Кіріспе
Бірлескен әскери жұмыс тобы
1-ші Австралиялық жұмыс тобы (1 ATF) – 1966 және 1972 жылдар аралығында Оңтүстік Вьетнамға жіберілген Австралия және Жаңа Зеландия армиясының бөлімшелеріне басшылық еткен бригада деңгейіндегі құралым. 1 ATF Фуок Туй провинциясындағы Ба Рияның солтүстігінде орналасқан Нуи Дат каучук плантациясында базасы болды және екі, кейіннен үш жаяу әскер батальонынан, бронетехникадан, авиациядан, инженерлік бөлімдерден және артиллериядан тұрды. Жұмыс тобы негізінен Фуок Туй провинциясын қорғауға жауапты болғанмен, оның бөлімшелері және Жұмыс тобының штабы кейде өздерінің тактикалық жауапкершілік аймағынан тысқары жерлерге жөнелтілді. Жұмыс тобы жүргізген маңызды шайқастарға 1966 жылғы Лонг Тан шайқасы, 1967 жылғы Суой Чау Фа шайқасы, 1968 жылғы Кобург операциясы және Корал–Балморал шайқасы жатты. Басқа да маңызды әрекеттерге 1968 жылдың желтоқсанының соңы мен 1969 жылдың басындағы Хат Дих шайқасы, 1969 жылдың маусымындағы Бин Ба шайқасы және 1971 жылдың маусымындағы Лонг Хан шайқасы кірді. 1 ATF жүргізген бірнеше операциялар нәтижесінде жаудың үлкен жеңіліске ұшырауына әкелді, соның ішінде 1969 жылғы Марсден операциясы, оның барысында жергілікті коммунистік күштерге қызмет ететін қару-жарақ пен жабдықтардың үлкен қоймалары мен негізгі ауруханасы анықталып, жойылды; және 1970 жылдың сәуіріндегі Таунсвилл операциясы, оның нәтижесінде Австралия және Жаңа Зеландия взводтары ВК штабында қолданылатын операциялық сигнал кодтары мен шифрлау кітапшаларын жаулап алды. Осының нәтижесінде, генерал Крейтон Абрамс сияқты жоғары деңгейдегі АҚШ командирлері, МАКВ командирі оны "соғыстың ең ірі барлаулық жетістігі" деп атады деп хабарланды. 1 ATF 1971 жылдың соңында елге қайтарылды.
Құрылу
1966 жылдың наурыз айында Австралия үкіметі Вьетнам соғысына қатысуын күшейту туралы шешім қабылдады. 1965 жылдың маусымынан бері Биен Хоадағы АҚШ-тың 173-ші әуеде десантталатын бригадасының үшінші жаяу әскер батальоны ретінде қызмет етіп келген 1-ші Корольдік Австралиялық полк (1 RAR) 4500 сарбаздық екі батальондық бригадамен – 1-ші Австралиялық әскери топ (1 ATF) – алмастырылатындығы жарияланды. Бұл топқа бронетехника, авиация, инженерлік және артиллериялық қолдау қарастырылды. Сондай-ақ, Австралияның Әскери-әуе күштері (RAAF) мен Әскери-теңіз күштері (RAN) қосымша күштері де жөнелтілді, нәтижесінде Вьетнамдағы Австралия әскерінің жалпы саны 6300-ге жетеді деп жоспарланды. Ал 1 RAR-дың АҚШ күштерімен бірлескен қызметі Австралия және Американың операциялық тәсілдерінің өзгешеліктерін көрсетті. Американдықтар кең ауқымды атыс күші мен жылдамдықты қолданып, үлкен күштермен іздеу-жою операцияларын жүргізе отырып, тоқырау соғысын қанағаттандырды, бұл екі тараптың да ауыр қаза табуына әкелді. Австралиялықтар, дәстүрлі операциялардан бас тартпаса да, артиллерия, бронетранспортерлер мен тікұшақтармен қолдау көрсетілген, шашыраңқы роталарды қолдана отырып, ауылдардағы халықтан Вьетконгты (VC) бөліп, үкімет бақылауын бірте-бірте кеңейтуге баса назар аударды. Осыған байланысты, 1 ATF-қа Фуок Туй провинциясында өз тактикалық жауапкершілік аймағы (TAOR) берілді, бұл австралиялықтарға өз әдістерін қолдана отырып, тәуелсіз операциялар жүргізуге мүмкіндік берді. III корпус шегіндегі ең оңтүстік провинция Фуок Туй, Вьетконгтың белсенді қызметінің ортасы болғандықтан, Камбоджа