Кіріспе

Крой – Шотландияның Солтүстік Ланаркширдегі ауыл. Бұрынғы кеншілер қауымы болған Крой, Килситтің оңтүстігінде және Камбернольдтың солтүстігінде, Глазгодан шамамен 21 шақырым, ал Эдинбургтен 60 шақырым қашықтықта, екі қала арасындағы маңызды теміржол бағытында орналасқан. Кройдың халқы шамамен 1390 адамды құрайды. Крой теміржол станциясы – айналағы аймақтың көлік орталығы және Шотландияның Орталық аймағындағы ең жұмысты станциялардың бірі. Станция аптаның жеті күні Глазго, Эдинбург және Стирлингке үздіксіз рейстер ұсынады. Соңғы жылдары станция платформаларын кеңейту, тұрақ орындарын арттыру, жаңа станция ғимараты мен билет кассасын салу сияқты маңызды жаңартуларға ұшырады. Бұл бағыт Эдинбург-Глазго теміржолын жақсарту бағдарламасы аясында электрлендірілді.

Антонин қабырғасы

Крой төбесінде, ауылдың солтүстік-шығысында, римдіктердің б.з. 142-144 жылдары салған Антонин қабырғасының қалдықтары сақталған, оның ішінде бекініс және екі маяк алаңы бар. Тастарға жазылған жазулар құрылыстың Алтыншы Жеңісшіл легионмен жүргізілгенін көрсетеді. Крой төбесінің жанындағы бекіністер батыста Барр төбесі және шығыста Вестервуд болған. Кішкентай бекіністің батысында "кеңейтімдер" деп аталатын екі байланыс алаңын көруге болады. Александр Парк 1890-1891 жылдары осы жерді қазды. Сэр Джордж Макдональд 1920, 1931 және 1935 жылдары жасаған қазба жұмыстары туралы жазған. Крой төбесіндегі қамалдың алдындағы ор римдіктермен қазылмаған. Таудың қатты базальты мен долеритін римдік құралдарымен өңдеуге болмады деседі. Бұл қабырға бойындағы ор қазылмаған жалғыз орын. Бір бекіністің сыртында моншахана орналасқан.

Шахталық қала

Қазіргі заманғы Крой елді мекенінің қалыптасуы, негізінен, 1800 жылдардың ортасында көмір кеніші ашылуының нәтижесі. Бұл жұмыс іздеген көптеген ирланд иммигранттарын тартты, осының арқасында ауылдың берік Рим-католик тамырлары қалыптасты. Constarry Road басты көшесінде әлі де сақталған және пайдаланылып жатқан бастапқы кеншілер үйлерінің бір қатары бар; бұл үйлер ерекше көзге түсетін қызыл кірпіштен салынған және өте жақсы күйде сақталған. Жергілікті тұрғындар бұл қатарды Ұлыбританияның танымал телесериалындағы үйлерге ұқсас болғандықтан, әлгіндей "Коронация көшесі" деп лақаптайды. Кройда Рим-католик бастауыш мектебі (Holy Cross Primary) және үлкен Рим-католик шіркеуі (Holy Cross Church) бар, ол аумақтағы көптеген адамдарға қызмет көрсетеді. Шіркеу 100 жылдан астам уақыттан бері салынған және әсерлі архитектуралық ерекшеліктерімен көзге түседі; әр құлшыныс алдында шіркеу қоңыраулары соғылады, олардың дыбысы бүкіл ауылға естіледі. Тағы бір таңғажайып архитектуралық ерекшелік – Крой теміржол виадугі (жергілікті тұрғындар арасында "төрт арка" деп белгілі). 1800 жылдардың ортасында салынған виадукқа Croy станциясының жанынан өтетін мұра жолы арқылы қол жеткізуге болады. Бұл жол Croy станциясының жаңартылуымен қайта жаңартылып, қазір жақсы көрсетілген және оңай қол жетімді. 2013 жылы Антонин қабырғасының Мәдени мұра тізіміне енген орнына жақын орналасқан Крой карьерінің жабылуы туралы хабарланды. Aggregate Industries компаниясы 2017 жылдың соңында кен байлықтарын өндіруге берілген лицензиясын жоғалтты.

