Шет елдіктерге жер мен құқық берудің ежелгі тәсілі: Денизация

Кіріспе

Денизация – Англия мен Ирландияда, сондай-ақ кейіннен Ұлыбритания Корольдігінде, Ұлыбританияда және Британ империясында 13 ғасырға дейін соққан, ескірген немесе тоқтатылған рәсім. Осы рәсім арқылы шетелдік (сырттан келген адам) патент хаты арқылы денизенге айналып, корольдің (немесе королеваның) поддандыларына ғана тән белгілі бір құқықтарды иеленеді, соның ішінде жерді меншікке алу құқығы. Денизен – азаматтығы немесе ұлты жоқ, бірақ қазіргі кездегі тұрақты тұру құқығына ұқсас мәртебеге ие болған адам. Адам натурализация арқылы подданды бола алса да, бұл Парламенттің (немесе кейіннен колониялық заң шығарушы органның) жеке актісін қажет етеді. Ал денизация арзан, жылдам және оңай болды. 1914 жылғы Ұлыбритания азаматтығы және шетелдіктердің мәртебесі туралы заң натурализация процесін жеңілдеткен кезде денизация ескірді. Денизация – патшалық құқықтың жүзеге асырылуы ретінде патент хаттарын беру арқылы жүзеге асырылды. Денизендер алым төлеп, тәжге адалдық серт берді. Мысалы, 1431 жылы венециялық теңізші Габриэль Корбет Генрих V және Генрих VI-ға теңізде қызмет еткені үшін денизация алғанда, ол осы құқық үшін hanaper-ге 40 шиллинг төлеуге міндетті болды. Денизен мәртебесі шетелдікке мүлік сатып алуға мүмкіндік берді, бірақ денизен мүлікті мұраға ала алмады. Сэр Уильям Блэкстоун: «Денизен – шетелдік пен туа біткен подданды арасындағы орташа жағдай, ол екеуінің де қасиеттерін бойына сіңіреді» деп жазды. Денизеннің саяси құқықтары шектеулі болды: ол дауыс бере алатын, бірақ парламент мүшесі бола алмайтын немесе сенімді азаматтық немесе әскери лауазымды атқара алмайтын. Денизация 1870 жылғы натурализация туралы заңмен және 1914 жылғы Ұлыбритания азаматтығы және шетелдіктердің мәртебесі туралы заңның 25-бабымен нақты сақталды. Британдық Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, соңғы денизация голланд суретшісі Лоуренс Альма-Тадемаға 1873 жылы берілді. 1933 жылы Плесс князі оны алуға өтініш берген кезде Ішкі істер министрлігі оны ескірген деп есептеді және оған натурализацияға өтініш беруді тапсырды. 1948 жылғы Ұлыбритания азаматтығы туралы заң, Ұлыбританиядағы азаматтық заңнаманың маңызды реформасы, денизация туралы ештеңе айтпады және бұл тәжірибені жойған да, сақтап қалған да жоқ. Патшалық биліктің жүзеге асырылуы ретінде денизация бүкіл британдық доминионда барлық британдық поддандыларына қатысты. Яғни, ол колонияларда қолданыла алатын. Мысалы, денизация Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында жүзеге асты. Ұлыбританиядағыдай, бұл тәжірибе 1848 жылы соңғы рет белгілі болған натурализациямен ескірді. «Денизен» термині сондай-ақ елде тұру және елге қайта оралу құқығы бар кез келген елдің азаматына, азамат немесе азамат емес екеніне қарамастан қолданылуы мүмкін. Америка Құрама Штаттарында ассимиляцияланбаған американдықтар, АҚШ жерінде туылғанымен, Америка Құрама Штаттарының немесе кез келген штатының азаматы емес, АҚШ-та орналасқан ішкі тәуелді ұлттың азаматы деп есептелді. Алайда, 1924 жылы Үндістан азаматтығы туралы заң АҚШ-та және оның аумақтарында туған барлық американдықтарды американдық азаматтар етті.

Denization is an obsolete or defunct process in England and Ireland and the later Kingdom of Great Britain, the United Kingdom, and the British Empire, dating back to the 13th century, by which an alien (foreigner), through letters patent, became a denizen, thereby obtaining certain rights otherwise normally enjoyed only by the King's (or Queen's) subjects, including the right to hold land. The denizen was neither a subject (with citizenship or nationality) nor an alien, but had a status akin to permanent residency today. While one could become a subject via naturalisation, this required a private act of Parliament (or latterly of a colonial legislature); in contrast, denization was cheaper, quicker, and simpler. Denization fell into obsolescence when the British Nationality and Status of Aliens Act 1914 simplified the naturalisation process. Denization occurred by a grant of letters patent, an exercise of the royal prerogative. Denizens paid a fee and took an oath of allegiance to the crown. For example, when Venetian mariner Gabriel Corbet was granted letters of denization in 1431 for service upon the seas to Henry V and Henry VI, he was required to pay 40 shillings into the hanaper for the privilege. The status of denizen allowed a foreigner to purchase property, although a denizen could not inherit property. Sir William Blackstone wrote "A denizen is a kind of middle state, between an alien and a natural born subject, and partakes of both." The denizen had limited political rights: he could vote, but could not be a member of parliament or hold any civil or military office of trust. Denization was expressly preserved by the Naturalisation Act 1870 and by s25 of the British Nationality and Status of Aliens Act 1914. According to the British Home Office, the last denization was granted to the Dutch painter Lawrence Alma Tadema in 1873; the Home Office considered it obsolete when the Prince of Pless applied for it in 1933, and instructed him to apply for naturalisation instead. The British Nationality Act 1948, a major reform of citizenship law in Britain, made no mention of denization and neither abolished nor preserved the practice. Denization, as an exercise of royal power, was applicable throughout the British dominion to all British subjects. That is, it was exercisable in the colonies. For example, denization occurred in the colony of New South Wales. As in Britain, the practice became obsolete to naturalisation, with the last known denization in 1848. The term denizen may also refer to any national of a country, whether citizen or non citizen, with a right to remain in and return to the country. In the United States, unassimilated Native Americans, although born on U. S. soil, were not deemed to be citizens of the United States or any state, but of a domestic dependent nation contained within the United States. However, in 1924 the Indian Citizenship Act, made all Native Americans born in the United States and its territories American citizens.