communicate with the community and society where one stays. With regard to it, this section first focuses on the distinction between spoken language (first order language) and written language (second order language) and how reading comprehension is achieved, and then aims at the impact of technology enhanced interaction on reading comprehension. Traditionally, spoken language and written language are regarded as the two sides of the same coin In other words, written language is believed to fully represent its corresponding spoken language. Therefore, educators believe by teaching words, or the symbolization of phonetic signs, students are equipped with the literacy to understand the written texts. However, it is often the case that students have a hard time understanding and interpreting a poem even though they know every single word. The glittering example reveals the problem of treating spoken language and written language as the same and implies the need to treat them differently. According to Kravchenko, spoken language and written language are different in that spoken language is temporal and local, while written language is atemporal and non local. To put it another way, the content can be easily stored and retrieved by means of technologies, so the practice of reasoning centers on how to generate, evaluate, interpret, and deploy the electronic resources. Different electronic resources can provide different affordances, so one of the aims of teaching new literacy is to help students develop the ability of knowing what functions that the certain electronic resource is good at. For instance, the text mediation through computers can facilitate the thinking, reflecting, and revising of one's own thought. Videos, with the visual and auditory modality, can better help knowledge acquisition than pictures, which have the visual modality alone. The hypertexts available online enable readers to create their own reading paths and recontextualize the resources of websites. Through the recontextualization, the thematic regions and semiotic formations are more idiosyncratic than fixed. The readers play a role in picking up the meaning through the created reading paths. According to Harris, linguistic signs should be understood with non verbal activities. In addition to reading the hypertexts, the readers have access to other non textual resources online, such as pictures, diagrams, videos, etc. The use of those non verbal semiotic resources within the texts has its function and offers affordances to the readers to make meaning.