Кіріспе

Алястер Рейнольдстың 2005 жылғы романы. Pushing Ice – уэльстік автор Алястер Рейнольдстың 2005 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Рейнольдстың веб-сайтында айтылғандай, оқиға оның "Аян кеңістігі" әңгімелерінен өзге бір ғаламда орын алады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Мұзды итеру" алыс болашақта басталады, онда "Линдблад сақинасының конгресінің" сайланған билеушілері болашақ адамзат нәсілінің технологиялық жетістігі мен аумақтық кеңеюіне жауапты деп санайтын әйелге құрмет көрсету үшін лайықты рәсімді шешу үшін жиналады. Оның рөлін түсіндіру үшін хронология адамзаттың Күн жүйесін зерттеудің алғашқы күндеріне дейін жылжиды, онда Линд кометалық мұзды өндіруге арналған ғарыш кемесі Rockhopper капитаны екендігі түсіндіріледі. Линдке Сатурнның Айсызы Янус қалыпты орбитасынан ауытқып, Күн жүйесінен жылдамдықпен шығып бара жатқаны туралы хабарланады. Янусқа жету мүмкіндігі бар жалғыз кеме деп саналатын Rockhopper-ден Айды қуып жетуді тапсырады, отын мен жабдық шектеулерінен кейін кері қайтуға мәжбүр болғанға дейін мүмкіндігінше көп ақпаратты қайтарып жіберуді сұрайды. Алайда, Айға жақындаған кезде, ол жасырын ғарыш кемесі екені анықталды, Линд және оның экипажы кеменің инерциясыз қозғалтқышының өрісіне түсіп, күткеннен әрі қарай және жылдам, Жерге оралу мүмкіндігінен тыс жолға шығады. Олардың қиын жағдайын түсінген экипаж Айға қонуға шешім қабылдайды және оларды қайда алып баратынына қарамастан, Күн жүйесінен ұшудан аман қалуға тырысады. Ақырында кеме Virgo шоқжұлдызындағы жақын екі жұлдыздан тұратын Spica жүйесіне қарай бара жатқаны анық болады. Жерге қону алдында Белланың ең жақын досы және бағыныстысы Светлана Барсегhian Беллаға әлі Жерге оралу мүмкіндігі бар кезде кемені бұрып жіберуге итермелейді. Белла кері қайтудың тым қауіпті екенін шешеді, бұл Светлананы ашуландырады, ол кейін бүлік ұйымдастырады және кеме қонғаннан кейін Белланы негізгі колониядан бөлек құрылымға айдайды. Роман колонияның өмірін көптеген жылдар бойы көрсетеді, олар Януста өмір сүруге тырысады және оның ғарышқа неге жылғанын анықтайды. Олар тапқан шетелдік технологиядан қуат алудың жолын тауып, өмір сүру жағдайларын баяу жақсарта бастайды. Олар ақырында "Фонтанхедтер" деп аталатын шетелдік түрлермен кездесетін үлкен құрылысқа жетеді. Игі ниетті шетелдіктермен кездесу отаршылардың жағдайын күрт жақсартады. Светлана шетелдіктердің қатысуын дұрыс ойнамайды, нәтижесінде колонияны Белладан жоғалтады. Белла Светлананы елден қумайды, тіпті ол өзін-өзі елден қууды таңдаса да. Фонтанхедтер адамдарды жасартып, жарақаттарын емдеп, жастық шақтарына қайтара алады. Бір ғана шектеу бар – науқастың жеке басының бір бөлігін жоғалтпай, мидың зақымдануын емдей алмайды. Белла мен басқалар жастық шақтарын жаңарту үшін регенерациядан өтеді. Жаңартылғандар да қартаяды, бірақ баяу. Бірнеше онжылдықтар өте келе, Фонтанхедтер мен адамдар бірге өмір сүреді. Фонтанхедтер колониямен жетілген технологиямен алмасып, Януста бұрғылау құқығын алады, оның ядросы – үлкен энергия ресурсы. Фонтанхедтер Беллаға адамдық стандарттар бойынша, Маск Иттері деп аталатын басқа бір жағымсыз нәсілдің келуі туралы ескертеді, ол колонияны жұқтырып, оны Жанустың өзегіне жету үшін бөлшектеп жіберуге тырысады. Олар келгенде, Светлана Маск Иттерімен кездесіп, олармен сауда жасайды, ол колонияны қайтадан бақылауға алуға тырысады, бірақ оның әрекеттері Жанусты жойып, барлық адамды эвакуациялауға мәжбүр ететін оқиғалардың тізбегін бастайды. Светлана, Фонтанхедтердің көмегімен, жарылыс салдарынан пайда болған саңылау арқылы құрылыстан шығады. Оның кемесінен алынған суреттерде планеталық жүйе өлшеміне тең торус құрылымы бар екені, оның ортасында құрылыстың бір бөлігі жоқ екені (Спикандардың пәтерлері деп саналады) байқалады. Белла Янустан эвакуация кезінде қайтыс болады, бірақ оның денесі эвакуацияланған колониямен бірге әкелінеді. Оның денесі ондаған жылдар бойы стазисте қалып, Фонтанхедтердің оны қайта тірілтуін күтеді; ол ақырында құрылыстың басқа жерінде жаңа адам отарлығы құрылғандығын біліп оянады.