шекарасынан алшақтығы, қайта жабдықтау және қажет болған жағдайда теңіз арқылы эвакуациялау мүмкіндігі және күш-жігерді бір аймақта шоғырландыру мүмкіндігіне байланысты австралиялықтар тарапынан таңдалды. АҚШ дивизиясына қосылудың орнына, генерал-лейтенант Джон Уилтон мен генерал Уильям Уэстморленд сияқты Австралия және АҚШ жоғары лауазымды командирлері арасындағы келіссөздер 1 ATF-тың Вьетнамдағы АҚШ-тың 2-ші дала әскерінің (II FFV) операциялық бақылауындағы тәуелсіз командалық болады деп кепілдік берді. II FFV – Биен Хоадағы корпус деңгейіндегі штаб, тікелей АҚШ MACV қолбасшысына бағынатын. Бұл күшке еркіндік пен Австралия армиясының көтеріліске қарсы соғыс тұжырымдамасын көрсету мүмкіндігін береді, ол Малайялық төтенше жағдай кезіндегі тәжірибелерге негізделген. Әскери топқа тәжірибелі жаяу әскер офицері, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Таяу Шығыста және Жаңа Гвинеяда, содан кейін Корей соғысында қызмет еткен, ал тағайындалудан бұрын AATTV және Вьетнамдағы Австралия армиясының күштеріне қолбасшылық еткен Бригадир Дэвид Джексон басшылық етеді. Жаңа күштерді орналастыруға екі айдан кем уақыт қалғандықтан, Австралияда оларды дайындау үшін асығыс шаралар қолға алынды. 1-ші бригада штабы кейін 1 ATF-ты құру үшін пайдаланылды. АҚШ пен Австралия арасындағы келіссөздерден кейін Жаңа Зеландия үкіметіне 161-ші батареяны жалғастыру мүмкіндігі берілді, бұл Жаңа Зеландия Корольдік артиллериясы АҚШ-тың 173-ші әуеде десантталатын бригадасымен Біен Хоада орналасқан немесе Фуок Туйдағы 1 ATF-қа қосылуы мүмкін. 1 RAR сияқты, Жаңа Зеландия батареясы 1965 жылдың маусымынан бастап АҚШ қолбасшылығымен қызмет етті және сол кезде Вьетнамдағы операцияларға Жаңа Зеландияның жалғыз әскери үлесі болды. 1966 жылдың маусымында Жаңа Зеландия батареясын 1 ATF-қа, ал 1967 жылдан бастап Жаңа Зеландия пехотасы мен NZSAS-ты қосу туралы шешім қабылданды.
Операциялар
1 АТФ-қа өз TAOR-ында басымдыққа ие болу және қажет болған жағдайда Фуок Туй аймағында операциялар жүргізу, сондай-ақ ІІІ корпустың кез келген бөлігіне және IV корпустағы көршілес Bình Thủy-ға бұйрық бойынша орналасу міндеті жүктелді. Оның басты мақсаты – Вунг-Тау портын одақтастардың бақылауында қамтамасыз ету үшін 15-ші бағытты қорғау болды, ал саяси тұрғыдан Фуок Туйдегі үкімет билігін кеңейтуге ұмтылды. Жұмыс тобы Ба Рианың солтүстігіндегі Нуи Даттағы резеңке плантациясында орналасады, ал Вунг-Тауда логистикалық және қолдау базасы құрылып, жол арқылы тікелей байланыс орнатылады. 2-бағытта орналасқан Уилтон Нуи Датты таңдады, себебі оның орталық орны байланыс желілерін қысқартады, ол негізгі елді мекендерге жақын болғанымен, олармен шектес емес, және 1 АТФ-қа аймақтағы ВК қызметін тоқтатуға мүмкіндік береді. Коммунистердің маңызды транзиттік және жабдықтау жолының бойында орналасқан, ол ВК базасына жақын болғанымен, Ба Риаға да жеткілікті жақындықпен провинциялық орталықтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және жергілікті билік органдарымен байланысты жеңілдетуге мүмкіндік берді. Австралиялық доктрина партизандарды халықтан оқшаулау үшін база құруға және ықпалды сыртқа таратуға баса назар аударды. Нуи Датта орналасқаннан кейін, олар ВК мен тұрғындар арасында тұрақты қарым-қатынас орнатуды көздеді. 