Кіріспе

Urban Dictionary – сленг сөздер мен тіркестерге арналған ағылшын тіліндегі халықтық онлайн сөздік. Веб-сайт 1999 жылы Аарон Пекхэм құрған. Бастапқыда Urban Dictionary стандартты ағылшын сөздіктерінде сирек кездесетін сленг немесе мәдени сөздер мен тіркестердің сөздігі ретінде жоспарланған, бірақ қазір кез келген сөзді, оқиғаны немесе тіркесті (атқастырып көрсететін мазмұнды қоса алғанда) анықтау үшін қолданылады. Urban Dictionary сөздігіндегі сөздер мен тіркестердің бірнеше анықтамасы, қолданылу мысалдары мен тегтері болуы мүмкін. 2014 жылғы мәлімет бойынша, сөздікте жеті миллионнан астам анықтама бар, ал күн сайын шамамен 2000 жаңа жазба қосылады. Urban Dictionary сонымен қатар, жарамсыз ақпараттар жинақталатын орынға айналды. Пекхэм Urban Dictionary-ні бастапқыда «қатаң» және «өздерін тым маңызды санаған» сөздіктердің пародиязы ретінде жасаған. Алғашқы бес жылда сайт кіріс тапты, бірақ пайда әкелмеді. 2003 жылы Ұлыбританияның Жоғарғы сотының судьясы екі рэперге қатысты істе сленг лирикасын түсіндіру үшін Urban Dictionary-ні пайдаланғаны туралы жаңалықтардан кейін сайт кеңінен танымал болды. 2009 жылға қарай сайтта шамамен 4 миллион жазба тіркелген және күніне 2000-ға жуық жаңа жазба келіп түсетін. 2009 жылдың сәуір айында сайтқа 15 миллион бірегей келуші тіркелді, ал айлық пайдаланушыларының 80 пайызы 25 жасқа толмағандар еді. 2009 жылдың шілдесінде Пекхэм The New York Times газетіне Urban Dictionary-нің Уикипедия емес екенін түсіндірді, себебі ол бейтараптыққа ұмтылмайды: «Бұл жердегі [Urban Dictionary] әрбір сөзді өз көзқарасы мен сөзді пайдалану тәжірибесі бар адам жазады». Кейіннен бұл веб-сайт 2011 жылы Алкоголь, темекі, атыс қарулары және жарылғыш заттар бюросының (ATF) агенттері қылмыстық қауіп-қатерде қолданылған «мұрт» сөзінің мағынасын анықтау үшін аудандық сотқа берген шағымда еске алынды. 2011 жылдың наурыз және сәуір айларында 30 күн ішінде 67 мың адам Urban Dictionary-ге 76 мың жаңа анықтама жазды, ал 3500 ерікті редактор тіркелді. 2011 жылдың сәуір айында The Guardian газетінде жарияланған «Қалалық сөздіктерді мақтау» атты мақаласында Пекхэм сайттың мазмұны үшін жасаған 10 ереженің шолуын ұсынды: «Атақты адамдардың есімдерін жариялаңыз, бірақ «нағыз өмірдегі» есімдерді қабылдамаңыз. Мағынасыз, ішкі әзілдер немесе үлкен әріптермен жазылған нәрселерден бас тартыңыз. Расистік және жыныстық қорлауларға рұқсат етіледі, бірақ нәсілшіл және сексистік жазбаларға рұқсат жоқ». 2014 жылдың басында 32 жастағы Пекхэм АҚШ-тың Сан-Франциско қаласында тұрды. Ол нақты сандарды көрсетпесе де, БАҚ-қа сайттың «тұрақты және өсіп келе жатқанын» және өзіне де, сайтты ұстап тұруға да жеткілікті пайда әкелгенін мәлімдеді. Пекхэм сайттың жалғыз қызметкері болып қалды және ол венчурлық қаржыландыруға немесе бастапқы IPO-ға қызығушылық танытпағанын айтты: «Силикон алқабында болу және тәуелсіздікті сақтау, IPO-ға жету жолында болмау немесе сатып алынуды қаламау – ғажап нәрсе. Бірақ егер мұндай жағдай туса, ерекше нәрсе құрбан келуі мүмкін деп ойлаймын». Көптілділікке ауысудан бұрын ағылшын тіліндегі жазбалар басым болса да, ағылшын тілді қоғамдарға енген немесе ассимиляцияланған тілдерден кейбір сөздер жарияланды, олардың ішінде суахили, араб және фула тілдерінен алынған сөздер де бар.