Линдблад шағалағының конгресі

Алдағы уақытта кеңістікте шамамен 500 жарық жылы диаметрді мекендейтін адамзат өркениеті қалыптасқан. Конгресс фемтотехнологияны жетілдіріп, азаматтарға дерлік жылдам саяхаттау, жарық жылдамдығына жуық ғарыш кемелері, өлместік сияқты керемет қабілеттер сыйлады. Конгресс басқару мәселелерін талқылау үшін әр мүше планетадан сайланған өкілдер бірнеше жүз жылда бір рет жиналады. 10 мың жылдық мерейтойына жақындағанда, өкілдер осы оқиғаны қалай атап өту керектігін талқылау үшін бас қосады. Chromis Pasqueflower Bowerbird есімді өкіл, Дайсон сферасын салу немесе көркем бақ құру сияқты басқа ұсыныстардың орнына, "Иесіне" хабар жіберуді ұсынады. Бұл шешім кейіпкерлердің тағдырына зор әсер етеді.

Біріккен экономикалық бірлестіктер (БЭК)

2050 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымы тек мемлекеттерді ғана емес, жеткілікті экономикалық күші бар кез келген корпорацияны да өкілдік ететін ұйымға айналды. Rockhopper осындай бір ұйымға тиесілі және Janus-ты ұстауға кіріскен кезде ресми UEE статусын алады. Дегенмен, барлық күшті экономикалар UEE құрамына кірмейді, осы "Бұзық елдер" қатарында Қытай да бар, ол forge vat технологиясымен салған бейсақтық тәжірибелері салдарынан "сұр шымыр" (grey goo) таралуына себеп болғандықтан ұйымнан шығарылды.

Су бұлақтары

Осы сырлы шетелдіктер сыртқы келбеттерімен аталған және "Структураға" келгеннен кейін "Rockhopper" экипажымен алғашқы байланысқа түседі. Бір "Фонтанбас" шамамен 3 метр биіктікте болады және саз ағашындағы сияқты түрлі түсті мүшелерінен құралған, ағынға ұқсайтын фонтанға еске түседі. Сыртқы мүшелер жуандау болып, қозғалысқа қолданылады (тракторлық мүшелер), ал ішкі жиынтықтар еденнен төмен ілініп, күрделі манипуляциялар үшін пайдаланылады. Ең ішкі мүшелер жібектей жіптерге ұқсап, сенсорлық ақпарат береді. Шындығында, осы сенсорлық мүшелер көбінесе "Rockhopper" экипажы "жоғары ажыратымдылықтағы көз" деп атаған нәрсені құрап бірігеді. "Фонтанбас" тарихы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олардың әлемі бұрын жүздеген мыңдаған күннен тыс жүйелерді қамтыған және бір кезде ұзақтан келген адамзаттың қалдықтарын тапқан. "Фонтанбас" технологиясы "Rockhopper" экипажының мүмкіндіктерінен әлдеқайда жоғары. Олардың кемелері түрлі түсті шыныдан жасалған көпіршіктерге ұқсайды және инерцияны жою және гравитацияны басқару қабілетіне ие. Белла Линд "Фонтанбастардың" генетиканы меңгеру деңгейіне тоқталады – жердегі теңіз жануарлары туралы ақпараттары аз болса да, олар Жерде кездесетін балықтардың алуан түрлерін жасауға қабілетті. Олардың биологияны меңгеруі бұрын қайтыс болған (қазір мұздатылған) экипаж мүшелерін қайта тірілту және экипаж мүшелерін жасарту арқылы дәлелденеді. "Фонтанбас" қоғамында фракциялар жоқ делінеді, бірақ олардың мәдениеті туралы басқа ештеңе белгілі емес. "Фонтанбас" психологиясы адамдардан түбірінен өзгеше, сондықтан оны түсіну мүмкін емес. Олардың уақытты қабылдауы сызықтық емес, оқиғаларға тікелей байланысты екені анық көрінеді. Бір кезде экипаж мүшесі 100 жылдық үнсіздік "Фонтанбас" үшін бес минуттан да аз уақытқа тең екенін айтады. "Фонтанбастар" – Шахта Бестік Одағының мүшелері, олар қатаң тәртіп ережелерін ұстанатын, бір ойлы түрлердің тобы. Одақ негізінен "Құрамында жоқтарды" бақылаумен айналысады. Янус халқы мен "Фонтанбастардың" арақатынасы – игі ниетті сауда. Янус (Структурадағы барлық жаңа әлемдердегідей) зор қуат резервтеріне ие. Осы қуаттың бір бөлігіне қол жеткізу үшін "Фонтанбастар" "Rockhopper" кеткеннен кейінгі Жер тарихы мен технологиясын саудалайды. Бұл технологиялар адамзатқа зор пайда әкеліп, оларды жартылай тіршілік етуден жоғары деңгейдегі сәнділік пен өркендеуге жеткізеді.