1 АТФ провинциядағы ВК күштерін жоюға баса назар аударды, ал қалалар мен ауылдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету Оңтүстік Вьетнамның жауапкершілігінде болды. Бастапқыда 1 АТФ екі жаяу әскер батальонынан – Корольдік Австралия полкінің 5-ші және 6-шы батальондарынан тұрды. Басқа бөлімшелерге M113 бронетранспортерлерін пайдаланатын 1-ші APC эскадрильясы, 18 105 мм L5 Pack гаубицаларымен жабдықталған, бір Жаңа Зеландия және екі Австралиялық батареядан тұратын 1-ші Field Regiment, Royal Australian Artillery, 3-ші SAS эскадрильясы, 1-ші Field эскадрильясының инженерлері және 21-ші Engineer Support Troop, 103-ші Signals эскадрильясы, Cessna 180 және Bell H 13 Sioux жеңіл бақылау тікұшақтарын пайдаланатын 161-ші Reconnaissance Flight және барлау тобы кірді. Қосымша қолдау 1-ші Австралиялық логистикалық қолдау тобы (1 ALSG) арқылы қамтамасыз етілді, ол Вунг-Таудағы құмды төбелер арасында орналасқан, ал 9-шы эскадрилья RAAF да Вунг-Таудан 1 АТФ-қа қолдау көрсетті. 1 АТФ формальды түрде тәуелсіз болғанымен, АҚШ күштері орташа және ауыр артиллерия, жақыннан қолдау, шабуылдық тікұшақтар, орташа және ауыр жүк көтеру тікұшақтары және қосымша пайдалы тікұшақтармен маңызды қолдау көрсетті. АҚШ 2/35 артиллерия батальонының А батареясынан 6 155 мм М109 өздігінен жүретін гаубицалары да Нуи Датта тұрақты түрде орналастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері орналастырылған ең ірі Австралиялық құралым, 1 АТФ офицерлері мен сержанттарының көпшілігі кең ауқымды операциялық тәжірибе алғанымен, жұмыс тобы асығыс жиналды және көптеген сынақтан өтпеген Ұлттық қызметшілерді қамтыды. Оның жоғары лауазымды қызметкерлерінің азаз бөлігі қарсы көтеріліс операцияларында тікелей тәжірибе алған, ал Вьетнамдағы жағдайды бірінші қолмен түсіну одан да аз болды, сонымен қатар кетер алдында бірге жаттығу мүмкіндігі болмады. Осы кемшіліктерге қарамастан, 1 АТФ күрделі ортада жедел түрде орналасуға және операцияларды бастауға міндеттелді. Жұмыс тобы 1966 жылдың сәуір және маусым айлары аралығында Вунг-Тауға келе бастады. 17 мамырдан 15 маусымға дейін АҚШ және Австралия күштері "Хардихуд" операциясы кезінде Нуи Дат аймағын қорғады, АҚШ 173-ші әуе десант бригадасының екі батальоны мен 1 RAR бөлімшесін жұмылдырды. 5 RAR сол күні Вунг-Таудан жөнелтілді және Нуи Даттың шығысына және солтүстік-шығысына табылған ВК күштерін тазалау міндеті алды. 1 АТФ 5 маусымнан бастап Нуи Датты басып алды, Джексон өзінің тактикалық штабымен командалық міндетін атқарды. Тәуелсіз жұмыс істеу жоспары өзін-өзі қорғаудың маңызды талаптарын тудырды және 1 АТФ-тың бастапқы басымдықтары база құру және өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. Осы арада Уилтонның Вунг-Таудағы логистикалық қолдаумен 1 АТФ-ты орналастырудың орнына Нуи-Датты басып алу шешімі жұмыс тобының әсерін күшейтуге мүмкіндік берді, бірақ базаны қорғау үшін қосымша адам күшін қажет етті. Шындығында, ВК-ның белсенді қызмет ететін аймақтағы күш-қуаты жеткіліксіз бригаданың қауіпсіздік талаптары күштің жартысына дейін жұмсалды, бұл оның іс-қимыл еркіндігін шектеді. Аймақты басып алу барысында 4000 метрлік радиустағы барлық тұрғындар көшіріліп, жақын жерге орналастырылды. Содан кейін қорғаныс қауіпсіз аймағы құрылды, оның шекарасы Альфа сызығы деп белгіленді және атыс аймағы жарияланды. Вьетнамдағы одақтас нысандар үшін бұл ерекше болғанымен, олардың көпшілігі халыққа тығыз орналасқан аймақтарға жақын орналасқан, австралиялықтар ВК-ның Нуи Датты бақылауын болдырмауға және аймаққа кіретін және шығатын топтардың қауіпсіздігін арттыруға үміттенді. 