Кіріспе

Пол Сэмюэл Рейнш (10 маусым 1869 – 26 қаңтар 1923) – американдық саясаттанушы және дипломат. Ол халықаралық қатынастар саласын дамытуда маңызды рөл атқарды. Американың саяси ғылымдар қауымдастығы мен Халықаралық құқық американдық қоғамын құруға көмектесті. Ол «Ашық есік» саясатын (сауда және инвестициялардың теңдігі және Цин Қытайының аумақтық тұтастығына кепілдік беру жүйесі) жақтады және империализмді сынады. Рейнш Висконсин университетінде оқып жүргенде Ричард Элли Экономика, саясаттану және тарих мектебін құрды. Ол 1899 жылдан 1901 жылға дейін саяси ғылымдар кафедрасының ассистент-профессоры, ал 1901 жылдан 1913 жылға дейін профессор болды. 1900 жылы Рейнш «19 ғасырдың соңындағы әлемдік саясат» атты еңбегін жариялады. Кітапта Қытайдағы үлкен державалардың таластары, неміс империализмі және американдық экспансионизм талданды. Бұл еңбек саяси ғылым саласындағы алғашқы жазбалардың бірі ретінде танылды, ол халықаралық саясаттың ерекше экономикалық, саяси және интеллектуалдық күштермен қалыптасатынын көрсетті. Кітапта Рейнш ұлтшылдықтан ұлттық империализмге қарай өзгеристі анықтайды, онда еуропалық ұлттық мемлекеттердің басты мақсаты – мүмкіндігінше көп аумақты бақылауға алу. Ол былай деп жазады: «Тәжірибе көрсеткендей, біз жақсы үкіметтің негізі деп санайтын институттар басқа қоғамға енгізілгенде зиянды салдарларға әкелуі мүмкін. Бұл жүйенің Үндістанның рухани өміріне жалпы алғанда өте ұнамсыз әсері болды, ол Үндістан мәдениетіне жат элементтерді енгізіп, үндістандық білімді адамдардың ойын мұра еткен философиялық және әдеби өркениеттің дамуынан бұрды».

Дипломатиялық мансап

Рейнш 1906 және 1910 жылдарғы үшінші және төртінші Панамерикандық конференцияларға, сондай-ақ 1909 жылы Сантьягода өткен бірінші Панамерикандық ғылыми конгресске АҚШ делегациясының құрамында қатысты. 1913 жылы президент Вудро Вильсон Рейншті Қытайдағы АҚШ министрі етіп тағайындады, ол 1919 жылға дейін осы қызметте болды, кейін Қытай үкіметінің заң кеңесшісі болды. Қытайда жұмыс істеген кезеңінде Рейнш АҚШ-тың Қытайға көбірек көмек көрсетуін, Қытайдағы Қызыл Крест қызметін кеңейтуді және Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ пен Қытай арасында одақ құруды ынтамен қолдады.

Жарияланымдар

(1899 ж.) Ертедегі американдық колониялардағы жалпы құқық. (1900 ж.) XIX ғасырдың соңындағы әлемдік саясат. (1902 ж.) Колониялық үкімет. (1909 ж.) Америка Федералдық үкіметі туралы оқулар. (1909 ж.) Азаматтық үкімет. (1911 ж.) Америка штаты үкіметі туралы оқулар. (1911 ж.) Алыс Шығыстағы зияткерлік және саяси ағымдар. (1911 ж.) Халықаралық қоғамдық одақтар. (1922 ж.) Қытайдағы американдық дипломат. Таңдалған мақалалар: "Атлантик" журналының 1909 жылғы 1 желтоқсанындағы "Қытай үшін парламент" және "Атлантик" журналының 1910 жылғы қазан айындағы "Жапониядағы зияткерлік өмір". Ол "Жаңа халықаралық энциклопедияға" үлес қосты.