Үндеушілер

Бүлдірлер Беллаға таныстырған Үндеушілер – Құрылымда мекендейтін ерекше нәсіл. Олар "материялық қабаттың" арғы жағында өмір сүреді де, сондықтан қалыпты материямен тікелей байланыса алмайды (шамамен гипотетикалық көлденең материя сияқты). Олар тек инерция мен гравитацияны қолдану арқылы қарым-қатынас жасай алады, демек олармен байланыс жасау үшін ортасында ауыр шар орналасқан, шетел жазуымен жабылған үлкен үстелдер қолданылады. Үндеуші материялық қабаттың өз жағындағы шарды жылжыту арқылы үстелдегі шарды әртүрлі жазуларға итеруге мүмкін (Оуиджа тақтасына ұқсас). Үндеушілер Құрылымның көптеген есіктерінен кедергісіз өте алады, бірақ кейбіреулері басқа нәсілдер сияқты кілттерді пайдалануға мәжбүр, бұл Үндеушілердің кілт жасауда басымдықтары бар екенін көрсетеді, себебі басқа нәсілдер осы кілттерді олардан сатып алады. Үндеушілердің бірі Бұлақтарға ақпарат берсе, енді бірі Мыск Иттері мен Қамаудан Босағандарға кілттерін сатады.

Муска иттері

Бұл өте бүлікшіл түр, бұлшықет иттері – Құрылымның тағы бір түрі. Олардың кемелері үлкен органикалық сүйектерге ұқсайды, оларға басқа кемелердің бөліктері мен технологиялар бекітілген (және негізгі бөлімнің маңында қалқып жүреді); Белла оларды көруге болатын жалғыз кеме деп "Гристлшип" деп атады, себебі олардың сыртқы түрі ұнамайды. Бұлшықет иттерінің өзі "бір сүйек үшін таласатын көптеген иттерге" ұқсайды. Олар жердегі иттерге ұқсас, бірақ әлдеқайда ірі, көп аяқтары, жыныс мүшелері және ауыздары бей-жай бұрыштарда орналасқан. Олар өте аймақтық, кемедегі мүшелер үнемі бір-бірімен бәсекелеседі, ал келушілер мәртебе алу үшін Musk Dogs-ты сәлемдеу арқылы белгіленеді. Топқа ұнамайтын Musk Dogs көбінесе желінеді. Янус тұрғындарының Musk Dogs-пен байланысы тек "Гристлшип" орбитаға келгенде және байланыс желісіне бұзу арқылы "Фонтанхедтер" адамдарды пайдаланып жатыр деген үгіт таратып, Musk Dogs-пен сауда жасау әлдеқайда пайдалы болады, себебі олар қазіргідей технологиялардан әлдеқайда артық нәрсе беруге дайын (инерциясыз жетектер, фемтотехнология, Құрылымдағы соңғы есіктердің кілттері және т.б.). Олар бұған жауап ретінде Фонтанхедтер сияқты, Янустан энергия алуды қалайды. Фонтанхедтер Белланы ескертіп, Musk Dogs-қа сенуге болмайтынын және кейбір технологиялар оларды басқаруға дайын емес түр үшін тым қауіпті екенін айтады, бірақ Фонтанхедтер Musk Dogs-тың нақты ниеттерін білмейді. Светлана (Белланың кеңесіне қарамастан) Янусқа кіру үшін кілтке Musk Dogs-пен сауда жасайды. Кілтті жасауға жасалған әрекет фемтотехтің көбеюіне және көптеген өлімге әкеледі, сонымен бірге Musk Dogs Янустан энергия тартпай, Құрылым қабырғасында тесік жасау үшін айды жаруға дайындап жатқаны белгілі болады.

Тыйымсыздық

"Бейітілмегендер" туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олардың аса зор қатыгездікпен ерекшеленетін халық екені айтылады. Олар Құрылымға келген бойда-ақ жақын орналасқан өркениеттерге шабуыл жасады, соның салдарынан бір халық геноцидке ұшырады, ал екіншісінің құрылуына бір қадам қалды. Романның соңына қарай Фонтанхедтер "Бейітілмегендердің" соғыс жолында екенін және Янусқа бет алғанын анықтайды, тіпті олар Маск Иттерімен бірігіп, Янустың қирауы арқылы Құрылымнан қашуды жоспарлап отырғанын біледі.