Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Католик шіркеуіндегі ұғымдар
Concepts in the Catholic Church
Жарамдылық және заңдылық – Католик шіркеуіндегі ұғымдар. Жарамдылық – көзделген нәтижені тудыратын әрекетті білдіреді; көзделген нәтижені тудырмайтын әрекет "жарамсыз" деп есептеледі. Заңдылық – заңмен сәйкес орындалған әрекетті білдіреді; заңмен сәйкес орындалмаған әрекет "заңсыз" деп саналады. Кейбір әрекеттер заңсыз болғанымен, жарамды болып қалуы мүмкін.
Validity and liceity are concepts in the Catholic Church. Validity designates an action which produces the effects intended; an action which does not produce the effects intended is considered "invalid". Liceity designates an action which has been performed legitimately; an action which has not been performed legitimately is considered "illicit". Some actions can be illicit, but still be valid.
Шомылдыру рәсімінен өту
1983 жылғы Канондық құқық кодексінде былай делінген: "Егер қажеттілік болмаса, әркімнің өз аумағынан тыс жерде, тіпті өзінің қарауындағы адамдарға да, тиісті рұқсатсыз ізгілену рәсімін өткізуі заңсыз". Латын шіркеуінде ізгілену рәсімін жүргізу – әсіресе, приход діни қызметкеріне жүктелген міндеттердің бірі. Дегенмен, осы Кодекске сәйкес, кез келген адам, тіпті ізгіленбеген адам да, егер қажетті ниетке ие болса, ізгілену рәсімін өткізе алады. Қажетті ниет – Католик шіркеуінің ізгілену рәсімін орындау және үштік құдайдың ізгілену формуласын қолдану ниеті. 2008 жылы Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегация (CDF) "Мен сені Жаратушының, Құтқарушының және Ырыс берушінің атынан ізгілендіремін" және "Мен сені Жаратушының, Азат етушінің және Күш берушінің атынан ізгілендіремін" деген ізгілену формулаларын жарамсыз деп жариялады. 2020 жылы CDF "Біз сені Әке, Ұл және Киелі Рухтың атынан ізгілендіреміз" формуласы ізгілену рәсімін беру мақсатында жарамсыз екенін мәлімдеді. Осының салдарынан Детройт қаласындағы католик діни қызметкері Мэтью Худ, Марк Спрингер осы формуламен ізгіленгендіктен, енді діни қызметкер саналмайды, себебі Худ осы формуламен ізгіленген (кейін Худ дұрыс ізгілендіріліп, қызметке тағайындалды). Бұл 2020 жылғы мәлімдеме басқа да қиындықтар тудырды, өйткені Детройттен басқа адамдар да Спрингердің осы формуласымен ізгіленді, ал басқа адамдар Худтың 2017 жылдан бергі қызметтерінен діни сакраменттер алды. Томас Риз және зейнеткерлік сакраменттік теология профессоры Питер Финк CDF мәлімдемесін сынап, "Біз" формуласының жарамды екенін айтты. Латын Католик шіркеуінде қарапайым діни қызметкерлер (пресвитерлер) кейбір жағдайларда жарамды және заңды түрде міндеттеме бере алады, мысалы ересектерді ізгілендіргенде немесе оларды шіркеуге қабылдағанда және өлім қаупі болғанда. Шығыс Католик шіркеулерінің діни қызметкерлері кез келген католикке, тіпті Латын шіркеуінің католиктеріне де міндеттеме бере алады, бірақ олар мұны тек өздерінің шіркеуіне жататын және олардың қарауындағы адамдарға немесе олармен заңды түрде ізгіленгендерге, немесе өлім қаупі төнген католиктерге ғана заңды түрде жасай алады.
The 1983 Code of Canon Law states: "Except in a case of necessity, it is unlawful for anyone without due permission to confer baptism outside his own territory, not even upon his own subjects". In the Latin Church, administration of baptism is one of the functions especially entrusted to the parish priest. However, according to the same Code, any person, even someone not baptized, can baptize, if he has the required intention. The intention required is to will to do what the Catholic Church does when she baptizes, and to apply the Trinitarian baptismal formula. In 2008, the Congregation for the Doctrine of the Faith (CDF) stated the baptism formulae "I baptize you in the name of the Creator, and of the Redeemer, and of the Sanctifier" and "I baptize you in the name of the Creator, and of the Liberator, and of the Sustainer", were invalid. In 2020, the CDF stated the formula "We baptize you in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit" was invalid for the purposes of conferring baptism. This made it so Matthew Hood, a Catholic priest of Detroit who had been baptised by Mark Springer by this formula, was not considered a priest anymore as Hood had been baptised with this formula (Hood was later properly baptised and ordained). This 2020 statement created other difficulties, as other people from Detroit had been baptised with the same formula by Springer, and other people had received sacraments from Hood since the latter's ordination 2017. Thomas Reese and retired sacramental theology Prof. Peter Fink have criticized the CDF statement, saying the "We" formula was valid. In the Latin Catholic Church, simple priests (presbyters) can validly and licitly confirm in some circumstances, such as when they baptize adults or receive them into the church and when there is danger of death. Priests of the Eastern Catholic Churches can validly confer the sacrament on any Catholic, even a Catholic of the Latin Church, but they can do so licitly only on those who belong to their own particular church and on other Catholics who meet the conditions of either being their subjects or of being lawfully baptized by them, or of being in danger of death.