1966 жылдың 18 тамызындағы Лонг Тан шайқасында 6 RAR компаниясының D бөлімі, маңызды артиллериялық қолдаумен, кемінде полк күшіне жететін ВК күштерін тоқтатты және жеңді. 18 австралиялық қаза тауып, 24 жараланды, ал шайқас алаңынан 245 ВК денесі табылды. Австралияның шешуші жеңісі Лонг Тан ВК үшін маңызды жергілікті соққы болды және Нуи Датқа қарсы жақын арадағы қозғалысты белгісіз мерзімге тоқтатты. Кейінгі жылдары басқа да ірі қақтығыстар болғанымен, 1 АТФ қайтадан күшті сынға ұшыраған жоқ. Шайқас жұмыс тобының провинциядағы басымдығын орнатты және үкімет билігін қайта орнату операцияларын жүргізуге мүмкіндік берді. Дегенмен, 1967 жылдың ақпанында австралиялықтар соғыстағы ең көп шығынды көріп, бір апта ішінде 16 адам қаза тауып, 55 адам жараланды, оның көп бөлігі "Бриби" операциясы кезінде болды. 5 RAR және 6 RAR 1967 жылдың ортасында өздерінің міндеттерін аяқтады және оларды 7 RAR және 2 RAR алмастырды. Бірінші Жаңа Зеландиялық жаяу әскері, Victor Company RNZIR, 1967 жылдың мамырында Малайзиядан келді және 6 RAR-мен, содан кейін жаңадан келген 2 RAR-мен бірге қызмет етті. 1 АТФ қолбасшылығының соңғы тактикалық қателігі және соғыс бойында Австралиялық және Жаңа Зеландиялық әскерлердің көптеген қаза тауып, жаралануына себеп болған, Dat Do-дан жағалауға дейінгі 10 шақырымдық аймаққа миналар орналастыру болды. 1967 жылдың маусымына қарай Австралиялық инженерлер 100 метрлік ені бар тазартылған жерге 23 000-ға жуық "секіргіш" миналарын орналастырды. Миналардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету тиімді болмады, содан кейін ВК миналарды алып, Австралиялық және Жаңа Зеландиялық әскерлерге қарсы қайта пайдаланды. Соғыс американдық әскерлердің көбеюінен кейін күшейе бергенде, 1 АТФ күшті күшейтілді. Үшінші жаяу әскер батальоны, Корольдік Австралия полкінің 3-ші батальоны, 1967 жылдың желтоқсанында келді. Жаңа Зеландияның үлесі де 1967 жылдың желтоқсанында қосымша жаяу әскер компаниясымен артты. Whisky Company RNZIR бастапқыда 3 RAR-ға қосылды, содан кейін Victor Company сияқты 2 RAR-дың операциялық бақылауына көшті. 1968 жылдың ақпанында Австралия үкіметі өздерінің 1-ші бронетранспортер полкінен төрт танктан тұратын екі Centurion танк тобын Оңтүстік Вьетнамға жіберді, сонымен қатар эскадрилья штабындағы екі танкты қоса алғанда. Екі бульдозерлік танк және екі көпір салу танктары да жұмылдырылды. Штабтан танктардан үшінші топ құрылды және тамыз айына қарай эскадрилья толық күшіне, 26 танкқа жетті. Австралиялық және Жаңа Зеландиялық жаяу әскері Вьетнамдағы олардың уақытының қалған бөлігінде осы танк тобымен тығыз жұмыс істеді. Қосымша Iroquois тікұшақтары да қосылды. Барлығы тағы 1200 адам жөнелтілді, Австралиялық әскерлердің жалпы саны 7672 жауынгерге жетті, соғыс кезіндегі ең жоғары деңгей. Бұл күшейту жұмыс тобының қолбасшысына қол жетімді күштің екі есеге артты. 1968 жылдың 1 наурызында Австралия және Жаңа Зеландия үкіметтері Жаңа Зеландиялық атқыштар компанияларын біріктіріп, бір Австралиялық батальон құруға келісті, нәтижесінде екі Жаңа Зеландиялық компания 2 RAR-дың A, B және C компанияларымен бірігіп, 2 RAR/NZ (ANZAC) құрады. Бес атқыштар компаниясымен ол стандартты Австралиялықтан күштірек болды...
