Кіріспе

герцогтар тізімі
Неміс Корольдігінің бес түпкілік герцогтығының бірі

Швабия герцогтігі (немісше: Herzogtum Schwaben; латынша: Ducatus Allemaniæ) – орта ғасырлық Неміс Корольдігінің бес түпкілік герцогтығының бірі. Ол 10 ғасырда, соңғы антикалық дәуірде алеманн тайпалары қоныстанған оңтүстік-батыс аймақта пайда болды. Швабияның тарихи аймағы өзінің атын Рейн мен Дунай өзендері арасындағы бұрышта қоныстанған ежелгі суэбтерден алған, бірақ түпкілік герцогтық батыстағы Эльзас Вогез тауларынан шығыстағы Лех өзенінің оң жағалауына дейін, ал оңтүстікте Чиавенна (Клевен) және Готтард өтегісіне дейін созылған әлдеқайда кең аумақты қамтыды. Жоғарғы орта ғасырларда, шамамен 11 ғасырға дейін, үлкен герцогтықтың атауы көбінесе Аламанниямен алмастырылып қолданылды, содан кейін Швабия атауы басым бола бастады. Швабия герцогтігін 915 жылы Ахалольфинг графы Эрхангер жариялады. Ол өзінің қарсыласы Бурхард II-мен одақтасып, Вальвиес шайқасында Германия королі Конрад I-ді жеңді. Швабияны билеген ең танымал әулет – Гогенштауфендер, олар 1079 жылдан 1268 жылға дейін, қысқа үзіліспен, оны иеленді. Осы кезеңнің көп бөлігінде Гогенштауфендер сонымен қатар қасиетті Рим императорлары болды. Зеренген әулетімен жүз жылдық күрестен кейін, Баден маркграфтығы 12 ғасырда Швабия герцогтігінен бөлінді. Қалған герцогтық 1268 жылға дейін сақталды, соңғы Гогенштауфен герцогы Конрадиннің өлімімен аяқталды. 1273 жылы Рим королі сайланған Габсбург графы Рудольф Швабия герцогтік атағын қайта жаңғыртуға тырысты, оны кіші ұлына, кейін Австрия герцогы Рудольф II-ге берді, ол оны ұлы Иоанн Паррицидаға тапсырды. Иоанн 1312 немесе 1313 жылы мұрагерсіз қайтыс болды, бұл «қайта жаңғырған» атақтың соңына белгі берді.

Аламния

496 жылы Аламан тайпалары король Хлодовик I тарапынан жеңіліске ұшырады, Франция құрамына енді және франк патшаларына бағынышты бірнеше герцогтар басқарды. VII ғасырда халық христиан дініне көшті, Аугсбург және Констанц қалаларында епископтықтар құрылды, ал VIII ғасырда Рейхнау аралы мен Сент-Галлде маңызды аббаттар ашылды. Герцог Бурхардтың билігі кейіннен жаңа сайланған король Генрих Құсшы мойындады.

Жас тұқымдық герцогтік

Бурхардтың орны іс жүзінде тәуелсіз болды, ал ол 926 жылы қайтыс болған кезде оның орнын оның жесірімен үйленген франк дворяны Герман басталды. Герман 948 жылы қайтыс болғаннан кейін Ұлы Оттон герцогтікті Германның қызы Идаға үйленген өзінің ұлы Людольфқа берді, бірақ герцогтық құқықтарын қысқартып, патшалық мүдделерді қадағалау үшін граф-палатиндерді тағайындады. Людольф көтеріліс жасап, биліктен қуылды, содан кейін басқа герцогтар да ысыраптап кетті. Бурхард III, Бурхард II-нің ұлы, 954 жылдан 973 жылға дейін билік етті, содан кейін оның орнын Людольфтың ұлы Отто, кейін Бавария герцогы, 982 жылға дейін, ал Герцог Германның туысы Конрад I 997 жылға дейін басқарды. Герман II, мүмкін Конрадтың ұлы, 1003 жылы қайтыс болды, оның орнын ұлы Герман III иеленді. Осы жылдары швабтар, епископтардың ықпалынан туындағандықтан, саксон патшаларына адал болды. Герман III-нің балалары болмады, мұрагерлік оның үлкен әпкесі Гизелла мен Австрия маркграфы Эрнест I-нің ұлы Эрнест II-ге өтті. Эрнест I 1015 жылы қайтыс болғанға дейін герцогтікті ұлына қалдырды, содан кейін Гизелла үкіметті өз қолына алды және екінші рет Франкония герцогы Конрадқа тұрмысқа шықты, ол кейін неміс королі Конрад II атанды. Эрнест есейген кезде әкесімен келіспей, биліктен қуылды, және 1030 жылы герцогтік Гизелланың екінші ұлы Герман IV-ке, ал Герман IV 1038 жылы қайтыс болғаннан кейін Генрихке, Гизелладан туған ұлына берілді. 1045 жылы Генрих III болып Германия королі атанған Генрих Аламаннияны император Оттон II-нің немересі және Рейн граф-палатині Отоға, ал 1048 жылы Швайнфурт графы Ото III-ке сыйлады. Рудольф, Рейнфельден графы, келесі герцог болды, және 1077 жылы ол император Генрих IV-ке қарсы неміс королі болып сайланды, бірақ Швабияда аз қолдау тапты, оны Генрих өзінің адал қолдаушысы Фредерик I-ге, Гогенштауфен графына берді.

Стауфер кезеңі

Фредерикке өзінің орны үшін герцог Рудольфтің ұлы Бертольдпен және герцогтың күйеу баласы, Захринген герцогы Бертольд II-мен күресуге тура келді, оған ол 1096 жылы Брейсгауды өткізді. 1105 жылы Фредерик II әкесінен мұрагерлікке ие болды, одан кейін Фредерик III, кейіннен император Фредерик I болды. Ерте Гогенштауфендер Швабиядағы императорлық иелікті кеңейтті, онда олар тұрақты қолдау алды, дегенмен шіркеудің ықпалы өте күшті болды. 1152 жылы Фридрих I герцогтікті туысы Фридрихке, Ротенбург графына және Франкония герцогына берді, ол 1167 жылы қайтыс болғаннан кейін императордың үш ұлы кезекпен басқарды, олардың ең кішісі Филипп 1198 жылы Германия королі болып сайланды. Тақ үшін күресінің барысында Филипп Швабия жерлерін үлкен мөлшерде беру арқылы қолдауға ие болды, ал герцогтік Отто IV билік еткен кезде патшалық қолдауында қалды және 1214 жылы Фредерик II-ге өтті. Фредерик Швабияны ұлы Генрихке, ал 1235 жылғы көтерілістен кейін ұлы Конрадқа берді, оның ұлы Конрадин 1266 жылы Сицилияны иелену үшін аттанғанда, Швабия мұрасын Вюртемберг графы Ульрих II-ге кепілге берді. 1268 жылы Конрадин қайтыс болғаннан кейін герцогтік тоқтатылды.

Герцогтікке дейінгі Швабия

1512 жылы император Максимилиан I Киелі Рим империясын императорлық округтерге бөлгенде, олардың бірі, іс жүзінде герцогтықпен шектес, Швабия округі деп аталды. Бұрын Швабия аймағы болған жерді Вюртемберг графы, Баден маркграфы және Бавария Корольдігінің батыс бөлігі құрады. Швабия атауы кейде бұрынғы герцогтықтың аумағын жалпылама атау үшін қолданылса да, қазіргі кезде осы атау Баварияның Швабия әкімшілік округімен, оның астанасы Аугсбургпен шектелген.