Кіріспе

Константинопольдің 1350-1353 және 1354-1363 жылдар аралығындағы Экуменикалық Патриархы Калист I (; 1363 жылдың тамызында қайтыс болды) 1350 жылдың маусымынан 1353 жылға дейін және 1354 жылдан 1363 жылға дейін екі рет Константинопольдің Экуменикалық Патриархы болды. Калист I – Афон тауындағы монах және Григорий Паламаның қолдаушысы. 1363 жылы Константинополде дүние салды.

Өмір

Каллисттың ерте өмірінен ештеңе белгілі емес. Ол Григорий Палама мен Григорий Синайдың шәкірті болған. Ол 28 жыл Афон тауында өмір сүрді және Афон тауындағы Филотеу монастырының жанындағы Магула скитінде монах болды. 1353 жылы Каллист император Иоанн VI Кантакузеннің ұлы Матей Кантакузенді әкесімен бірге императорлық таққа отырғызудан бас тартты, соның салдарынан қызметтен алынды. Қызметтен алынғаннан кейін Каллист Афон тауына қайта оралды. 1354 жылы Иоанн VI тақтан бас тартқаннан кейін Каллист патриарх болып қайта келді. Қайтып келген соң Каллист патриархаттың басқаруын күшейтуге кірісті. Ол патриарх экзархының қадағалауымен шіркеулердің приходтық жүйесін қайта ұйымдастырды. Сондай-ақ ол әртүрлі православие шіркеу юрисдикцияларына патриархалды бақылауды күшейтуге тырысты, тіпті Сербияның Стефан Урош IV Душанды серб архиепископын тәуелсіз патриарх еткені үшін анафемаға (екіге бөлуге) ұшыратты. 1355 жылы Каллист Торновоның дін қызметкерлеріне бір рет суға батырып крещение рәсімінен өткен латындықтарды қайтадан крещение рәсімінен өткізу керектігін жазды. Ол бір рет суға батырып крещение рәсімін өте дұрыс емес және құдайсыздыққа толы деп атады. Оның пікірі Апостолдық канондарға негізделген, онда бір рет суға батырып крещение рәсімінен өткендердің крещение алған жоқ екені және қайтадан крещение рәсімінен өтуі керек екені айтылған.

Өлім

1363 жылы Каллист Осман империясына қарсы Сербияның императрицасы Болгариялық Еленадан көмек сұрап келген император Иоанн V Палеологтың елшілігі құрамында Серреске жол тартқанда қайтыс болды. Каллист Патриарх болған кезеңде Сербияға бара жатқанда Афон тауынан өтіп, Максим Худі өртеушімен кездесті. Максим Патриархты әзілмен қарсы алып: «Осы қарт кісі енді өз үйіне қайта оралмайды» деді. Бұл Каллисттің Константинопольді («өз үйін») енді ешқашан көре алмайтынының болжауы болды, себебі ол қайта оралуға үлкермей қайтыс болды. Сосын Максим Каллистке «Жолда адалдар бақытты» (118-Жыр, жерлеу жырларынан) деп айтып қоштасты. Каллист одан әрі Сербияға сапар шекті, онда қайтыс болды. (Айта кетейік, осы оқиғадағы «Каллист» жиі 1397 жылы Кафсокаливиялық Максим қайтыс болғаннан кейін Патриарх болған Константинопольдік Каллист II-мен шатастырылады.)

Шығармалары

Афон тауында өмір бойы достық қарым-қатынас орнатқан Игнатий Ксантопулос есімді тағы бір монахпен бірге Каллист маңызды "Ғасыр" атты еңбекті жазды. Бұл еңбек 100 бөлімнен тұратын, исихаст монахтардың аскетикалық тәжірибелері туралы трактат. Ол Никодим Агиоритінің "Филокалиясына" енгізілді және православие руханилығына зор ықпал етті. "Филокалияда" осы еңбектің толық атауы – қасиеттілердің куәліктерімен бірге, монахтар Каллист және Игнатий Ксантопулдың исихаст және монах ретінде өмір сүруді қалағандарға Құдайдың көмегімен нақты ереже және әдіс. Каллист өзінің ұстазы Григорий Синайлықтың өмірін шамамен 1351 жылы жазды. Еңбек жазылған мерзімді редактор Каллисттің соңғы Паламит кеңесінде Никефор Грегорамен болған жанжалына қатысты сілтемелерге сүйене отырып анықтайды.