Қайтарып алу
Австралия әскерлерінің шығарылуы 1970 жылдың қараша айында басталды. АҚШ-тың Вьетнамдастыру стратегиясының салдарынан және Австралия үкіметі соғысқа қатысуын азайтуға мүкіндік іздегендіктен, 8 RAR өз қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін ауыстырылмады. 1 АТФ тағы да екі жаяу әскер батальонына дейін қысқартылды, бірақ маңызды бронетехника, артиллерия және авиациялық қолдау сақталды. Осы кезде Жаңа Зеландияның жаяу әскерінің W Company компаниясы да шығарылды. 1971 жылы Австралияның жауынгерлік күштері кезең-кезеңмен шығарылу аясында одан әрі қысқартылды. 21 қыркүйектегі Нуи Ле шайқасы Австралия және Жаңа Зеландия күштерінің соғыстағы соңғы ірі шайқасы болды, нәтижесінде бес австралиялық қаза тауып, 30-ы жарақат алды. Жаңа Зеландияның SAS тобы ақпан айында, ал артиллериялық батарея мамыр айында шығарылды. Соңында, 16 қазан күні австралиялық күштер Нуи Дат базасын Оңтүстік Вьетнам күштеріне тапсырды, ал 4 RAR, Оңтүстік Вьетнамдағы соңғы австралиялық жаяу әскер батальоны, 1971 жылдың 9 желтоқсанында Австралияға қайтып келді. Осы уақытта V ротасы және Жаңа Зеландияның медициналық тобы да кері қайтарылды. Дәл сол кезде 4 RAR-дың D ротасы, шабуылдық пионерлік және минометтік бөлімдерімен, сондай-ақ бронетранспортерлер тобымен Вунг-Тауда жұмыс тобының штабын және 1 ALSG-ді қорғау үшін қалды, барлық жабдықтар мен мүліктерді шығарып бітіргеннен кейін 1972 жылдың 12 наурызында Австралияға оралды. 1 АТФ өз операциялық аймағында басымдық танытып, ПАВН/ВК-нің провинция халқына «әсер ету және мәжбүрлеу» қабілетін табысты төмендетіп, Оңтүстік Вьетнам үкіметіне белгілі бір деңгейде бақылау мүмкіндігін бергенімен, олардың шығарылуынан кейін бұл ұзаққа созылмады, және ПАВН/ВК күштері Фуок Туйға қайта оралды. Нәтижесінде, кәсібилігімен танылғанмен, жұмыс тобының операциялары соғыстың нәтижесіне елеулі әсер етпеді. 1966 жылдың маусымы мен 1971 жылдың желтоқсаны аралығында 1 АТФ кем дегенде 3370 ПАВН/ВК салдарын тіркеді, олардың көп бөлігі Фуок Туйда, ал жарақат алғандардың саны белгісіз. Вьетнам соғысы кезінде Австралия армиясының барлық қаза болғандардың саны 478 адамды, ал жарақат алғандардың саны 3025 адамды құрады, олардың көп бөлігі 1 АТФ-қа тиесілі болды. Жаңа Зеландияның соғыстағы қаза болғандардың саны 37 адамды, ал жарақат алғандардың саны 187 адамды құрады, олардың көп бөлігі 1 АТФ-да қызмет еткен.