Евхаристия
Латын шіркеуінде немесе кейбір Шығыс католик шіркеулерінде Евхаристияда ашытқы қосылған бидай наны қолданылуы – дұрыс, бірақ заңсыз саналған қасиетті рәсімді тойлаудың айқын мысалы. Ал егер бидайдың орнына күріш немесе қара бидай ұны қолданылса, немесе оған, әсіресе көп мөлшерде, май, бал немесе жұмыртқа қосылса, онда Құдайға сыйынбау дұрыс болмайды ("транссубстанциация" жүрмейді). Сондай-ақ, Евхаристия үшін қолданылатын шарап та дұрыс болуы керек. Жүзімнен жасалмаған шарап немесе "аздаған судан" басқа қандай да бір зат қосылған шарап дұрыс емес. Лаицизацияланған, қызметтен шеттетілген немесе қауымнан шығарылған дін қызметкері Құдайға сыйынбауы керек, бірақ егер сыйынбау орындалса, ол дұрыс, бірақ заңсыз деп есептеледі.
A prime example of valid but illicit celebration of a sacrament would be the use of leavened wheaten bread for the Eucharist in the Latin Church or in certain Eastern Catholic Churches. If, on the other hand, rice or rye flour are used instead of wheat, or if butter, honey, or eggs are added, particularly in large quantities, the Mass would be invalid ("transubstantiation" would not occur). Likewise, wine used for the Eucharist must be valid. Invalid wine would be any wine made of non grape fruits or wine mixed with any other substance apart from "a small quantity of water". A priest who has been laicized, suspended, or excommunicated is not to say Mass, but if the Mass is said, it is considered valid but illicit.
Өкініш
Шіркеу заңдары бойынша, мойынсұнуды қабылдауға діни қызметкерлердің тиісті құқықтары мен өкілеттіктері болуы керек. Күнәні өтеу – ғана емес діни рәсім, сонымен қатар құқықтық акті болғандықтан, оның жарамдылығы мен заңдылығы үшін мұндай құқықтар қажет. Діни институттың немесе апостолдық өмір қоғамының құзыретті басшысының лауазымы немесе жарлығы арқылы мойынсұну тыңдау құқығын алғандар, институт немесе қоғам үйінде күндіз-түні тұратын мүшелеріне және басқаларға қатысты заң бойынша барлық жерде сол құқыққа ие болады. Егер жоғары басшы өз қарауындағы діни қызметкерлерге қатысты нақты жағдайда тыйым салса, олар бұл құқықты заңды түрде пайдалана алмайды. Егер діни қызметкерде мойынсұну тыңдау құқығы болмаса, бірақ қандай да бір себепсіз оның бар екенін көрсете берсе, онда мойынсұну жарамды, бірақ заңсыз болып саналады. Шіркеу қасиетті құтқарылу рәсімінің жарамдылығын қамтамасыз ететін құқықтарды өзгерте алады (144-канон). Папа Франциск 2015 және 2016 жылдары Мейірімділік жылында Қасиетті Пьос X қоғамының діни қызметкерлеріне мойынсұну тыңдауға рұқсат берді; ал 2016 жылғы 20 қарашадағы Misericordia et Misera апостолдық хатында бұл рұқсатты мерзімсіз ұзартты.
Church laws regarding confession require that priests who are hearing confessions must have valid faculties and jurisdiction. As penance is not only a sacramental act but also one of jurisdiction, such faculties are required for both for validity and liceity. Those who are provided with the faculty of hearing confessions by reason of office or grant of a competent superior of a religious institute or society of apostolic life possess the same faculty everywhere by the law itself as regards members and others living day and night in the house of the institute or society. They also use the faculty licitly unless some major superior has denied it in a particular case as regards his own subjects. Confessions in which the priest does not have the faculties to hear confession, yet without good reason pretends to have them, are valid but illicit. The church supplants the faculties leading to validity of the sacrament (canon 144). Pope Francis allowed priests of the canonically irregular Society of Saint Pius X to hear confessions during the Year of Mercy, in 2015 and 2016; Pope Francis extended the concession indefinitely in the apostolic letter Misericordia et Misera of 20 Nov. 2016.