Мазмұны

Urban Dictionary контекстінде "анықтамалар" тек сөзбе-сөз мағыналарын ғана емес, сонымен қатар сипаттамаларды да қамтиды. Сондықтан, Urban Dictionary сөздігінде сөз немесе тіркесті "анықтау" міндетті түрде қатаң анықтама беруді білдірмейді; сөз немесе тіркестің қандай да бір жағын сипаттау ғана сөздікке енгізу үшін жеткілікті болуы мүмкін. Бастапқыда Urban Dictionary стандартты сөздіктерде кездеспейтін жаргон, немесе мәдени сөздер мен тіркестер сөздігі ретінде жоспарланған, бірақ қазір кез келген сөзді немесе тіркесті анықтау үшін қолданылады. Urban Dictionary сөздігіндегі сөздер мен тіркестердің бірнеше анықтамасы, қолданылу мысалдары және тегтер болуы мүмкін. Urban Dictionary-ге кірушілер тіркелмей-ақ анықтама ұсына алады, бірақ олар қолданыстағы электрондық пошта мекенжайын көрсетуі керек.

Сапаны бақылау

Көбінесе, әр анықтама ерікті редакторлардан түскен "Жариялау" немесе "Жарияламау" дауыстарының санына сүйеніп қабылданады немесе қабылдана алмайды. Редакторлар анықтамаларды мақұлдау немесе қабылдамау үшін ешқандай талаптармен шектелмейді. Бұрын редакторларға жарамды электрондық пошта мекенжайы қажет болған, бірақ енді қажет емес, себебі жаңа сөздер үшін үш опция бар: "Қосу!", "Шығару!", және "Шеше алмаймын". Дегенмен, жаңа анықтама жариялау үшін Facebook немесе Gmail аккаунты қажет. Редакторларға жазбаларды орфографиялық, тілдік немесе пунктуациялық қателерді түзетуге рұқсат жоқ.

Мазмұны бар мәселелер

Urban Dictionary әрекет ететін және оны жоймайтын, оның ішінде нәсілшілдік және сексистік мазмұны бар шабуылдайтын жазбалар үшін сынға ұшырады. Мысалы, "абориген" сөзінің көптеген нәсілшілдік анықтамалары Change.org сайтында оларды жоюды талап ететін петицияға әкелді, ол 7000-нан астам қол жинады. Urban Dictionary ережелерінде "өзгелерге қарсы жеккөру сөздері, зорлық-зомбылық, кемсіту немесе зорлық-зомбылыққа шақыру" хабарланатын құқық бұзушылық ретінде тізілген.

Қолданылуы

2014 жылдың басында сөздікте жеті миллионнан астам анықтама болды, сонымен бірге күн сайын 2000 жаңа сөз қосылып отырды.

Құқықтық істер

2013 жылдан бері Urban Dictionary стандартты сөздіктерде табылмайтын сленг сөздерін анықтау үшін бірнеше сот ісінде пайдаланылды. Мысалы, "jack" сленг сөзі айыпталушының өзінің командасы "the jack boys" деп атауына қатысты қолданылды. Urban Dictionary сондай-ақ, Facebook-тегі қару сату парақшасында "сол егізді құртты өлтіремін" деп угроза жасаған адамның аудандық сотқа шағымында қолданылды. 2019 жылдың тамызында Малакананг сарайы Филиппин президенті Родриго Дутертенің тегіне қатысты сайттағы анықтамаларға реакция жасады; "duterte" сөзі "алдағыш, ашкөз, жалған" және "дәреттен кейін ішекten сүртіп тастайтын қалдық" деп түсіндірілген. Президенттік өкіл Сальвадор Панело Дутерте туралы анықтамалар Президент Дутертенің қасиеттеріне "кері" екенін, ал Дутерте олар үшін "шындыққа адал, жемқорлыққа төзбейтін, саяси ерік-жігерлі, батыл, өзімшіл емес, адал, ашық және барлық жақсы қасиеттермен қатар басқа да синонимдер" дегенді білдіреді деп мәлімдеді. Сондай-ақ, ол бұл сайт туралы естімегенін және Дутертеге қарсы топтар анықтамалардың артында тұрғанын мойындады. Тіл білімі мамандары сленг сөздерінің, әсіресе 2000-шы жылдардың басындағы, көптеген әлеуметтік желілер пайда болғанға дейінгі сөздерінің дамуын зерттеу үшін Urban Dictionary-ді пайдалануды жалғастыруда.