Крой кеншілерінің әл-ауқатын көтеру клубы және басқа да қызметтері

2002 жылы Croy Miners Welfare Charitable Society Ұлттық лотереялық қоғамдық қорынан 500 000 фунт стерлинг көлемінде грант алды. Бұл грант ескі Croy Miners Welfare Club-ты бұзуға және ауданның бірнеше топтары мен қоғамдарын орналастыруға арналған үлкен, көп функциялы демалыс орталығын салуға жұмсалды. Ғимаратты пайдаланғандардың ішінде Крой тарихи қоғамы, Крой күміс оркестрі және Крой ерлер хоры болды. Көлемді инвестицияға қарамастан, клуб 2012 жылы ешқандай ескертусіз күрт жабылып, банкрот деп жарияланды. Бұл оқиғаның себебі әлі белгісіз, ал ғимарат бүгінгі күнге дейін жабық. Қазіргі уақытта клубтың құқықтық статусы таратылған деп есептеледі және ақпараттар ғимарат жақын арада сатылымға қойылатынын көрсетеді. Ауылда газет-пошта бөлімі, қытай тағамы, үнді тағамы, нан пісіретін орын, шаштараз және сұлулық салоны сияқты басқа да ыңғайлылықтар бар. Бұрын ауылда Кельт тавернасы деп аталған, кейін Крой тавернасы болып өзгерген паб болған, бірақ ол 2000-шы жылдардың басында жұмысын тоқтатты және соңында бұзылды. Қазір оның орнында автожуу станциясы орналасқан.

Крой ғибадатханасы

Ауылдың ерекшелігі – солтүстік-шығыстағы Недеркрой аймағында орналасқан Крой қасиетті орны. Бұл қасиетті орын 1970-ші жылдардың ортасында жергілікті тұрғындармен табиғи бұлаққа жақын салынды, және үңгір сахнасында Мәриям ананың мүсіні орналасқан, ал оның алдында бұлақ суына қол жеткізуге арналған тас арна бар. Жылдар өте келе, қасиетті орын күйреуге ұшырады, себебі оған немқұрайлылықпен қаралып, вандализмге ұшырады. 2013 жылы жергілікті тұрғындар оны қайта жаңартып, 2014 жылы қайта бағыштау рәсімі болды.

Антонин қауымдастығының спорт орталығы

2012 жылы ауылда 1 миллион фунт стерлинг сомасындағы заманауи спорттық кешен ашылды. Жергілікті тұрғындардың бастамасымен және Солтүстік Ланнаркшир кеңесінің қаржылық қолдауымен салынған бұл кешенде толық өлшемдегі 3G футбол алаңы, оны қоршаған стадиондық жарықтандыру, 2 қабатты қоғамдық павильон, киім ауыстыру бөлмелері мен жиналыстар өткізуге арналған алаң, сондай-ақ қажет болған жағдайда 3 кіші футбол алаңына айналдыруға мүмкіндік беретін қосымша қақпалар мен сызықтар бар.

Селтик ФК-мен байланысы

Ауылдың кішкентай болуына қарамастан, Крой Шотландияның "Селтик" футбол командасымен жоғары деңгейде байланысқа ие. Бір кезде ауылда "Croy Celtic" деген кішкентай (лигадан тыс) футбол командасы болды, ал ауылдағы паб "The Celtic Tavern" деп аталды және 1990 жылдардың соңында матч бағдарламаларында жиі кездесетін. Ауылдың халқының басым бөлігі "Селтик" жанкүйерлерінен тұрады және үлкен жанкүйерлер клубы ("Croy CSC") бар. Клубтың ең ұлы ойыншыларының бірі саналатын бұрынғы ойыншы Джимми Куинн осы ауылда тұрды, ал клубты құлдыраудан сақтап қалған және қазір клуб тарихындағы ең маңызды тұлғалардың бірі ретінде танылған бұрынғы "Селтик" иесі Фергус Макканн да Кройда тұрды және жергілікті жанкүйерлер клубының әлеуметтік жиналысын ұйымдастырды. Джимми Куинннің өзінен басқа, ауылда тұрған бұрынғы "Селтик" ойыншылары: Энди МакАти, Джон Моррисон, Фрэнк Мичан, Том МакАтир, Джеймс Калли, Пэт МакМахон және Джимми Куинн (жоғарыда аталған Джимми Куинннің немересі). "Крой Селтик" үшін ойнаған, бірақ ауылдық емес бұрынғы "Селтик" ойыншылары: Артур МакИннали, Томми МакИннали, Фрэнк Мерфи және Эндрю Миллер.

Атақты тұрғындар

Ауылмен байланысы бар басқа да белгілі тұлғалар: шотланд халық әншісі және аккордеоншы Уилл Старр және бұрынғы WBO Flyweight әлем чемпионы боксшы Пэт Клинтон. 2020 жылдың шілдесінде Крой тұрғыны және Крой мен Килситтің қазіргі SNP кеңесшісі Марк Керрге бірнеше дереккөзді жыныстық зұлымдық жасады деген айып тағылды. Бұл оқиға түрлі ұлттық жаңалықтарда кеңінен жарияланды, содан кейін Керр SNP-ден шығып, тәуелсіз кеңесші болып қалды. 2022 жылдың желтоқсанында Керр 9 дереккөзді жыныстық зұлымдық жасады деп танылды және 6 жылға бас бостандығынан айырылды.