Ауруларды майлау
Кез келген дін қызметкері науқастарды майлау рәсімін дұрыс орындай алады. Бұл міндет пен құқық рухани қамқорлығына сеніп тапсырылған дін қызметкерге тиесілі. Дегенмен, егер бұл дін қызметкердің келісімі болса, нақты себептермен басқа дін қызметкері оны оның орнына орындай алады.
Every priest can administer the sacrament of anointing of the sick validly. The duty and the right to administer it pertains to the priest to whom the spiritual care of the person concerned is entrusted. However, any other priest may administer it instead for a good reason if he has the presumed consent of the priest who has the duty and right.
Қасиетті ордерлер
Барлық епископтар диакконды, діни қызметкерді немесе епископты тағайындауға қабілетті. Қасиетті құрметке арналған тағайындау сакраментінде жарамды, бірақ заңсыз тағайындау – атауынан көрініп тұрғандай, епископтың біреуді епископ етіп тағайындау үшін өзінің жарамды қабілетін пайдалануы, бірақ алдымен қажетті рұқсат алмайынша. Бұл, шіркеу заңдарында талап етілген семинариялық білімін аяқтамаған адамды епископ етіп тағайындаған жағдайда да осылай болады. Епископ бұл жағдайда заңсыз деп саналатын әрекет етеді. Пападан мандатсыз епископқа біреуді бағыштаған Латын Католик епископы, оның тағайындауы жарамды болса да, Католик канондық заңына сәйкес автоматты түрде экскоммуникацияланады. Одан бағыштау алған адам да автоматты түрде экскоммуникацияланады. Рим Папасы Пий XII епископты Папаның тікелей бұйрығына қарсы бағыштау жарамды болуы мүмкін, бірақ оны «өте заңсыз, яғни қылмыстық және қасиеттілікке қарсы» деп жариялады. Экскоммуникацияны тек Киелі Тақ ғана жоя алады. 20 ғасырда архиепископ Марсель Лефевр Папаның мандатысыз төрт епископты заңсыз тағайындағаны үшін автоматты түрде экскоммуникацияланды. Лефеврдің қайтысынан кейін, 2009 жылдың 21 қаңтарында Киелі Тақ төрт епископтың экскоммуникациясын алып тастады. Дегенмен, оның жақтастары ол ауыр қажеттілікпен әрекет еткенін айтады, бұл 1983 жылғы канондық заңда осы жағдайда автоматты экскоммуникациядан аулақ болуға мүмкіндік беретін себеп болып табылады (канон 1323, §4).
All bishops are able to ordain a deacon, priest, or bishop. In the sacrament of holy orders, a valid but illicit ordination, as the name suggests, is an ordination in which a bishop uses his valid ability to ordain someone a bishop without having first received the required authorization. The same would apply to a bishop's ordaining of a man who has not undergone and completed necessary seminary schooling, as required by canon law. The bishop is then acting in a manner deemed illicit or illegal. A Latin Catholic bishop who consecrates someone to the episcopate without a mandate from the pope is automatically excommunicated according to Catholic canon law, even if his ordination may be considered valid. The person who receives consecration from him is also automatically excommunicated. Pope Pius XII declared that the consecration of a bishop against the express orders of the Pope may be valid but is 'gravely illicit i. e. criminal and sacrilegious'. The excommunication can be lifted by only the Holy See. In the 20th century, Archbishop Marcel Lefebvre was automatically excommunicated for his valid but illicit ordinations of four bishops for the SSPX without a papal mandate. After Lefebvre's death, the Holy See, on 21 January 2009, lifted the excommunication of the four bishops. However, his defenders argue that he acted under grave necessity, which the 1983 canon law stipulates is an excuse to avoid automatic excommunication in this case (canon 1323, §4).
Неке
Католик шіркеуінің тиісті органының нақты рұқсатысыз, бірақ заңмен белгіленген тәртіпте католик пен басқа шомылдырылған адамның, католик шіркеуімен толық бірлікте емес шіркеу немесе шіркеу қауымына жатқан арасындағы неке "тыйым салынған" (заңсыз), бірақ жарамды болып саналады. Ал католик пен шомылдырылмаған адам арасындағы, заңмен белгіленген тәртіпте жасалған неке, егер бұрын тиісті шіркеу органынан рұқсат алынбаса, жарамсыз. Некеге тыйым салынған және жарамсыз басқа да жағдайлар 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 1083-1094 канондарында көрсетілген.
A marriage celebrated in due form but without express permission of the competent authority of the Catholic Church between a Catholic and another baptized person enrolled in a church or ecclesial community not in full communion with the Catholic Church is "prohibited" (illicit) but valid. On the other hand, a marriage celebrated in due form between a Catholic and an unbaptized person is invalid unless dispensation has previously been obtained from the competent church authority. Other cases in which a marriage is both illicit and invalid are indicated in canons 1083 to 1094 of the 1983 Code of Canon Law.